Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II GSK 1907/25

Wyrok NSA z 14 stycznia 2026 r., II GSK 1907/25

Wynik

Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
14 stycznia 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk (spr.) Protokolant asystent sędziego Jan Pankiewicz po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2025 r. sygn. akt VI SA/Wa 3209/24 w sprawie ze skargi A. w W. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 16 lipca 2024 r. nr LTL-1.6301.39.2024.ULC.1 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie usunięcia przeszkody lotniczej 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. oddala skargę, 3. zasądza od A. w W. na rzecz Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

I.1 Decyzją z 10 września 2013 r. znak [...] Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego, na wniosek [...] (dalej jako skarżący, wnioskodawca), pełniącego funkcję zarządzającego lotniskiem [...] uznał przeszkodę lotniczą za zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu lotniczego i nakazał jej usunięcie władającemu, tj. [...]. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku [...], decyzją z 11 lipca 2014 r. znak ULC-LTL-1/5021-0257/05/13 utrzymał swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie w mocy. Wyrokiem z 27 maja 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 1884/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił obie decyzje uznając, że zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego. Stanął na stanowisku, że zasadą w sprawach o wydanie nakazu usunięcia obiektu naturalnego, stanowiącego przeszkodę lotniczą, powinno być dokładne ustalenie wieku tej przeszkody oraz daty powstania lotniska z uwzględnieniem przebudów, które mogą mieć wpływ na obszar, na którym potencjalnie mogą wystąpić przeszkody lotnicze. Nadto, odczytując a contrario art. 87 ust. 7 ustawy z 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 933 ze zm.), zdaniem WSA należało przyjąć, że jeśli drzewa i krzewy nie stały się przeszkodami lotniczymi na skutek ich sadzenia i uprawy, to obowiązek i koszt usunięcia tych przeszkód winien obciążać zarządzającego lotniskiem. I.2.a Po powtórnym przeprowadzeniu postępowania, Prezes ULC decyzją z 14 lipca 2016 r. znak: [...], działając na podstawie art. 82 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 87 ust. 1 ustawy z 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 605 ze zm.): 1. stwierdził, że grupa drzew położonych w powierzchni podejścia do dróg startowych [...] lotniska [...], oznaczona numerem 6, znajdująca się w [...] na obszarze działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], będącej własnością [...], stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu lotniczego lotniska; 2. nakazał wnioskodawcy, tj. [...], jako zarządzającemu lotniskiem w rozumieniu art. 2 pkt 7 ustawy - Prawo lotnicze, doprowadzenie do usunięcia przeszkody lotniczej, o której mowa w punkcie poprzedzającym z uwzględnieniem jej charakterystyki technicznej zawartej w operacie pomiarowym stanowiącym integralną część niniejszej decyzji. I.2.b Następnie, po rozpoznaniu wniosku [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes ULC decyzją z 19 września 2016 r. znak [...] utrzymał swoje poprzednie rozstrzygnięcie w mocy. Wyrokiem z 8 listopada 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 2782/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił tę decyzję uznając, że wydano ją z naruszeniem art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., co stwarza podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bowiem przy jej wydaniu brał udział pracownik, który brał również udział w wydaniu decyzji Prezesa ULC z 14 lipca 2016 r., a więc był wyłączony z mocy prawa od udziału w postępowaniu. I.2.c Ponownie badając wniosek [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes ULC decyzją z 31 grudnia 2018 r. znak [...]: 1. uchylił decyzję własną z 14 lipca 2016 r. znak [...] w części, tj. w zakresie punktu 2 oraz nakazał wnioskodawcy, [...], jako zarządzającemu lotniskiem w rozumieniu art. 2 pkt 7 ustawy Prawo lotnicze, doprowadzenie do usunięcia przeszkody lotniczej, o której mowa w punkcie 1 tej decyzji, na własny koszt, z uwzględnieniem jej charakterystyki technicznej zawartej w operacie pomiarowym stanowiącym integralną część rozstrzygnięcia; 2. w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Decyzja ta stała się prawomocna. II.1 Wnioskiem z 27 lipca 2020 r. [...], wniósł o stwierdzenie nieważności w całości ww. decyzji Prezesa ULC z 31 grudnia 2018 r. wskazując, że była ona niewykonalna w dacie jej wydawania i jej niewykonalność ma charakter trwały, co stanowi kwalifikowaną wadę prawną z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Podkreślił, że zarządzający lotniskiem nie ma żadnych instrumentów prawnych mogących zmusić właściciela nieruchomości do dokonania czynności zmierzających do usunięcia przeszkody lotniczej. Skarżący wskazał ponadto na wadliwość przyjętej przez Prezesa ULC oceny prawnej, opierającej się na możliwości skutecznego wykonania decyzji przy użyciu środków określonych w przepisach odrębnych (np. art. 126 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami). II.2.a Po rozpoznaniu ww. wniosku skarżącego, Prezes ULC decyzją z 3 lutego 2022 r. znak [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji własnej z 31 grudnia 2018 r. znak [...]. Wbrew stanowisku skarżącego, zarządzający lotniskiem, niebędący właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości, dysponuje środkami pozwalającymi efektywnie wykonać nałożony przez organ obowiązek usunięcia przeszkody lotniczej. Opór właściciela lub władającego nieruchomością, na której położona jest przeszkoda lotnicza, zarządzający może skutecznie przełamywać w ramach środka przewidzianego w art. 126 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm.), występując do właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości starosty z wnioskiem o czasowe zajęcie nieruchomości na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy. Udzielone przez starostę zezwolenie ma postać decyzji administracyjnej, która podlega kontroli instancyjnej właściwej dla rozstrzygnięć w postępowaniu administracyjnym. Pogląd taki pozostaje ściśle skorelowany z art. 142 § 1 kc. Jednocześnie konieczność niezwłocznej eliminacji przeszkody będącej obiektywnym zagrożeniem dla bezpieczeństwa ludzi bezspornie mieści się w hipotezie "nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody" w rozumieniu art. 126 ugn. Nie jest zdaniem organu powodem niewykonalności decyzji pismo [...] z 27 stycznia 2020 r. znak [...], w którym organ jedynie pozostawia zarządzającemu lotniskiem do rozważenia zastosowanie rozwiązań pozwalających na ochronę drzewostanu w związku z potrzebami społeczności lokalnej, jak również wskazuje na potencjalny brak udziału [...] w ponoszeniu kosztów wycinki. Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego określenia podmiotu zobowiązanego do usunięcia przeszkody na własny koszt organ podniósł, że może skutecznie prawnie nakazać zarządcy lotniska usunięcie naniesień naturalnych na gruncie niestanowiącym własności tego zarządcy, gdy obowiązek taki nie został nałożony przez ustawodawcę na właściciela gruntu. Należy bowiem pamiętać, że organ nakazując usunięcie przeszkody lotniczej powinien wskazać zobowiązanego do takich działań. Mając na uwadze, że ustawodawca wyraźnie określił sytuacje, w których właściciel gruntu jest zobowiązany do usunięcia naturalnej przeszkody lotniczej (art. 82 ust. 2 i art. 87 ust. 7 ustawy), w pozostałych przypadkach obowiązek taki spoczywa na zarządzającym lotniskiem w ramach nałożonych na niego obciążeń związanych z utrzymaniem lotniska i zapewnieniem jego bezpiecznego użytkowania. II.2.b Po rozpoznaniu wniosku skarżącego [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes ULC decyzją z 22 czerwca 2022 r. znak [...] utrzymał swoje poprzednie rozstrzygnięcie w mocy. Prawomocnym wyrokiem z 13 stycznia 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 2464/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił powyższą decyzję. W ocenie WSA, organ naruszył zasady postępowania administracyjnego bowiem wypowiadał się co do możliwości zastosowania art. 126 ugn w sytuacji gdy przed wydaniem zaskarżonej decyzji skarżący przedłożył do akt sprawy odpis decyzji [...] z 4 kwietnia 2022 r. nr [...] wydanej na podstawie art. 126 ugn i odmawiającej udzielenia zezwolenia na czasowe zajecie nieruchomości w celu usunięcia naturalnej przeszkody lotniczej (obszaru leśnego) oznaczonego w dokumentacji rejestracyjnej lotniska. W zaskarżonej decyzji z 22 czerwca 2022 r. Prezes ULC nie odniósł się do tego, że [...] odmówił wydania nieruchomości właśnie na podstawie art. 126 ugn. Prezes ULC powinien w uzasadnieniu przedstawić jakie konsekwencje orzeczenie z 4 kwietnia 2018 r. ma dla strony i czy w związku z jej wydaniem decyzja z 31 grudnia 2018 r. pozostaje wykonalna czy też niewykonalna. Organ nie odniósł się również do tego, że decyzja z 4 kwietnia 2022 r. nie była ostateczna w toku instancji. Ani z zebranych w sprawie dokumentów, ani też z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie można dowiedzieć się czy skarżący złożył odwołanie od decyzji [...] i czy [...] rozpoznał takie odwołanie i wydał decyzję. Brak wypowiedzenia się przez organ do zagadnień poruszanych przez stronę przed wydaniem zaskarżonej decyzji uznać należy za naruszenie wynikającej z art. 11 k.p.a. zasady przekonywania. Prezes ULC winien wyjaśnić na czym polega niewykonalność prawna decyzji i czy zaistniała ona w badanym przypadku. Należałoby wytłumaczyć stronie czy rozstrzygnięcie [...] z 4 kwietnia 2022 r. stanowi przesłankę braku wykonalności decyzji z 31 grudnia 2018 r. WSA podniósł także, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z 31 grudnia 2018 r. dotyczył całości tej decyzji. Decyzja ta w punkcie 1 uchylała decyzję Prezesa ULC z 14 lipca 2016 r. w części (w zakresie punktu 2) oraz nakazywała [...] doprowadzenie do usunięcia przeszkody lotniczej, o której mowa w punkcie 1 decyzji z 14 lipca 2016 r. na własny koszt. Natomiast punkt 2 decyzji z 31 grudnia 2018 r. w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Decyzja z 31 grudnia 2018 r. uchylała decyzję z 14 lipca 2016 r. jedynie w zakresie punktu 2. Natomiast punkt 1 decyzji z 14 lipca 2016 r. został utrzymany w mocy. Punkt 1 decyzji z 14 lipca 2016 r. dotyczył stwierdzenia, że określona grupa drzew stanowi przeszkodę naturalną będącą zagrożeniem dla bezpieczeństwa ruchu lotniczego z lotniska. Skoro zatem wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczył całości decyzji z 31 grudnia 2018 r., to organ powinien wypowiedzieć się również co jej punktu 2. II.2.c Powtórnie rozpoznając sprawę po ww. wyroku WSA w Warszawie, Prezes ULC decyzją z 14 lipca 2023 r. znak [...], utrzymał swoje poprzednie rozstrzygnięcie w mocy. Prawomocnym wyrokiem z 6 lutego 2024 r. sygn. akt VI SA/Wa 5393/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił powyższą decyzję Prezesa ULC z 14 lipca 2023 r. Zdaniem WSA organ naruszyły art. 153 p.p.s.a. i rozstrzygnął sprawę w sposób odmienny niż wynikało to ze wskazań zawartych w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z 13 stycznia 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 2465/22. Nie ocenił, czy wydana przez [...] ostateczna decyzja z 4 kwietnia 2022 r. ma wpływ na wykonalność decyzji z 31 grudnia 2018 r. Jednocześnie nie przedstawił motywów swego rozstrzygnięcia. Prezes ULC twierdzi, że przesłanka nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., w niniejszej sprawie nie zachodzi, wskazując, że niezależnie od instrumentów przewidzianych w ugn, w szczególności w art. 126, skarżący może skorzystać ze środków ochrony prawnej przewidzianych w art. 142 kc. Organ jednocześnie podnosi, że uwzględnił okoliczność, że ostateczną decyzją z 4 kwietnia 2022 r. [...] odmówił udzielenia zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości w celu usunięcia przeszkody lotniczej na zasadzie art. 126 ugn. Zdaniem WSA, organ nie ocenił, czy i w jaki sposób wydanie tej ostatecznej decyzji przekłada się na wykonalność spornej decyzji z 31 grudnia 2018 r. Prezes ULC poprzestał na wytknięciu skarżącemu, że nie skorzystał ze środka odwoławczego umożliwiającego weryfikację prawidłowości rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na czasowe zajęcie terenu w celu usunięcia przeszkody lotniczej. WSA nie zgodził się z taką oceną prawną zachowania strony, gdyż złożenie odwołania lub wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest prawem, a nie obowiązkiem strony. Zależne jest zatem wyłącznie od jej woli i jej oceny szans powodzenia odwołania, a nie od oczekiwań organu. Przepisy k.p.a. nie wprowadzają także ograniczeń/nakazów w zakresie prawa strony do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), co oznacza, że to strona decyduje, czy i w jakim zakresie domaga się kontroli decyzji wydanej w I instancji. Jeżeli strona nie korzysta więc z tego prawa, organ nie może z tego powodu wyciągać wobec niej negatywnych konsekwencji, sprowadzających się na gruncie niniejszej sprawy do odstąpienia przez Prezesa ULC od ustosunkowania się do wspomnianej okoliczności. Prezes ULC nie odniósł się w sposób szczegółowy do podniesionej okoliczności, że [...] odmówił wydania nieruchomości właśnie na podstawie art. 126 ugn i jego decyzja zyskała przymiot ostateczności i prawomocności. Prezes ULC powinien w uzasadnieniu przedstawić, jakie decyzja [...] z 4 kwietnia 2022 r. ma konsekwencje dla skarżącej i czy decyzja Prezesa ULC z 31 grudnia 2018 r. pozostaje wykonalna czy niewykonalna. W ocenie Sądu organ naruszył art. 107 § 3 k.p.a., ponieważ nie uzasadnił swojej decyzji w sposób należyty. Zdaniem WSA organ błędnie również odwołuje się do art. 142 kc, jako podstawy do podjęcia potencjalnych działań przez zarządzającego lotniskiem. W przepisie tym nacisk położony jest na odparcie bezpośredniego niebezpieczeństwa, które powinno mieć charakter faktyczny i obiektywny. Przesłanką użycia, uszkodzenia, a nawet zniszczenia rzeczy, jest jednocześnie występowanie niebezpieczeństwa, które bezpośrednio zagraża dobrom osobistym podmiotu wykorzystującego cudzą rzecz lub jeszcze innego podmiotu. Na gruncie art. 142 kc ograniczenie własności znajduje uzasadnienie z uwagi na zaistnienie tzw. stanu wyższej konieczności, który w niniejszej sprawie, wbrew ocenie organu, nie wystąpił. Stan wyższej konieczności może bowiem być wywołany przez człowieka, zwierzę domowe lub dziko żyjące albo siły natury. Ewidentnie w niniejszej sprawie powoływanie się na art. 142 kc przez organ było pozbawione podstaw prawnych. W ocenie WSA organ nie odniósł się także do zmodyfikowania wniosku przez skarżącego przed wydaniem decyzji. Zmodyfikowanie wniosku przez skarżącą było działaniem, które jest możliwe w każdym postępowaniu administracyjnym na każdym jego etapie, w tym w postępowaniu odwoławczym, bez względu na to jak jest ono skonstruowane, a więc czy obowiązuje w nim dewolutywność czy też jej nie ma. Organ przeszedł obojętnie nad kwestią zmiany zakresu wniosku o stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji z 31 grudnia 2018 r. jedynie w części, tj. w zakresie punktu 1, nakazującego skarżącej doprowadzenie do usunięcia przeszkody lotniczej na własny koszt, w szczególności nie uwzględnił powyższego, formułując swoje rozstrzygnięcie. II.2.d Po raz trzeci rozpatrując sprawę, Prezes ULC decyzją z 16 lipca 2024 r. znak [...]: 1. uchylił decyzję własną z 3 lutego 2022 r. znak: [...] w części dotyczącej odmowy stwierdzenia nieważności w punkcie 2 decyzji Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 31 grudnia 2018 r. znak [...], tj. w zakresie utrzymania w mocy decyzji tego organu z dnia 14 lipca 2016 r. znak [...] w części, w jakiej uznano grupę drzew położonych w powierzchniach ograniczających lotniska [...], oznaczoną numerem 6, położonej w [...] na obszarze działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], stanowiącej własność [...], za zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu lotniczego i umorzył w tym zakresie postępowanie administracyjne, 2. w pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w związku z modyfikacją przez skarżącego w piśmie z 7 marca 2023 r. wniosku o stwierdzenie nieważności, przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu jest ocena legalności zawartego w punkcie 1 kwestionowanej decyzji rozstrzygnięcia Prezesa ULC w części dotyczącej zobowiązania [...] do usunięcia, na własny koszt, przeszkody lotniczej z uwzględnieniem jej charakterystyki technicznej zawartej w operacie pomiarowym. Mając na uwadze zmianę zakresu żądania skarżącego oraz wytyczne WSA, należało uchylić decyzję Prezesa ULC z 3 lutego 2022 r. w części, w jakiej rozstrzygała o odmowie stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 2 decyzji Prezesa ULC z 31 grudnia 2018 r. tj. w zakresie uznania obiektu za przeszkodę lotniczą stanowiącą zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu lotniczego. Nawiązując do "wiodącej linii orzeczniczej" Prezes ULC podkreślił, że opór właściciela lub władającego nieruchomością, na której położona jest przeszkoda lotnicza, może być przełamany poprzez zastosowanie instytucji zezwolenia na zajęcie nieruchomości w trybie art. 126 ust. 1 ugn. Potrzebę likwidacji przeszkody lotniczej stanowiącej zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu lotniczego należy identyfikować jako nagłą potrzebę zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, o której mowa w art. 126 ugn. Mając na uwadze aktualny na dzień wydania decyzji dorobek judykatury dotyczący celowości stosowania przepisów rozdziału 4. ustawy o gospodarce nieruchomościami, do usuwania przeszkód lotniczych położonych na gruntach osób trzecich (innych niż zobowiązany do wykonania decyzji) oraz wynikającą z tego stanowiska praktykę eliminacji obiektów naturalnych stanowiących zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu lotniczego na podstawie art. 126 ugn organ uznał, że według stanu na dzień orzekania możliwe było wykonanie decyzji poprzez uprzednie uzyskanie zezwolenia właściwego starosty na zajęcie terenu. O trwałej niewykonalności decyzji nie świadczy również przedstawione przez skarżącego pismo [...] z 27 stycznia 2020 r. bowiem jedynymi okolicznościami, jakie zostały dowiedzione to pozostawienie zarządzającemu lotniskiem do rozważenia zastosowania rozwiązań pozwalających na ochronę drzewostanu w związku z potrzebami społeczności lokalnej oraz potencjalny brak udziału gminy w ponoszeniu kosztów wycinki. W toku postępowania, pismem z 15 czerwca 2023 r. Prezes ULC wystąpił do [...] o udzielenie wyjaśnień, czy decyzja z 4 kwietnia 2022 r. stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji. Z uzyskanych informacji wynika, że decyzja ta z dniem 23 kwietnia 2022 r. uzyskała przymiot ostateczności. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych przymusowe zajęcie nieruchomości w celu realizacji obowiązku nałożonego przez organ administracji publicznej ma charakter subsydiarny, podczas gdy prymat zachowują metody koncyliacyjne. Na tym tle wymaga wskazania, że ostateczna decyzja w przedmiocie odmowy zezwolenia na zajęcie nieruchomości (wydana przez ten sam organ, który jednocześnie reprezentuje publicznego właściciela gruntu - [...]) nie stanowi przeszkody do podjęcia z właścicielem negocjacji w zakresie dobrowolnego wstępu na nieruchomość w celu usunięcia przeszkody przez zarządzającego oraz na jego koszt. W szczególności, na gotowość do podjęcia rokowań w sprawie eliminacji zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu lotniczego wskazuje stanowisko zawarte w piśmie [...] z 27 stycznia 2020 r., w którym organ pozostawia do rozważenia ochronę drzewostanu. Usunięcie przeszkody może także polegać na ogłowieniu drzew i krzewów stanowiących przeszkodę lotniczą. Rozwiązanie to pozwoli na ograniczenie wskazanych w wystąpieniu [...] skutków środowiskowych i społecznych. Niesporna pozostaje także kwestia spełnienia przez przeszkodę przesłanek do uznania jej za obiekt zagrażający bezpieczeństwu operacji lotniczych. Stosownie bowiem do operatu pomiarowego stanowiącego integralną część kwestionowanej decyzji, drzewa przekraczały pułap wyznaczony przez powierzchnie ograniczające w rejonie lotniska, czym wypełniały ustawową definicję przeszkody lotniczej będącej zagrożeniem dla bezpieczeństwa ruchu lotniczego. Decyzja w części, w jakiej kwalifikuje obiekt do tej kategorii nie jest zatem również obarczona wadą uzasadniającą usunięcie rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Odnosząc się do kwestii określenia adresata obowiązku wykonania decyzji podkreślono, że organ nakazując usunięcie przeszkody lotniczej powinien wskazać podmiot odpowiedzialny za podjęcie stosownych działań. Mając na uwadze, że ustawodawca odmiennie uregulował sytuacje, w których właściciel gruntu jest zobowiązany do usunięcia naturalnej przeszkody lotniczej (art. 82 ust. 2 i art. 87 ust. 7 ustawy), a contrario w pozostałych przypadkach obowiązek taki spoczywa na zarządzającym lotniskiem w ramach nałożonych na niego obciążeń związanych z utrzymaniem lotniska i zapewnieniem jego bezpiecznego użytkowania. Nie ma zdaniem organu aksjologicznych podstaw, aby w sytuacjach innych, niż określone w art. 82 ust. 2 i art. 87 ust. 7 ustawy odpowiedzialność za działania, które wynikają z konieczności zapewnienia bezpieczeństwa w ruchu powietrznym, a tym samym obowiązek ich podejmowania spoczywa na zarządzającym. Z tych względów, w przypadku naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 87 ust. 7 Prawa lotniczego, właściciel gruntu zobligowany jest do ponoszenia kosztów usunięcia przeszkody, natomiast w pozostałych sytuacjach (gdy drzewa istniały przed wejściem w życie ustawy, wprowadzającej zakaz) odpowiedzialność z tego tytułu powinna obciążać zarządzającego lotniskiem w granicach obowiązku zapewnienia bezpieczeństwa użytkowania lotniska. Mając na uwadze, że wiek drzew na dzień wydania decyzji wynosił ok. 55 lat, nie doszło zdaniem organu do naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 87 ust. 7 Prawa lotniczego. W tym stanie rzeczy koszty usunięcia przeszkody w całości powinny obciążać zarządzającego lotniskiem. Istotna była zatem data wejścia w życie przepisu ustanawiającego ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości w zakresie sadzenia oraz uprawy drzew i krzewów mogących stanowić przeszkody lotnicze. Przed tą datą nie obowiązywały bowiem unormowania o randze ustawowej, z których możliwe byłoby wywiedzenie obowiązku powstrzymania się od korzystania przez władającego z nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści art. 87 ust. 7 ustawy. W konsekwencji, zdaniem Prezesa ULC, decyzja z 31 grudnia 2018 r. nie była obarczona żadną z kwalifikowanych wad prawnych uzasadniających stwierdzenie jej nieważności. III. Skargę na powyższą decyzję wniósł [...], zaskarżając ją w części tj. w zakresie pkt 2, utrzymującego w mocy decyzję Prezesa ULC z 3 lutego 2022 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności pkt 1 decyzji Prezesa ULC z 31 grudnia 2018 r. w części, w jakiej decyzja ta nakazuje zarządzającemu lotniskiem doprowadzenie do usunięcia przeszkody lotniczej, o której mowa w pkt 1 decyzji z 14 lipca 2016 r. na własny koszt. Po jej rozpoznaniu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 8 kwietnia 2025 r. sygn. akt VI SA/Wa 3209/24 uchylił zaskarżoną decyzję w części, tj. w zakresie jej punktu 2 oraz orzekł o kosztach postępowania. Jak wskazał, w uprzednio wydanych wyrokach WSA zwrócił organowi uwagę na konieczność ponownego rozpatrzenia kwestii wpływu ostatecznej decyzji [...] z 4 kwietnia 2022 r. na wykonalność spornej decyzji z 31 grudnia 2018 r. Sąd zobowiązał organ do przedstawienia, jakie konsekwencje dla skarżącej ma ww. decyzja, a konkretnie - czy w jej świetle decyzja Prezesa ULC z 31 grudnia 2018 r. pozostaje wykonalna, czy też niewykonalna. Prezes ULC z powyższego obowiązku nie wywiązał się prawidłowo, unikając rzeczowego ustosunkowania się do przedmiotowej kwestii. Wywody zawarte w uzasadnieniu obecnie kontrolowanej decyzji nadal nie spełniają wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. ze względu na ich niespójność wewnętrzną i sprzeczność zawartych w nich twierdzeń z judykaturą. Sposób wykonania nałożonego na organ obowiązku nie koreluje z treścią wydanych w sprawie wyroków, wiążących na mocy art. 153 p.p.s.a. WSA zwrócił również uwagę, że we wcześniejszych wyrokach wskazywano, że błędne jest stanowisko organu, iż art. 142 kc może stanowić podstawę do podjęcia potencjalnych działań przez zarządzającego lotniskiem w niniejszej sprawie. Przepis powyższy dotyczy bowiem sytuacji stanu wyższej konieczności, która w przedmiotowej sprawie nie występuje. Zdaniem WSA wywody organu nie mogą zostać uznane za spełniające wymogi prawidłowo sporządzonego uzasadnienia decyzji administracyjnej (art. 107 § 3 k.p.a.), stanowiąc jednocześnie naruszenie art. 153 p.p.s.a. Koncyliacyjne załatwianie spraw może mieć miejsce jedynie w sytuacji, gdy postępowanie jest w toku i sprawa "nadaje się" do załatwienia w ten sposób. Wspomniany przez organ obowiązek podjęcia próby koncyliacyjnego załatwienia sprawy w ocenie Sądu pierwszej instancji nie dotyczy sytuacji już załatwionej prawomocną decyzją administracyjną, a więc taką, co do której organ administracji publicznej wypowiedział się stanowczo w formie do tego przewidzianej (art. 104 k.p.a.). Skoro na skutek wykonania wyroku Sądu, organ powziął informację o walorach ostateczności i prawomocności decyzji [...] z 4 kwietnia 2022 r., to jego obowiązkiem było wzięcie pod uwagę treści tej decyzji. Wszelkie rozważania o możliwości negocjowania z Prezydentem rozstrzygnięcia w niej zawartego należałoby w tej sytuacji uznać za ingerujące w materię objętą res iudicata i jako takie niedopuszczalne. W tym względzie WSA odwołał się do art. 114 k.p.a., który stanowi, że w sprawie, w której toczy się postępowanie administracyjne, strony mogą zawrzeć ugodę, jeżeli charakter sprawy na to pozwala i nie sprzeciwiają się temu przepisy szczególne. Sugerowane przez organ koncyliacyjne załatwienie sprawy, musiałoby dotyczyć postępowania, które toczyło się w sprawie, której przedmiotem byłoby zezwolenie na czasowe zajęcie nieruchomości w celu usunięcia przeszkody lotniczej (art. 126 ust. 1 ugn), jednakże zostało ono prawomocnie zakończone, a więc nie może być przedmiotem negocjacji. Na marginesie WSA zaznaczył, że "koncyliacyjne załatwienie sprawy" dotyczyć może jedynie sprawy stron o rozbieżnych interesach, zaś w tym przypadku koncyliacyjne załatwienie sprawy miałoby nastąpić pomiędzy zarządzającym lotniskiem jako stroną postępowania (abstrahując od faktu prawomocnego załatwienia sprawy będącej przedmiotem negocjacji) - a organem ([...] reprezentującego [...] - właściciela gruntu), co również osłabia możliwość jakichkolwiek "koncyliacji". Niezależnie od powyższego, organ w sposób niewłaściwy odczytał normy art. 87 ust. 7 oraz art. 82 ust. 1 pkt 7 Prawa lotniczego. Wbrew stanowisku organu, nie przewidują one możliwości "ogłowienia drzew" lub ich skrócenia. Dyspozycja ww. przepisów nakazuje usunięcie przeszkody lotniczej, a nie ich skrócenie do dopuszczalnej wysokości. Ustawa nie zawiera definicji usunięcia, stąd też potrzebna jest wykładnia językowa. Zgodnie ze Słownikiem języka polskiego PWN usunąć oznacza "zabrać coś skądś, aby nie zawadzało lub aby zrobić miejsce", "sprawić, że coś przestaje istnieć". Przyjęcie dopuszczalności "skrócenia" drzewa do wymaganej wysokości niosłoby za sobą rychłą konieczność ponownego wystąpienia przez zarządzającego lotniskiem z wnioskiem o ponowne nakazanie usunięcia tej samej, ale już wyższej przeszkody lotniczej." (vide wyrok WSA w Warszawie z 20 kwietnia 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 1663/17). Również i z tego względu trudno mówić o zasadności stanowiska organu co do możliwości podjęcia negocjacji z [...], reprezentującym [...], jako właściciela terenu, na którym znajduje się przeszkoda lotnicza, w celu innego, aniżeli usunięcie (likwidacja) przeszkody lotniczej załatwienia sprawy. Nie można mówić o pierwotnej wykonalności decyzji z 31 grudnia 2018 r. (tj. na datę jej wydania) w sytuacji, gdy drzewostan stanowiący przeszkodę lotniczą a limine znajdował się na terenie stanowiącym cudzą własność, a zatem już wówczas jej wykonanie było co najmniej niepewne. Wydanie decyzji Prezydenta [...] z 4 kwietnia 2022 r. (prawomocnej) jedynie tę sytuację utrwaliło. WSA nie uznał za celowe przeprowadzenie dowodów wskazanych w skardze, stwierdzając jednocześnie, że właściwym do rozpoznania wniosków dowodowych zmierzających w istocie do wykazania prawidłowości stanowiska strony postępowania o trwałej niewykonalności kwestionowanej decyzji, jest organ administracyjny, a więc Prezes ULC, który obowiązany będzie odnieść się do nich, ponownie rozpoznając sprawę na skutek niniejszego wyroku. IV. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Prezes ULC zaskarżając go w całości i zarzucając: I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stosownie do art. 174 pkt 2 p.p.s.a. tzn.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), dalej jako "PUSA", w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a., art. 135 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 134 p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. oraz art. 7 i art. 77 w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 poz. 572), (dalej jako "KPA"), art. 82 ust. 1 pkt 7 i art. 87 ust. 7 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze (Dz.U. z 2023 r. poz. 2110, z późn. zm.), (dalej jako "Prawo lotnicze") (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji z 31 grudnia 2018 r.) poprzez naruszenie obowiązku kontroli działalności administracji publicznej polegające na nierozpoznaniu istoty sprawy wobec uznania, że kontrolowana decyzja powinna usunąć z obrotu prawnego w części, tj. w zakresie pkt 2, decyzję Prezesa Urzędu z dnia 31 grudnia 2018 r. jako niewykonalną w dniu jej wydania oraz z uwagi na trwały charakter niewykonalności, tj. na podstawie art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., a w konsekwencji brak odniesienia się do przepisów ustawy - Prawo lotnicze oraz zebranego materiału dowodowego, z którego wynika, że nie zachodzi kwalifikowana przesłanka usunięcia decyzji z 31 grudnia 2018 r. z obrotu prawnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy bowiem doprowadziło do uchylenia przez WSA kontrolowanego rozstrzygnięcia Prezesa Urzędu w części, podczas gdy WSA winien był wyczerpująco wyjaśnić sprawę i w granicach danej sprawy administracyjnej, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, dokonać należytej oceny prawnej kontrolowanej decyzji oraz decyzji z dnia 31 grudnia 2018 r., co powinno doprowadzić WSA do uznania kontrolowanej decyzji za prawidłową i oddalenia skargi [...], 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. i art. 170 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a., art.134 § 1 p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. oraz art. 7, art. 77, art. 107 § 3 w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 82 ust. 1 pkt 7 i art. 87 ust. 7 ustawy - Prawo lotnicze (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji z 31 grudnia 2018 r.) w zw. z art. 126 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2024 r. poz. 1145, z późn. zm.), (dalej jako "UGN") poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym uchyleniu kontrolowanej decyzji w części, w zakresie pkt 2 wskutek błędnego przyjęcia, że w kontrolowanej decyzji organ nie sprostał wymogom prawidłowo sporządzonego uzasadnienia decyzji administracyjnej, a tym samym naruszył obowiązek wyjaśnienia, jaki wpływ miała ostateczna decyzja [...] z 4 kwietnia 2022 r. w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na czasowe zajęcie terenu w celu usunięcia przeszkody lotniczej, na wykonalność decyzji Prezesa Urzędu z 31 grudnia 2018 r., a konkretnie czy decyzja z 31 grudnia 2018 r. z uwagi na stanowisko [...] pozostaje wykonalna, czy też niewykonalna, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy bowiem doprowadziło WSA do przekonania, że Prezes Urzędu nie uzasadnił kontrolowanej decyzji w sposób należyty oraz do uchylenia kontrolowanego rozstrzygnięcia Prezesa Urzędu, podczas gdy prawidłowe wyjaśnienie sprawy i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego powinno prowadzić WSA do przyjęcia, że kontrolowana decyzja, stosownie do wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w uprzednio wydanych w sprawie wyrokach sądów administracyjnych, należycie uzasadnia stanowisko organu w przedmiocie wykonalności decyzji z 31 grudnia 2018 r. wobec wydania przez [...] decyzji odmawiającej zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości w celu usunięcia przeszkody, lotniczej, oraz stanowiska [...] wyrażonego w korespondencji z [...], bowiem w sprawie nie występuje przesłanka nieważnościowa, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., polegająca na trwałym braku możliwości wykonania decyzji z 31 grudnia 2018 r. II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, stosownie do art. 174 pkt 1 p.p.s.a. tzn.: 1. art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 82 ust. 1 pkt 7 i art. 87 ust. 7 ustawy - Prawo lotnicze (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji z 31 grudnia 2018 r.) poprzez błędną wykładnię lub jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w kontrolowanej decyzji nieprawidłowo odkodowano normy prawne zawarte w przepisach art. 82 ust. 1 pkt 7 i art. 87 ust. 7 ustawy - Prawo lotnicze, które nie przewidują możliwości "ogłowienia drzew" lub ich skrócenia, co doprowadziło Sąd I instancji do błędnego uznania o wystąpieniu przesłanki trwałej niewykonalności decyzji z dnia 31 grudnia 2018 r. oraz uchylenia w części kontrolowanej decyzji, podczas gdy prawidłowe zastosowanie przywołanej normy prawnej prowadzi do uznania, że usuniecie przeszkody lotniczej w postaci grupy drzew w rozumieniu art. 82 ust. 1 pkt 7 i art. 87 ust. 7 ustawy - Prawo lotnicze może polegać na "ogłowieniu drzew" lub ich skróceniu w taki sposób, aby nie stwarzały zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu powietrznym, co uzasadnia uznanie kontrolowanej decyzji za wydaną prawidłowo, wobec wystąpienia braku kwalifikowanej wady decyzji z 31 grudnia 2018 r., o której mowa w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., 2. art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 126 ust. 1 ugn w zw. z art. 82 ust. 1 pkt 7 i art. 87 ust. 7 ustawy - Prawo lotnicze (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji z 31 grudnia 2018 r.) poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że istnienie w obrocie prawnym prawomocnej decyzji odmawiająca zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na podstawie art. 126 ust. 1 ugn przesądza o braku możliwości prowadzenia negocjacji pomiędzy właścicielem terenu, a podmiotem zobowiązanym do doprowadzenia do usunięcia przeszkody lotniczej oraz o trwałej niewykonalności decyzji w sprawie usunięcia przeszkody lotniczej skutkującej nieważnością tej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do błędnego przekonania o zaistnieniu przesłanki trwałej niewykonalności decyzji z dnia 31 grudnia 2018 r. oraz uchylenia w części kontrolowanej decyzji, podczas gdy prawidłowe zastosowanie przywołanego przepisu prowadzi do uznania, że prawomocna decyzja w sprawie odmowy zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na podstawie art. 126 ust. 1 ugn nie stoi na przeszkodzie doprowadzeniu do usunięcia przeszkody lotniczej w drodze negocjacji prowadzonych pomiędzy zobowiązanym do usunięcia przeszkody lotniczej a właścicielem terenu, na którym położona jest przeszkoda, również w przypadku, gdy właściciel terenu jest zarazem organem właściwym do wydania decyzji na podstawie art. 126 ugn, co uzasadnia uznanie kontrolowanej decyzji za wydaną prawidłowo, wobec wystąpienia braku kwalifikowanej wady decyzji z 31 grudnia 2018 r., o której mowa w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz oddalenie skargi [...], ewentualnie z ostrożności procesowej o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. W obu przypadkach organ wniósł o orzeczenie na jego rzecz o zwrocie kosztów postępowania. V. Odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesione przez [...] oraz [...] zostały zwrócone, z uwagi na naruszenie art. 66 § 1 p.p.s.a. [...] przesłał pismo procesowe, do którego dołączył zwróconą odpowiedź na skargę kasacyjną. Wniósł o oddalenie tego środka odwoławczego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: VI. Skarga kasacyjna jest uzasadniona. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie przesłanki enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu prawa. W niniejszej sprawie nie występują wady nieważności postępowania przeprowadzonego przez Sąd pierwszej instancji. VII. Analiza skargi kasacyjnej wskazuje, że jej zarzuty, choć podniesiono w nich naruszenia wskazane w obydwu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., należy rozpoznać łącznie (problemowo), z uwagi przede wszystkim na wzajemne przenikanie się, w ramach każdego z nich, kluczowego zagadnienia jakim jest kwestia wykonalności decyzji nakazującej usunięcie przeszkody lotniczej. Wyeksponowane przez stronę skarżącą kasacyjnie problemy dotyczą przy tym: (1) kwestii niewłaściwego uznania przez WSA, że organ, w świetle art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., art. 82 ust. 1 pkt 7 i art. 87 ust. 7 Prawa lotniczego, powinien usunąć decyzję nakazową z obrotu prawnego w części jako niewykonalną (pierwotnie i obecnie), (2) kwestii niewłaściwego uznania przez WSA, że organ, w świetle art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 82 ust. 1 pkt 7 i art. 87 ust. 7 Prawa lotniczego w zw. z art. 126 ust. 1 ugn, nie wyjaśnił wpływu ostatecznej decyzji [...] z 4 kwietnia 2022 r. na wykonalność decyzji Prezesa ULC z 31 grudnia 2018 r., (3) kwestii błędnej wykładni art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 82 ust. 1 pkt 7 i art. 87 ust. 7 Prawa lotniczego, wskazującej na brak możliwości "ogłowienia drzew" lub ich skrócenia, w ramach wykonania decyzji nakazującej usunięcie przeszkody lotniczej, (4) kwestii błędnej wykładni art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 126 ust. 1 ugn w zw. z art. 82 ust. 1 pkt 7 i art. 87 ust. 7 Prawa lotniczego, wskazującej że pozostawanie w obrocie prawnym decyzji odmawiającej zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości w rozumieniu art. 126 ust. 1 ugn, przesądza o braku możliwości prowadzenia negocjacji pomiędzy właścicielem terenu, a podmiotem zobowiązanym do doprowadzenia do usunięcia przeszkody lotniczej, a tym samym o trwałej niewykonalności decyzji nakazowej. Mając zatem powyższe na uwadze należy zauważyć, co jest w tej sprawie prawidłowo rozumiane zarówno przez strony jak i Sąd pierwszej instancji, że podstawa unieważnienia decyzji, na mocy art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., zachodzi wówczas, gdy spełnione zostaną kumulatywnie dwie przesłanki: (1) stan niewykonalności decyzji istnieje w momencie jej wydania, (2) stan ten ma charakter trwały. Z kolei precyzując stan niewykonalności, w doktrynie i orzecznictwie w zasadzie zgodnie przyjmuje się, że może on polegać na niewykonalności faktycznej lub prawnej. Niewykonalna będzie więc odpowiednio decyzja, której nie można technicznie zrealizować (jest to niemożliwe przy obecnym poziomie wiedzy - niewykonalność faktyczna), bądź istnieją prawne nakazy lub zakazy, nieusuwalnie tamujące wykonanie praw lub obowiązków wynikających z decyzji. Niewykonalność prawna oznacza więc w istocie niemożność zastosowania się do decyzji z uwagi na istniejący w obowiązującym porządku prawnym zakaz lub nakaz (bezpośredni lub pośredni), definitywnie blokujący przewidziane kwestionowaną w trybie nadzwyczajnym decyzją zachowanie (nakazane lub zakazane). Należy także przypomnieć, że w przedmiocie nakazanego przez Prezesa ULC usunięcia przeszkody lotniczej, mamy do czynienia po pierwsze, z określeniem, w sposób zindywidualizowany, samej przeszkody tego rodzaju, co zostało dokonane w pkt 1 decyzji z 14 lipca 2016 r., stwierdzającym, że szczegółowo określona grupa drzew położona w powierzchni podejścia do dróg startowych [...], stanowi przeszkodę naturalną będącą zagrożeniem dla bezpieczeństwa ruchu lotniczego lotniska. Po drugie, z nakazaniem zarządzającemu lotniskiem, decyzją z 31 grudnia 2018 r. (częściowo uchylającą decyzję z 14 lipca 2016 r.), doprowadzenie do usunięcia dokładnie tej przeszkody lotniczej, z uwzględnieniem jej charakterystyki technicznej, zawartej w operacie pomiarowym. I choć nierozłączna ze swej istoty relacja pomiędzy określeniem przeszkody i wskazaniem podmiotu zobowiązanego do jej usunięcia (takie jest ratio legis omawianej regulacji prawnej), nie była przedmiotem szerszych rozważań organu i WSA, na co wpływ miał ostatecznie sprecyzowany zakres wniosku [...] o unieważnienie decyzji z 31 grudnia 2018 r., to jednak nie można nie zauważyć, że nie jest, z perspektywy art. 82 ust. 1 pkt 7 i art. 87 ust. 7 Prawa lotniczego (w brzmieniu na datę wydania kwestionowanej w trybie nieważności decyzji), możliwe rozdzielenie tych dwóch elementów, ergo, pozostawienie samodzielnie w obrocie prawnym któregokolwiek z nich. Istotą powołanych przepisów, w stanie faktycznym sprawy, w którym przyjęto bez zastrzeżeń, że sporne drzewa - mówiąc w uproszczeniu - istniały przed powstaniem lotniska w kształcie mającym znaczenie dla sprawy, było więc wskazanie nie na właściciela nieruchomości, na której owe drzewa się znajdują, a na podmiot zarządzający lotniskiem jako zobowiązany do usunięcia przeszkody lotniczej. Miało to swoje uzasadnienie przede wszystkim w tym, że dopiero od wejścia w życie ustawy Prawo lotnicze z 3 lipca 2002 r., obowiązywać zaczął zakaz nasadzeń i uprawy drzew i krzewów na nieruchomościach znajdujących się w rejonach podejść do lądowania lotnisk (art. 87 ust. 7 ustawy). Wcześniej istniejące nasadzenia, jakkolwiek mogły stanowić przeszkodę lotniczą i wymagały ingerencji, to jednak nie podlegały tej regulacji, określającej także podmiot zobowiązany (właściciela nieruchomości). Przekłada się to wprost na zakres ocen, związanych zwłaszcza ze sposobem usunięcia przeszkody lotniczej w postaci drzew lub krzewów, w zależności od ich wieku, konfrontowanego z datą wejścia w życie ustawy. Niedostrzeżenie powyższej okoliczności nie ma jednak większego znaczenia w niniejszej sprawie, z uwagi na wadliwe przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że w sprawie wypełniły się wszystkie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., a więc że kwestionowana w trybie nadzwyczajnym decyzja Prezesa ULC dotknięta jest wadą kwalifikowaną jej niewykonalności. VIII. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska zaprezentowanego w zaskarżonym wyroku, zarówno co do naruszeń procesowych przypisanych organowi (zwłaszcza zarzuconego nieuwzględnienia znaczenia skutków wynikających z decyzji [...], wydanej w trybie art. 126 ust. 1 ugn), jak również względem sformułowanej oceny prawnej, wskazującej że decyzja objęta wnioskiem [...] dotknięta jest w istocie wadą kwalifikowaną z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., bowiem nie można mówić o jej pierwotnej wykonalności w sytuacji, gdy drzewostan stanowiący przeszkodę lotniczą a limine znajdował się na terenie stanowiącym cudzą własność, a zatem już pierwotnie wykonanie decyzji "było co najmniej niepewne". Po pierwsze, zauważyć należy, że dotychczas wydane w tej sprawie wyroki Sądu pierwszej instancji (w sprawach o sygn. akt VI SA/Wa 2464/22, VI SA/Wa 5393/23), nie przesądziły, a więc i nie związały w tym zakresie oceną prawną, faktu wystąpienia wady kwalifikowanej niewykonalności, co ma istotny wpływ na możliwość rozstrzygania sprawy niniejszej. Wynika z nich, że organ zobowiązany został do uwzględnienia i oceny faktu wydania ostatecznej decyzji [...] z 4 kwietnia 2022 r., którą na podstawie art. 126 ust. 1 ugn odmówiono [...] udzielenia zezwolenia na czasowe zajecie nieruchomości w celu usunięcia naturalnej przeszkody lotniczej (obszaru leśnego) oznaczonego w dokumentacji rejestracyjnej lotniska. Decyzja ta, jak słusznie przyjął organ, ani nie świadczyła o pierwotnej niewykonalności decyzji nakazującej usunięcie przeszkody, ani też nie świadczy o jej niewykonalności w chwili obecnej. Jakkolwiek nie ma wątpliwości, że to w wyłącznej gestii każdego adresata decyzji administracyjnej pozostaje to, czy w okolicznościach danej sprawy skorzysta z przysługujących mu środków odwoławczych/zaskarżenia celem poddania decyzji ocenie instancyjnej i/lub sądowej, to jednak nie można podzielić forsowanego pośrednio przez WSA poglądu, zgodnie z którym nieskorzystanie z tych środków miałoby w istocie kreować stan niewykonalności decyzji. Już sam fakt istnienia możliwości podjęcia działań w celu realizacji obowiązku usunięcia przeszkody lotniczej w trybie art. 126 ust. 1 ugn świadczy o tym, że decyzja ta nie była niewykonalna pierwotnie i za taką nie była w ogóle przez strony postrzegana. Odmowna decyzja [...] nie świadczy również o niewykonalności decyzji nakazowej także obecnie, bowiem tak poprzednio jak i aktualnie nie wykorzystano wszystkich możliwości jakie daje prawo, aby ją wykonać. Zaznaczyć przy tym jednak należy, że nawet nieosiągnięcie zamierzonego celu decyzji (usunięcia przeszkody) nie będzie świadczyć o jej pierwotnej niewykonalności, która - jak wskazano - musi istnieć nie tylko w dniu wydania decyzji, ale powinna mieć charakter trwały. Jeśli więc przeszkody powstaną niejako następczo, to możliwe w takiej sytuacji będzie rozważenie innych podstaw działania, takich jak żądanie uchylenia czy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji (por. M. Jaśkowska, w Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. IX, M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. IX, WKP 2026, teza 3 do art. 156). Po drugie, wspomniano wyżej, że w sprawie nie zostały wykorzystane wszystkie możliwości działania w celu wykonania decyzji, co również przesądza o nieziszczeniu się przesłanki z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Zaakceptowane przez WSA stanowisko zarządzającego lotniskiem w kwestii wykonania decyzji, w zasadzie sprowadza się do twierdzenia, że powinno to nastąpić z wykorzystaniem narzędzi władczych, a więc wspomnianego już art. 126 ugn, którego zastosowanie okazało się nieskuteczne, zatem decyzja jest niewykonalna. Tymczasem całkowicie pomijane są narzędzia cywilnoprawne, które przy hipotetycznym założeniu istnienia oporu właściciela nieruchomości, na której znajduje się przeszkoda lotnicza, uprawniają do uzyskania tytułu prawnego, umożliwiającego doprowadzenie do wykonania decyzji, np. w procedurze zwalczania immisji, jakimi będą nasadzenia przekraczające dopuszczalną wysokość w strefie podejść do lądowania. Po trzecie, w nawiązaniu do powyższych uwag należy wyraźnie podkreślić, że całkowicie chybione są rozważania Sądu pierwszej instancji odnośnie do nieskuteczności "koncyliacyjnych" metod wykonania decyzji nakazowej. WSA niewłaściwie bowiem odczytał stanowisko organu w tym zakresie, błędnie wiążąc je z postępowaniem dotyczącym wydania decyzji, o której mowa w art. 126 ust. 1 ugn. Tymczasem nie o to chodziło w wypowiedzi organu, który trafnie wskazał, że pomimo wydania decyzji [...] z 4 kwietnia 2022 r., nadal otwarta pozostaje kwestia w istocie polubownego załatwienia sprawy, uwzględniającego zarówno wydany przez Prezesa ULC nakaz usunięcia przeszkody lotniczej, jak również interesów właściciela nieruchomości, który skądinąd słusznie nie widzi potrzeby usunięcia drzew w całości, co znalazło także potwierdzenie w stanowisku zajętym na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Po czwarte, w kontekście wskazanego wyżej "koncyliacyjnego" sposobu wykonania decyzji, należy zakwestionować ocenę WSA, że tylko całkowite usunięcie drzew stanowiących przeszkodę, może zostać uznane za wykonanie decyzji nakazowej. Sięgnięcie po wykładnię literalną art. 82 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 87 ust. 1 Prawa lotniczego w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. nie jest wystarczające. Przede wszystkim należy przypomnieć, co dokładnie zostało uznane za przeszkodę lotniczą i z jakich powodów. Zgodnie więc z decyzją nakazową, za przeszkodę tę uznano grupę drzew, położonych w rejonie podejścia do dróg startowych lotniska, stanowiących zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu lotniczego. Co istotne, a co zostało pominięte przez WSA i zarządzającego lotniskiem, decyzja w tym zakresie została podjęta wobec ustalenia, że drzewa przekroczyły określoną wysokość, stwarzając tym samym zagrożenie operacji lotniczych. Powyższe ściśle koresponduje także z nakazanym przez organ zarządzającemu lotniskiem działaniem, mającym polegać na doprowadzeniu do usunięcia przeszkody lotniczej. Miało to jednakże nastąpić z uwzględnieniem jej "charakterystyki technicznej zawartej w operacie pomiarowym stanowiącym integralną część decyzji". Organ nie nakazał zatem wycięcia wszystkich drzew na wskazanej nieruchomości, a doprowadzenie ich do stanu, w którym nie będą stanowiły przeszkody lotniczej, za którą je uznano z uwagi na czynnik jakim jest przekroczenie określonej wysokości. W taką ocenę decyzji nakazowej wpisuje się zarówno stanowisko organu wyrażone na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, jak również i to, że zarządzający lotniskiem nigdy nie wystąpił z wnioskiem o wyjaśnienie wątpliwości w tym zakresie. Nadto, co nie mniej istotne, nie bez znaczenia pozostaje przyjęty przecież fakt, że owe drzewa istniały przed powstaniem lotniska w kształcie mającym znaczenie dla sprawy, co ma ten praktyczny skutek, że dopiero z datą wejścia w życie Prawa lotniczego z 2002 roku, wprowadzono zakaz dokonywania nasadzeń i uprawy drzew i krzewów na nieruchomościach znajdujących się w rejonach podejść do lądowania lotnisk (art. 87 ust. 7). Skoro tak, to uwzględniając cel ustawy jakim jest m.in. potrzeba zapewnienia bezpieczeństwa ruchu lotniczego, nie można jej norm w zakresie usuwania przeszkód lotniczych odczytywać literalnie. W konsekwencji doszło do wadliwego uznania, że w wykonaniu decyzji nakazowej drzew nie można "ogłowić", odpowiednio je przycinając. W konsekwencji, zestawienie wszystkich powyższych rozważań prowadzi do wniosku, że zaskarżony wyrok narusza prawo w stopniu istotnym (art. 82 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 87 ust. 1 Prawa lotniczego w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.) i w związku z tym podlega uchyleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 188 p.p.s.a. Z kolei skarga [...], jako niezasadna w okolicznościach sprawy, bowiem organ słusznie przyjął, że nie ziściły się przesłanki niewykonalności decyzji nakazowej, podlegała oddaleniu na zasadzie art. 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono natomiast na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).

Informacje o sprawie

Data wpływu
1 września 2025
Hasła tematyczne
Lotnicze prawo
Skarżony organ
Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Sędziowie
Małgorzata Korycińska /przewodniczący/ Wojciech Kręcisz Wojciech Sawczuk /sprawozdawca/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny