Sygnatura
II GSK 1949/23
Wyrok NSA z 28 kwietnia 2026 r., II GSK 1949/23 – transport drogowy i przewozy
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 28 kwietnia 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar Protokolant asystent sędziego Paweł Cholewski po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej F. Sp. z o.o. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 20 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Bk 354/23 w sprawie ze skargi F. Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 24 lutego 2023 r. nr 2001-IOD.4802.5.2023 w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy bez wymaganego świadectwa kierowcy 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od F. Sp. z o.o. w B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku 900 (dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 20 lipca 2023 r. oddalił skargę F. Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 24 lutego 2023 r. w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego przewozu bez wymaganego świadectwa kierowcy. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy. W dniu 10.06.2022 r. w Oddziale Celnym w Bobrownikach dokonano kontroli środka przewozowego wraz z naczepą wykonującego przewóz drogowy z Białorusi do Niemiec środkiem transportu zarejestrowanym w Polsce. Kierowcą kontrolowanego pojazdu kierowcą był obywatel Białorusi – A. S.. Kierowca wykonywał transport rzeczy w imieniu F. Sp. z o.o. w B. (dalej: "Skarżąca", "Spółki"), o czym świadczyła, między innymi, okazana podczas kontroli licencja nr [...] oraz list przewozowy CMR nr [...] z dnia 01.06.2022 r. Kierowca przedstawił do kontroli wystawione na niego świadectwo kierowcy nr [...], które zostało wydane na rzecz podmiotu litewskiego. Ponadto kierowca przedłożył do kontroli dokument "Porozumienie pracodawców w sprawie wykonywania pracy u innego pracodawcy" dotyczące usług outsourcingu pracowniczego, zawarte 12.05.2022 r. pomiędzy U. G. T. w W. a Skarżącą. Kopię powyższego dokumentu dołączono do akt sprawy wraz z protokołem kontroli. Przesłuchany w dniu 10.06.2022 r. w charakterze świadka kierowca zeznał, że pracuje u Skarżącej od około 4 lat oraz nie posiadał wiedzy, że Skarżąca również musi posiadać świadectwo kierowcy. Decyzją z 15.12.2022r. Naczelnik Podlaskiego Urzędu Celno- Skarbowego w Białymstoku nałożył na Skarżącą karę pieniężną w wysokości 5 000 złotych z tytułu wykonywania międzynarodowego transportu drogowego przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy, tj. za naruszenie wskazane w Lp.3.3 Załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. W podstawie materialnoprawnej decyzji organ powołał przepisy: art. 32a, art. 87 ust 1 pkt 4, art. 89 ust. 1 pkt. 3, art. 92a ust. 1 i 7 w związku z Lp. 3.3 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 180 z późniejszymi zmianami, dalej: "u.t.d.") a także art. 3, art. 5 ust. 1 i ust. 6 rozporządzenia Parlamentu i Rady (WE) Nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz.U. L 300 z 14.11.2099 s.72, dalej: "rozporządzenie 1072/2009"). Decyzją z 24.02.2023r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku utrzymał w mocy decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy zgodził się ze Skarżącą, że z przedłożonych przez nią dokumentów wynika, że współpracuje ona z U. G. T. w zakresie realizacji przewozów i współrealizacji przewozów przez te podmioty. Organ zaznaczył, że obowiązek uzyskania świadectwa kierowcy przez każdego przewoźnika, który wykonuje międzynarodowy transport drogowy i zatrudnia lub korzysta z usług kierowcy z państwa trzeciego, wynika z przepisów bezwzględnie obowiązujących, których strony nie mogą dowolnie interpretować. W ocenie Organu, bez wpływu na odpowiedzialność spółki pozostaje okoliczność, że kierowca zatrudniony jest przez litewskiego przedsiębiorcę, a strona "wypożyczyła" tego pracownika - obywatela Białorusi - w celu wykonania przez niego usługi kierowania pojazdem w ramach legalnej współpracy, realizowanej na podstawie odrębnej umowy cywilnoprawnej. Organ podkreślił, że zawarta pomiędzy stronami umowa cywilnoprawna nie może zmienić zasad odpowiedzialności administracyjnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. W ocenie organu legitymowanie się przez kierowcę pisemnym porozumieniem pracodawców upoważniającym do legalnego korzystania z pojazdu strony i wykonywania przedmiotowego przewozu, nie zastępuje obowiązku posiadania świadectwa kierowcy. Organ II instancji nie stwierdził zarzucanego odwołaniem naruszenia przez organ I instancji przepisów procedury administracyjnej i zasad postępowania dowodowego. Podkreślił, że protokół kontroli został podpisany przez kierowcę pojazdu bez zastrzeżeń, a z treści protokołu przesłuchania kierowcy wynikało, że rozumiał pouczenie i nie żądał wyjaśnień. Kierowca oświadczył także, że włada językiem polskim i nie potrzebuje tłumacza. Organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki zastosowania art. 92c ustawy o transporcie drogowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę Spółki uznając, że zaskarżona decyzja została wydana przy prawidłowo zastosowanych przepisach prawa materialnego i po przeprowadzeniu prawidłowego postępowania administracyjnego. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że ze zgromadzonego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie jednoznacznie wynika, że w dniu 10.06.2022 r. międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy wykonywała Skarżąca, zaś kierowcą był obywatel państwa trzeciego – Białorusi, który nie posiadał ważnego świadectwa kierowcy wydanego na wniosek w/w Spółki. Okazane w trakcie kontroli przez kierującej pojazdem świadectwo kierowcy wydane zostało dla litewskiego przewoźnika, a więc podmiotu, który nie wykonywał przewozu drogowego w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu, bezspornie w czasie kontroli pojazdu Skarżącej, wykonywany był nim międzynarodowy przewóz drogowy na terenie Polski. Powyższe wynikało nie tylko z przedmiotowej licencji wspólnotowej udzielonej Skarżącej, która została okazana w czasie kontroli, ale również międzynarodowego listu przewozowego CMR. Zdaniem WSA, nie miało znaczenia, że w liście przewozowym CMR obok wskazania jako przewoźnika Spółki, figurował też inny przewoźnik firma Z. F. – R. w M.. Sąd uznał, że nie ma znaczenia, czy w sprawie występował przewoźnik sukcesywny, ponieważ na podstawie art. 34 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) i protokół podpisania sporządzone w Genewie dnia 19.05.1956 r. (Dz. U. z 14.09.1962r.) ponosi on odpowiedzialność cywilnoprawną za przewożony towar, a nie ponosi odpowiedzialności administracyjnej, tj. kary pieniężnej z tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganych uprawnień. Zdaniem Sądu, okazanie przez kierowcę świadectwa kierowcy wydanego na wniosek innego podmiotu niż wykonujący przewóz stanowi bezsprzecznie naruszenie obowiązków przewozu drogowego określonych w art. 5 ust. 2 i 6 rozporządzenia nr 1072/2009 oraz w art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że korzystanie z usług pracownika innego przewoźnika jest dopuszczalne, ale przy spełnieniu wszystkich wymogów prawa, w innym wypadku może stanowić próbę obejścia pewnych regulacji. WSA podkreślił, że obowiązek uzyskania świadectwa kierowcy przez każdego przewoźnika, który wykonuje międzynarodowy transport drogowy i zatrudnia lub korzysta z usług kierowcy z państwa trzeciego wynika z przepisów bezwzględnie obowiązujących, których strony nie mogą dowolnie interpretować. Sąd zaznaczył, że stan faktyczny sprawy został ustalony przede wszystkim w oparciu o sporządzony w sprawie protokół kontroli z dnia 10.06.2022 r., podpisany przez kierowcą kontrolowanego pojazdu bez zastrzeżeń, a także pozostałe dokumenty, w tym licencję i list przewozowy CMR. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, z protokołu przesłuchania kierowcy wynika, że włada językiem polskim i nie potrzebuje pomocy tłumacza. W ocenie Sądu, przedsiębiorca, zatrudniając kierowcę (czy też legalnie korzystając z jego usług), który nie zna języka kraju, przez którego terytorium osoba ta ma realizować przewóz rzeczy, przyjmuje na siebie ryzyko wynikające z tej nieznajomości. Nieznajomość języka polskiego nie może więc być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą naruszenie prawa, tym bardziej, że kierowca w toku kontroli nie zgłaszał problemów ze zrozumieniem języka polskiego, a co więcej oświadczył, że rozumie język polski i złożył zeznania, a następnie podpisał protokół bez żadnych uwag. W ocenie WSA, nie doszło do naruszenia art. 74 ustawy o transporcie drogowym w zw. z art. 76 § 1 oraz art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691, dalej: "k.p.a."), zaś organ wyczerpująco rozpatrzył zgromadzony materiał dowody i prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego. WSA stwierdził również, że kara pieniężna za stwierdzone w toku kontroli naruszenie została nałożona w prawidłowej wysokości, a przepisu postępowania nie zostały naruszone Sąd zaznaczył, że dołączone do skargi dokumenty na okoliczność współpracy Skarżącej i U. B., nie zmieniają oceny sprawy, ponieważ umowy cywilnoprawne nie mogą zmieniać zasad odpowiedzialności administracyjnoprawnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. W podstawie prawnej orzeczenia wskazano art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.). Skarżąca nie zgadzając się z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiodła skargę kasacyjną zaskarżając go w całości i zarzucając mu: 1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie: 1) art. 135 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się do całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, tj. oświadczeń F. Sp. z o.o. oraz U. G. T. i U. B. w sprawie zasad wykonywania przewozów w 2022 r. i funkcji przewoźnika i w efekcie pominięcie wykonywania kontrolowanego przewozu przez litewską spółkę w charakterze przewoźnika sukcesywnego, co wskazuje na niewłaściwe i pobieżne rozpoznanie sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, a w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego i wydanie wadliwego orzeczenia; 2) art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2) k.p.a., poprzez oddalenie skargi i brak jej uwzględnienia, mimo rażącego naruszenia przez organ administracyjny przepisów prawa materialnego tj. art. 32a w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 92a ust. 1, 6 i 7 (l.p. 3.3 załącznika nr 3) u.t.d. poprzez nieuwzględnienie okoliczności sukcesywnego (zastępczego) realizowania kontrolowanego przewozu przez litewską spółkę i w efekcie pominięcie posiadania świadectwa kierowcy przez kierowcę realizującego przewóz oraz nałożenie kary przewidzianej w tych przepisach; 3) art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2) k.p.a. poprzez oddalenie skargi i brak jej uwzględnienia, mimo rażącego naruszenia przez organ administracyjny przepisów prawa materialnego tj. art. 74 u.t.d. w związku z art. 76 § 1 k.p.a. i oparcie się przy ustalaniu stanu faktycznego na protokole kontroli, który nie zawiera danych faktycznych opisanych w sposób umożliwiający ustalenie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych dotyczących ewentualnego naruszenia przepisów u.t.d., oraz nieuwzględnienie braku posiadania przez kontrolowanego kierowcę dostatecznej znajomości języka polskiego i rozeznania co do skutków prawnych podpisywanego dokumentu w postaci protokołu kontroli i w efekcie uznanie ustaleń faktycznych zawartych w protokole kontroli za mogące stanowić podstawę rozstrzygnięcia sprawy; 4) art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 75 § 1, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi i brak jej uwzględnienia oraz uchylenia decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 24 lutego 2023 r., nr 2001-IOD.4802.5.2023 (dalej także jako: "Decyzja") i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi administracyjnemu, mimo iż w zaskarżonej Decyzji (wydanej na podstawie ustaleń faktycznych dokonanych w oparciu o niepełny materiał dowodowy), przyjęto, że Porozumienie pracodawców w sprawie wykonywania pracy u innego pracodawcy zawarte przez Skarżącego z litewskim kontrahentem nie pozwala na uznanie, że kierowca A. S. (dalej jako: "Kierowca") w dacie kontroli posiadał ważne świadectwo kierowcy, podczas, gdy prawidłowa ocena tych dowodów prowadzi do wniosku, że kontrolowany Kierowca posiadał ważne świadectwo kierowcy i nie istniały podstawy do nałożenia kary pieniężnej; 5) art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 75 § 1, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi i brak jej uwzględnienia oraz uchylenia decyzji i przekazania sprawy organowi administracyjnemu do ponownego rozpoznania, mimo iż zaskarżona decyzja została wydana na podstawie niepełnego materiału dowodowego, na skutek: a) pominięcia dowodu z Porozumienia pracodawców w sprawie wykonywania pracy u innego pracodawcy na fakt pozostawania przez Kierowcę wyłącznie w dyspozycji litewskiego kontrahenta, z pomocą którego Skarżący realizował międzynarodowy transport drogowy; b) braku zweryfikowania: i. jakie prawo (polskie, czy litewskie) jest prawem właściwym dla stosunku zatrudnienia Kierowcy, w świetle postanowień rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 593/2008 z dnia 17 czerwca 2008 r. w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych (Rzym I) (Dz.U.UE.L.2008, poz. 177, s. 6 ze zm.) - dalej jako: "Rozporządzenie Rzym I", ii. czy litewskie przepisy dotyczące zatrudnienia pozwalają na zawieranie porozumień (umów) w rodzaju Porozumienia pracodawców w sprawie wykonywania pracy u innego pracodawcy; iii. jakie są skutki zawarcia Porozumienia pracodawców w sprawie wykonywania pracy u innego pracodawcy w świetle prawa litewskiego, iv. znaczenia porozumień w rodzaju ww. Porozumienia przy współpracy transportowej i przewozów realizowanych wspólnie przez Skarżącego i litewskiego kontrahenta dla świadectwa kierowcy wydanego temu kontrahentowi w odniesieniu do Kierowcy. 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. przepisu: 1) art. 5 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz.U. UE. L. 2009.300.72) (dalej jako: "Rozporządzenie 1072/2009") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że osoba prowadząca pojazd pozostawała w dyspozycji Skarżącego w rozumieniu ww. przepisu, podczas gdy osoba prowadząca pojazd pozostawała wyłącznie w dyspozycji litewskiego przewoźnika; 2) art. 5 ust. 1 Rozporządzenia 1072/2009 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że osoba prowadząca pojazd nie mogła posługiwać się w trakcie przewozu świadectwem kierowcy wydanym dla litewskiego kontrahenta i powinna posługiwać się świadectwem kierowcy wydanym przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego, podczas gdy osoba ta nie była zatrudniona przez Skarżącego oraz nie pozostawała w jego dyspozycji, a przewóz był realizowany przez Skarżącego wspólnie z litewskim kontrahentem, jako przewoźnikiem sukcesywnym (zastępczym); 3) art. 5 ust. 2 Rozporządzenia 1072/2009 w zw. z treścią Porozumienia pracodawców w sprawie wykonywania pracy u innego pracodawcy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegającą na nieprawidłowym uznaniu, że Kierowca podlegał dyspozycji Skarżącego, podczas gdy w świetle Porozumienia pracodawców w sprawie wykonywania pracy u innego pracodawcy Kierowca pozostawał w wyłącznej dyspozycji litewskiego przewoźnika, a w konsekwencji Kierowca nie musiał posiadać świadectwa kierowcy wydanego przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego; 4) art. 3 Rozporządzenia 1072/2009 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że Kierowca, będący obywatelem państwa trzeciego, nie posiadał świadectwa kierowcy, podczas gdy będąc zatrudnionym przez litewskiego przewoźnika oraz pozostając w wyłącznej dyspozycji i tego podmiotu, posiadał on świadectwo kierowcy wymagane przepisami Rozporządzenia 1072/2009. Mając na uwadze powyższe Skarżąca wniosła w sytuacji uznania zasadności zarzutu przedstawionego w pkt 1 - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku, a w sytuacji uznania zasadności zarzutu przedstawionego w pkt 2 - rozpoznanie skargi zgodnie z art. 188 p.p.s.a. i uchylenie w całości Decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji administracyjnej oraz przekazanie sprawy organowi administracyjnemu do ponownego rozpoznania, a także związanie go wykładnią prawa w zakresie uznania, że kierowca nie pozostawał w dyspozycji Skarżącej w okolicznościach danej sprawy. Ponadto Skarżąca wniosła o zasądzenie na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. na rzecz Skarżącego kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenia od Skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu, które w tej sprawie nie wystąpiły. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, iż niezasadny był zarzut podniesiony w punkcie 1.1 petitum skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Zarzut naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a jest uzasadniony, w sytuacji gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odpowiada wzorcowi formalnemu określonemu w tej regulacji, nie pozwalając na odtworzenie toku myślowego sądu i kontrolę instancyjną orzeczenia. Sytuacja taka w przedmiotowej sprawie jednak nie wystąpiła. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wystarczająco wskazał powody wydania swojego rozstrzygnięcia. Należy przy tym podkreślić, że nawet brak odniesienia się przez wojewódzki sąd administracyjny co do niektórych zarzutów lub twierdzeń zawartych w skardze samo w sobie nie stanowi uchybienia skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku, albowiem jest, czy też może nim być - to jest uchybieniem stanowiącym uzasadnioną podstawę uchylenia wyroku - pominięcie zarzutów i argumentów istotnych oraz - co ważne - wykazanie w skardze kasacyjnej takiego właśnie ich charakteru, a mianowicie, że należycie je oceniając oraz prawidłowo identyfikując z ich punktu widzenia istotę spornego w sprawie zagadnienia, sąd ten mógłby jednak inaczej orzec w sprawie (Wyrok NSA z 21.04.2026 r., III OSK 2936/24). Zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia nie podważają zarzuty z pkt 1 ppkt 2-5 petitum skargi kasacyjnej, zwłaszcza, że ich ocena – abstrahując już nawet od wadliwej konstrukcji zarzutu z pkt 1. ppkt 2) i ppkt 3) petitum skargi kasacyjnej, na gruncie których prawidłowość ustaleń fatycznych przyjętych za podstawę wyrokowania w sprawie strona podważa z pozycji zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 32a w związku z art. 87 ust. 1 pkt 4 i art. 92a ust. 1 ust. 6 i ust. 7 u.t.d. w związku z lp. 3.3. załącznika nr 3 do tej ustawy oraz 74 u.t.d.), co nie jest zabiegiem skutecznym – nie może pomijać znaczenia konsekwencji wynikających z art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a. (zob. np. wyroki NSA z dnia: 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2162/13; 27 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1752/13; 10 października 2014 r., sygn. akt II OSK 793/13). Przez "wpływ", o którym jest mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem, a związek ten, jakkolwiek nie musi być realny (uchybienie mogło mieć istotny wpływ), to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy, co wymaga uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy, a więc oznacza obowiązek wykazania oraz uzasadnienia, że następstwa zarzucanych uchybień były – co trzeba podkreślić – na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby (mógłby być) inny. Skoro przy tym na gruncie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest mowa o "naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy", to za uzasadniony trzeba uznać i ten wniosek, że nie chodzi o każde (jakiekolwiek) naruszenia przepisów postępowania, lecz o naruszenie kwalifikowane jego skutkiem, a mianowicie skutkiem, którego wpływ może nie pozostawać bez wpływu na inny wynik sprawy, co wymaga – jak powyżej wyjaśniono – uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia prawa na wynik sprawy. Uzasadnienie skargi kasacyjnej nie zawiera wskazanego i zarazem koniecznego elementu, co prowadzi do wniosku o braku skuteczności omawianych zarzutów kasacyjnych. Ponownie odwołując się do znaczenia konsekwencji wynikających z art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a. trzeba przede wszystkim stwierdzić, że z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika na czym miałoby polegać naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania i rekonstruowanych z nich wzorów działania adresowanych do organu administracji publicznej, a stanowiących wzorce kontroli legalności zaskarżonego działania administracji (art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.) oraz wzorów działania adresowanych bezpośrednio do tego Sądu (art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 p.p.s.a.), które Sąd ten miałby naruszyć kontrolując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, a ponadto na czym miałby polegać istotny wpływ zarzucanego naruszenia wymienionych przepisów postępowania na wynik sprawy. Ustaleniom stanowiącym faktyczną podstawę wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, ani też ocenie tychże ustaleń, strona skarżąca nie przeciwstawia żadnych konkretnych argumentów, w świetle których ustalenia te należałoby uznać za wadliwe, zaś ocenę tychże ustaleń za dowolną. Wobec treści przepisów art. 87 ust. 1 pkt 4, art. 92a ust. 1 i ust. 7 ustawy o transporcie drogowym w związku z lp. 3.3. załącznika nr 3 do tej ustawy oraz art. 32a tej ustawy w związku z art. 3, art. 5 ust. 1, ust. 2 i ust. 6 rozporządzenia nr 1072/2009, które stanowią podstawę rekonstruowania znamion przypisanego stronie naruszenia – to jest, naruszenia polegającego na wykonywaniu międzynarodowego przewozu drogowego przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy – nie ma podstaw aby twierdzić, że przeprowadzone w sprawie ustalenia faktyczne (przyjęte następnie za podstawę wyrokowania), nie były wystarczające dla kwalifikowania zachowania strony, jako wyczerpującego znamiona wymienionego deliktu, a w konsekwencji dla przypisania stronie skarżącej tego naruszenia oraz nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Wymienione przepisy prawa materialnego determinowały bowiem przedmiot postępowania w sprawie wyznaczając zakres postępowania wyjaśniającego i koniecznych do przeprowadzenia w nim ustaleń. Przede wszystkim trzeba stwierdzić, że wbrew stanowisku strony skarżącej, o braku prawidłowości przeprowadzonych w sprawie ustaleń faktycznych nie sposób jest wnioskować na podstawie argumentacji zmierzającej do wykazania, że ustalenia te miałyby być niepełne – a przez to wadliwe – a to wobec pominięcia znaczenia konsekwencji wynikających z Porozumienia pracodawców w sprawie wykonywania pracy u innego pracodawcy, które strona skarżąca zawarła z litewskimi przedsiębiorcami, z którego – niezależnie od nie mniej istotnej, zdaniem strony, kwestii odnoszącej się do pominięcia przez Sąd I instancji (oraz organ administracji publicznej) ustalenia prawa właściwego dla oceny tychże umów – miałoby wynikać, że kierujący kontrolowanym pojazdem posiadał ważne świadectwo kierowcy, a mianowicie, świadectwo kierowcy należące do przewoźnika litewskiego, który przekazał je kierowcy, i w którego dyspozycji – nie zaś w dyspozycji strony – tenże kierowca pozostawał. W odpowiedzi na stanowisko strony skarżącej trzeba stwierdzić, że nie podważa ono zgodności z prawem zaskarżonego wyroku zwłaszcza, gdy w tej mierze odwołać się do znaczenia konsekwencji wynikających z ustaleń kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu 10 czerwca 2022 r., które zostały odzwierciedlone w protokole z tejże kontroli. Jego istota, wyraża się w tym, że dokument ten odzwierciedla i potwierdza istniejący w momencie kontroli stan faktyczny, zaś jego walor, jako dowodu w tym, że jest on sporządzany podczas kontroli, co w relacji do okoliczności czasu i miejsca jej przeprowadzania umożliwia odzwierciedlenie w jego treści – i to na bieżąco – nie dość, że przebiegu czynności kontrolnych to również, jeżeli nie przede wszystkim, stwierdzonych w trakcie tych czynności faktów, zdarzeń i okoliczności mających, czy też mogących mieć prawnie istotne znaczenie z punktu widzenia formułowanych na ich podstawie ocen oraz wniosków, a ponadto – co najistotniejsze – ich utrwalenie we wskazany sposób. Dlatego też właśnie protokół kontroli drogowej jest podstawowym dokumentem stanowiącym materiał dowodowy w sprawach o nałożenie kary pieniężnej (zob. np. wyroki NSA z dnia: 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GSK 867/18; 9 lipca 2019 r., sygn. akt II GSK 1944/17). Treść sporządzonego w rozpatrywanej sprawie protokołu kontroli drogowej odzwierciedla dokonane w jej toku czynności i ustalenia, z uwzględnieniem daty i miejsca przeprowadzenia kontroli, danych kierowcy pojazdu oraz danych identyfikujących podmiot kontrolowany, albowiem jasno i wyraźnie wynika z niego, że kontrolowanym zespołem pojazdów był wykonywany przez stronę międzynarodowy zarobkowy przewóz drogowy rzeczy (a mianowicie, przewóz z Białorusi do Niemiec). Z protokołu kontroli nie mniej jasno wynika, że kierujący pojazdem nie był obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej i nie okazał świadectwa kierowcy do celu przewozu drogowego rzeczy na podstawie licencji wspólnotowej, a co więcej, że nie mniej jasno oświadczył – legitymując się świadectwem kierowcy od przewoźnika litewskiego - że nie wiedział, że powinien posiadać polskie świadectw kierowcy. Wiarygodności ustaleń zawartych w protokole nie podważa również to, że - jak zarzuca wnosząca skargę kasacyjną, że "protokół nie może stanowić dowodu tego, co zostało w nim stwierdzono, z uwagi na niedostateczną znajomość języka polskiego przez kontrolowanego kierowcę". Kierowca nie powoływał się na trudności w komunikowaniu się w trakcie kontroli, ani na to, że nie zna dostatecznie języka polskiego. Czynności kontroli zresztą nie wymagały zapewnienia tłumacza. W świetle powyższego nie sposób jest więc twierdzić, że odzwierciedlone w protokole kontroli ustalenia nie był wystarczające – zwłaszcza, gdy odwołać się do przywołanych powyżej przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz rozporządzenia nr 1072/2009 – dla przypisania stronie skarżącej naruszenia polegającego na wykonywaniu międzynarodowego przewozu drogowego przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy. Zwłaszcza, że wniosku przeciwnego – wbrew stanowisku i oczekiwaniom strony skarżącej – nie uzasadnia argumentacja osadzona na gruncie znaczenia konsekwencji mających – jej zdaniem – wynikać z postanowień Porozumienia pracodawców w sprawie wykonywania pracy u innego pracodawcy, czy też argumentacja, która – jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej (s. 11) – eksponuje z kolei to, że "[...] Sąd I instancji [...] przecenił, w ślad za organami administracji, moc dowodową listu przewozowego CMR [...]". Podkreślając wobec przedmiotu rozpatrywanej sprawy, że w sprawie tej nie stanowiło kwestii spornej zagadnienie odnoszące się do ważności oraz skuteczności umowy przewozu – zwłaszcza, że sprawa ta nie jest sprawą cywilną – a co więcej, że w sprawie nie był kwestionowany fakt istnienia międzynarodowego listu przewozowego CMR nr [...] – zwłaszcza, że został on okazany podczas kontroli drogowej – ani też, że nie była kwestionowana treść tego listu przewozowego, z którego aż nadto jasno i wyraźnie wynika, że strona skarżąca była przewoźnikiem realizującym operację międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy – co stanowiło przedmiot koniecznej oraz prawidłowej oceny Sądu I instancji argumentację prezentowaną w skardze kasacyjnej zmierzającą do podważenia tej oceny i zarazem do podważenia okoliczności wynikających z omawianego dokumentu trzeba uznać za oczywiście niezasadną, zaś przywoływany w niej judykat Sądu Apelacyjnego w Białymstoku za nieprzydatny dla wykazania wniosków przeciwnych, niż wynikające ze wskazanego dokumentu. W odniesieniu natomiast do kwestii Porozumienia pracodawców w sprawie wykonywania pracy u innego pracodawcy, które strona skarżąca zawarła z przewoźnikiem litewskim wymaga podkreślenia, że z § 1 tego porozumienia wynika, że jego przedmiotem jest świadczenie na rzecz strony skarżącej, jako pracodawcy wypożyczającego, usług outsourcingu pracowniczego w zakresie – co należy zaakcentować – wykonywania pracy przez pracownika zatrudnionego przez pracodawcę na rzecz pracodawcy wypożyczającego. Powyższe – a mianowicie, "wykonywanie pracy na rzecz", prowadzące do wniosku, że na podstawie zawartego porozumienia strona korzystała z usług pozostawionego do jej dyspozycji oraz pozostającego w jej dyspozycji kierowcy z państwa trzeciego, który w jej imieniu i na jej rzecz wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy – nie jest pozbawione prawnie istotnego znaczenia, jeżeli podkreślić, że kontrolowany przewóz był przewozem międzynarodowym w rozumieniu przepisów obowiązującego prawa (zob. art. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia nr 1072/2009 oraz art. 4 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym), a w tym kontekście – oraz wobec tego, że kierujący kontrolowanym pojazdem nie był obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej – że zgodnie z art. 32a ustawy o transporcie drogowym do kierowcy niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, zatrudnionego przez przedsiębiorcę mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wykonującego międzynarodowy transport drogowy rzeczy, stosuje się przepisy rozporządzenia 1072/2009 dotyczące świadectwa kierowcy. Uwzględniając w związku z tym, że podczas wykonywania przewozu drogowego w międzynarodowym transporcie drogowym kierowca pojazdu samochodowego jest zobowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, także świadectwo kierowcy, jeżeli jest ono wymagane (art. 87 ust. 1 pkt 4 przywołanej ustawy), trzeba podkreślić, że wymóg taki – stanowiący konsekwencję odesłania zawartego w art. 32a wskazanej ustawy krajowej – wprost ustanawia rozporządzenie nr 1072/2009. Wymóg ten ma przy tym bezwzględnie obowiązujący charakter, co wynika z art. 3 wymienionego rozporządzenia, który stanowi, że wykonywanie przewozów międzynarodowych wymaga posiadania licencji wspólnotowej oraz, jeśli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego, świadectwa kierowcy. Świadectwo kierowcy jest wydawane przez państwo członkowskie każdemu przewoźnikowi, który: a) jest posiadaczem licencji wspólnotowej; oraz b) albo legalnie zatrudnia w tym państwie członkowskim kierowcę, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi, albo w sposób legalny korzysta z usług kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy 2003/109/WE, pozostającego w dyspozycji tego przewoźnika zgodnie z warunkami zatrudnienia i kształcenia zawodowego określonymi w tym państwie członkowskim: (i) na mocy przepisów ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych; oraz, w odpowiednich przypadkach, (ii) na mocy układów zbiorowych, zgodnie z regułami stosowanymi w tym państwie członkowskim (art. 5 ust. 1 rozporządzenia 1072/2009). Jest ono wydawane przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika na wniosek posiadacza licencji wspólnotowej każdemu kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE i jest przez tego przewoźnika legalnie zatrudniony, lub każdemu kierowcy pozostającemu w jego dyspozycji, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu tej dyrektywy. Każde świadectwo kierowcy poświadcza, że kierowca w nim wskazany jest zatrudniony zgodnie z warunkami określonymi w ust. 1 (art. 5 ust. 2 rozporządzenia 1072/2009). Świadectwo kierowcy należy do przewoźnika, który przekazuje je do dyspozycji kierowcy wskazanemu w świadectwie, podczas gdy kierowca prowadzi pojazd, korzystając z licencji wspólnotowej wydanej temu przewoźnikowi. Uwierzytelniony wypis ze świadectwa kierowcy wydany przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika jest przechowywany w lokalach przewoźnika. Świadectwo jest okazywane na wniosek każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych (art. 5 ust. 6 rozporządzenia 1072/2009). Wobec treści przywołanej regulacji prawnej za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy – którego prawidłowości nie podważają zarzuty z pkt 1. ppkt 2) – 5) petitum skargi kasacyjnej – zaktualizowały się przesłanki przypisania stronie naruszenia polegającego na wykonywaniu międzynarodowego przewozu drogowego przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy. Jeżeli bowiem – co trzeba podkreślić w opozycji do stanowiska skarżącej spółki – kierowca kontrolowanego pojazdu, niebędący obywatelem państwa członkowskiego UE, pozostawał do dyspozycji strony – jak wymaga tego ust. 2 art. 5 rozporządzenia nr 1072/2009 – na podstawie przywołanego powyżej Porozumienia pracodawców w sprawie wykonywania pracy u innego pracodawcy i wykonywał na jego podstawie pracę na rzecz strony (§ 1 tego porozumienia) – co jest nie mniej oczywiste, gdy odwołać się do ustaleń protokołu kontroli, w tym do listu przewozowego CMR, z którego wynika, że strona była przewoźnikiem wykonującym przewóz międzynarodowy w rozumieniu przepisów obowiązującego prawa (art. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia nr 1072/2009 oraz art. 4 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym) – to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jako przewoźnik oraz posiadacz licencji wspólnotowej – której wypis został okazany podczas kontroli – była zobowiązana do zachowania zgodnego z adresowanym do niej wzorem zachowania określonym w art. 3 w związku z art. 5 ust. 1, ust. 2 i ust. 6 wymienionego rozporządzenia, który swoim zachowaniem naruszyła (zob. również np. wyroki NSA z dnia: 20 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 1397/23; 26 listopada 2019 r., sygn. akt II GSK 3087/17). Skarżąca jako przewoźnik wykonujący przewóz międzynarodowy nie zapewniła bowiem aby wykonując ten przewóz na podstawie udzielonej jej licencji wspólnotowej, pozostający w jej dyspozycji kierowca – niebędący obywatelem państwa członkowskiego UE – posiadał przy sobie i okazał, na żądanie uprawnionego organu kontroli, świadectwo kierowcy, co nie pozostaje bez wpływu na wniosek, że nie są również zasadne zarzuty z pkt 2. ppkt 1) – 4) petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji – jako wzorców kontroli legalności zaskarżonej decyzji – przepisów art. 5 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 3 rozporządzenia nr 1072/2009. W rekapitulacji należało więc stwierdzić, że skarga kasacyjna nie podważa zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, albowiem stawiane w niej zarzuty nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w 1 puncie sentencji. O kosztach jak w punkcie 2 sentencji wyroku postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 118).
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 11 października 2023
- Symbol z opisem
- 6037 Transport drogowy i przewozy
- Hasła tematyczne
- Transport
- Skarżony organ
- Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
- Sędziowie
- Gabriela Jyż /sprawozdawca/ Grzegorz Dudar Wojciech Kręcisz /przewodniczący/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
art. 141 par. 4; art. 174 pkt 2; art. 176. · Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1270
- Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
art. 4 pkt 2; art. 87 ust. 1 pkt 4. · Dz.U. 2022 poz. 180
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Tekst mający znaczenie dla EOG).
art. 2 pkt 2 lit. b); art. 5 ust. 1, ust. 2 i ust. 6; art. 3. · Dz.U.UE.L 2009 nr 300 poz. 72
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II GSK 720/23 · 28 kwietnia 2026
Wyrok NSA z 28 kwietnia 2026 r., II GSK 720/23 – transport drogowy i przewozy
Sygnatura: II GSK 555/23 · 28 kwietnia 2026
Wyrok NSA z 28 kwietnia 2026 r., II GSK 555/23 – transport drogowy i przewozy
Sygnatura: II GSK 559/23 · 28 kwietnia 2026
Wyrok NSA z 28 kwietnia 2026 r., II GSK 559/23 – transport drogowy i przewozy
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny