II GSK 1873/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.) Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Krzysztof Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 2065/17 w sprawie ze skargi A. w B. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 marca 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 2065/17, oddalił skargę A. z siedzibą w B. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2016 r. w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "UP") decyzją z [...] listopada 2016 r., na podstawie art. 131 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 164 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2013 r., poz. 1410 z późn. zm., dalej "p.w.p.") oraz art. 98 K.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 P.w.p., po rozpoznaniu wniosku B. z siedzibą w B. (dalej: "Wnioskodawca", "Uczestnik postępowania"), o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy słowny "ZAWISZA" o numerze R.272226 udzielonego na rzecz A. z siedzibą w B. (dalej: "Uprawniony", "Skarżący"), unieważnił prawo ochronne na powyższy znak towarowy. W zaskarżonej decyzji UP wskazał, że wniosek o unieważnienie prawa ochronnego na ww. słowny znak towarowy wpłynął do UP 15 lipca 2015 r. Znak ten przeznaczony jest do sygnowania usług ujętych w klasach 35 i 41: reklamy, wynajem powierzchni na cele reklamowe (klasa 35); organizowanie imprez sportowych piłki nożnej; organizowanie zawodów sportowych piłki nożnej; usługi świadczone przez kluby sportowe piłki nożnej; prowadzenie klubów sportowych piłki nożnej, organizowanie klubów sportowych piłki nożnej (klasa 41). Jako podstawę prawną swojego żądania Wnioskodawca wskazał art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p., wskazując, że jego zdaniem, znak ten został zgłoszony w złej wierze. Wnioskodawca podniósł, że jest związkiem sportowym i oficjalnym kontynuatorem działalności W K S "Z." z siedzibą w B. (dalej: "WKS Z."), który istniał od 1946 r. Klub ten składał się z dziewięciu sekcji sportowych, w tym sekcji piłki nożnej, zaś jego patronem był Zawisza Czarny. W 2002 r. w ramach WKS Z. prowadziło działalność sześć sekcji sportowych umożliwiających uprawianie różnych dyscyplin sportu, w tym sekcja piłki nożnej. Każda z tych sekcji mogła prowadzić samodzielną działalność gospodarczą oraz zawierać porozumienia dotyczące finansowania i wspierania działalności przez sponsorów. Z powodu trudności finansowych WKS Z. został zmuszony w 2005 r. do przystąpienia do procesu likwidacji klubu sportowego. WKS Z. rozwiązał więc wszystkie sekcje sportowe na podstawie sześciu porozumień ze stowarzyszeniami i klubami sportowymi, w tym sekcję piłki nożnej na podstawie porozumienia zawartego ze A. z siedzibą w B. w dniu 11 marca 2005 r. Każde z tych sześciu porozumień zawierało niemal identyczne postanowienia, na mocy których stowarzyszeniom i klubom sportowym zostały przekazane poszczególne sekcje sportowe wraz z zawodnikami. Ponadto WKS Z. wyraził "zgodę na bezpłatne zachowanie nazwy ZAWISZA oraz wykorzystywanie klubowego logo, co pozwoli na zachowanie długoletniej tradycji, popularności i dotychczasowych osiągnięć". Wszystkie te porozumienia nadawały poszczególnym stowarzyszeniom i klubom takie same prawa i obowiązki. Następnie na mocy uchwały z dnia 21 kwietnia 2005 r. Nadzwyczajne Walne Zebranie Delegatów WKS Z. podjęło decyzję o rozwiązaniu tego podmiotu poprzez jego likwidację. W uchwale tej WKS Z. zdecydował również o przeniesieniu na rzecz wnioskodawcy (będącego wówczas w organizacji) m.in. niezarejestrowanego znaku towarowego ZAWISZA oraz znaku R.134855. Wnioskodawca podniósł, że jest związkiem sportowym działającym w formie stowarzyszenia, zaś celem jego powstania była integracja całego środowiska sportowego działającego uprzednio w ramach WKS Z. W ww. uchwale z 21 kwietnia 2005 r. o rozwiązaniu WKS Z. Wnioskodawca został określony jako "kontynuator tradycji sportowych WKS Z.". Wnioskodawca integruje w swojej strukturze wszystkie stowarzyszenia, które przejęły sekcje sportowe tworzące WKS Z. Aktualnie jest to dziesięć stowarzyszeń i klubów. Także Uprawniony jest członkiem CWZS Z. i korzysta, na podstawie statutu, z nazwy i logo Wnioskodawcy. Uprawniony, pismem z 24 września 2015 r., wniósł o oddalenie przedmiotowego wniosku. Stwierdził, że zarzut zgłoszenia spornego znaku w złej wierze jest całkowicie bezpodstawny, zaś przedstawiona przez wnioskodawcę argumentacja opiera się na błędnej ocenie stanu faktycznego. Uprawniony podniósł, że 30 czerwca 2003 r. WKS Z. podjął uchwałę o przejęciu i finansowaniu przez Uprawnionego drużyny seniorów piłki nożnej WKS Z. oraz wspieraniu dwóch zespołów młodzieżowych sekcji piłki nożnej. W tym samym dniu WKS Z. podpisał z Uprawnionym porozumienie, w którym przekazał Uprawnionemu nieodpłatnie zawodników seniorów, zawodników kończących wiek juniora oraz miejsce w rozgrywkach IV ligi seniorów. 11 marca 2005 r. WKS Z. podjął uchwałę o rozwiązaniu swojej sekcji piłki nożnej i przekazaniu jej w całości Uprawnionemu. WKS Z. podpisał również z Uprawnionym porozumienie, w którym wyraził zgodę na bezpłatne zachowanie nazwy "ZAWISZA" przez Uprawnionego oraz wykorzystywanie klubowego logo. Na mocy tego porozumienia Uprawniony przejął cały dorobek (tradycje piłkarskie zaczynające się od 1946 r.), stając się jedynym kontynuatorem i sukcesorem sekcji piłki nożnej WKS Z. Uprawniony dodał, że zasadniczym źródłem przychodów uprawnionego są wpływy z tytułu usług reklamowych świadczonych dla sponsorów, w ramach których uprawniony wynajmuje powierzchnie na cele reklamowe, takie jak: stroje piłkarskie, bandy reklamowe, plansze reklamowe, balony reklamowe, strona internetowa, tablice świetlne, plakaty, bilety i inne. Uprawniony podkreślił, że jest klubem sportowym, który prowadzi działalność sportową w zakresie piłki nożnej, podczas gdy Wnioskodawca nie jest klubem sportowym i nie prowadzi działalności sportowej w zakresie piłki nożnej. Zdaniem UP, całokształt zebranego materiału dowodowego i potwierdzony w nim chronologiczny ciąg zdarzeń świadczy o zgłoszeniu do ochrony spornego znaku towarowego w złej wierze. Pierwszym i przez wiele lat jedynym podmiotem, który posługiwał się niezarejestrowanym znakiem "ZAWISZA" w działalności związanej z uprawianiem sportu, był WKS Z., który powstał w 1946 r. Podmiot ten używał przedmiotowego oznaczenia do końca swojej działalności, tj. do 12 maja 2006 r., czyli daty wykreślenia z rejestru stowarzyszeń Krajowego Rejestru Sądowego. W tym czasie WKS Z. prowadził sekcje różnych dziedzin sportu, m.in. piłki nożnej. W ostatnich trzech latach istnienia powyższy podmiot podpisał z różnymi stowarzyszeniami i klubami sportowymi porozumienia dotyczące przekazania im poszczególnych sekcji sportowych. Zgodnie z tymi porozumieniami podmioty te otrzymały od WKS Z. zgodę na używanie nazwy "ZAWISZA" w swojej działalności. Wskazano w nich, że WKS Z. wyraża "zgodę na bezpłatne zachowanie nazwy ZAWISZA oraz wykorzystywanie klubowego logo, co pozwoli na zachowanie długoletniej tradycji, popularności i dotychczasowych osiągnięć oraz historii" poszczególnych sekcji sportowych. Zdaniem UP, nie można na podstawie tych porozumień stwierdzić, że WKS Z. wyraził zgodę na wyłączność któremukolwiek z ww. klubów i stowarzyszeń sportowych w zakresie korzystania z nazwy "ZAWISZA". Zaś kolejnym podmiotem uprawnionym do używania nazwy "ZAWISZA" w dacie zgłoszenia spornego znaku był Wnioskodawca. W dniu zgłoszenia spornego znaku, tj. 24 stycznia 2006 r., podmiotami które posiadały prawo do używania niezarejestrowanego znaku towarowego "ZAWISZA" były: WKS Z., Wnioskodawca oraz wskazane kluby i stowarzyszenia, którym WKS "Z." wyraził zgodę na korzystanie z przedmiotowego oznaczenia, w tym m.in. Uprawniony. Natomiast zgłaszająca sporny znak A. K.-T. nie legitymowała się żadnym prawem do oznaczenia "ZAWISZA". Dokonując zgłoszenia tego znaku działała w celu wykorzystania nazwy, która od 1946 roku była ściśle związana z innym podmiotem, czyli WKS Z. Podmiot ten w dacie zgłoszenia spornego znaku znajdował się w trudnej sytuacji finansowej. A. K.-T. zgłosiła ten znak w czasie, gdy WKS Z. był w trakcie procesu likwidacji, ale posiadał osobowość prawną funkcjonującą na rynku. Zgłaszająca nie była w żaden sposób związana z tym podmiotem i nie prowadziła działalności w zakresie usług związanych z organizowaniem imprez sportowych, ponieważ jej działalność gospodarcza ograniczała się do usług kosmetycznych. Wobec powyższego, celem zgłaszającej było zablokowanie innym podmiotom, w tym m.in. Wnioskodawcy, możliwości zarejestrowania znaku "ZAWISZA". A. K.-T. zgłosiła ten znak w czasie, gdy istniał jeszcze WKS Z., który posługiwał się tym znakiem od kilkudziesięciu lat. Przekazała prawo do zgłoszenia spornego znaku na rzecz Uprawnionego 12 maja 2006 r., czyli w dniu, w którym WKS Z. został wykreślony z rejestru stowarzyszeń Krajowego Rejestru Sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na powyższe rozstrzygnięcie, uznając ją za niezasadną. Zdaniem Sądu I instancji UP prawidłowo uznał, że Wnioskodawca posiadał w sprawie interes prawny, występując z wnioskiem o unieważnienie przedmiotowego prawa ochronnego na znak towarowy, którego źródłem jest art. 20 Konstytucji RP oraz art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Zasadnie też uznał, że pomiędzy Wnioskodawcą i uprawnionym zachodzi stosunek konkurencji wynikający z zakresu ochrony spornego znaku towarowego oraz zakresu prowadzonej przez Wnioskodawcę działalności. Natomiast zgłoszenie spornego znaku nastąpiło w złej wierze, gdyż Zgłaszająca dokonała zgłoszenia na rzecz Skarżącego, o czym świadczy chociażby fakt nieodpłatnego scedowania praw do wniosku na rzecz Uprawnionego. Również Skarżący działał w złej wierze, ponieważ poprzez zgłoszenie spornego znaku przez Zgłaszającą, dążył do uzyskania prawa ochronnego na ten znak towarowy i zablokowania możliwości uzyskania tego prawa przez inne podmiotu uprawnione do używania nazwy "Zawisza". Działanie zatem Zgłaszającej w porozumieniu z Uprawnionym, miało charakter celowy i było nieuczciwe w stosunku do innych podmiotów, które miały zgodę WKS Z., a w związku z tym były uprawnione do używania znaku "Zawisza". Zgłoszenie spornego znaku towarowego miało uniemożliwić innym podmiotom zgłoszenie tego znaku towarowego, ale też ograniczyło swobodę posługiwania się tym znakiem, w tym również Wnioskodawcy, którego działalność obejmuje m.in. organizowanie oraz pomoc w organizowaniu innym podmiotom zawodów i imprez sportowych, a także świadczenie usług związanych z reklamą. W zakresie prowadzenia tej działalności, udzielenie prawa ochronnego na sporny znak towarowy Uprawnionemu, utrudnia używanie nazwy "Zawisza" przez Wnioskodawcę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zaskarżając go w całości i zarzucając mu, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., naruszenie: 1. przepisów postępowania mające na wynik sprawy, a mianowicie art. 1 § § i 2 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionych w skardze zarzutów nr I, II oraz III, a także nieustosunkowanie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku do tych zarzutów; 2. przepisów prawa materialnego tj. błędną wykładnię art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p poprzez: a) uznanie, że o złej wierze w zgłoszeniu spornego znaku towarowego świadczy brak prowadzenia działalności gospodarczej przez A. K.-T. w zakresie usług objętych zgłoszeniem spornego znaku towarowego - w dacie zgłoszenia tego znaku - podczas gdy zgłaszający ma 5 lat od daty udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy na podjęcie używania zarejestrowanego znaku towarowego, b) uznanie, że zgłaszającemu można przypisać złą wiarę w zgłoszeniu spornego znaku z uwagi na cel, jakim było zablokowanie możliwości zarejestrowania tego znaku przez inne podmioty, podczas gdy taki właśnie cel towarzyszy każdemu zgłoszeniu znaku towarowego. W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania wniósł o jej oddalenie w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważy co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wszystkie podniesione w niej zarzuty są nietrafne i nieusprawiedliwione, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Zgodnie z przepisem art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie zaistniała. Zarzuty procesowe zgłoszone przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 sprowadzają się do stwierdzenia, że Sąd I Instancji nie rozpoznał sprawy w całości, gdyż nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do niektórych zarzutów wskazanych w skardze, czym miał naruszyć przede wszystkim przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. Należy na wstępie zauważyć, że przesłanką unieważnienia prawa ochronnego spornego znaku towarowego stanowił przepis art. 131 ust 2 pkt.1 p.w.p., który nie pozwala na udzielenie prawa ochronnego na oznaczenie zgłoszone w złej wierze. Należy podkreślić, że organ przeprowadził bardzo rzetelne i wnikliwe postępowanie dowodowe odnośnie okoliczności zgłoszenia spornego znaku towarowego przez wnioskodawczynię i ustalił stan faktyczny wypełniający przesłankę z art. 131 ust.2 pkt. 1 p.w.p. Zgłoszenie spornego oznaczenia, wykorzystywanego przez wiele podmiotów, z wyłączeniem osoby zgłaszającej, która nie prowadziła w czasie zgłoszenia żadnej działalności gospodarczej związanej ze spornym oznaczeniem, nosiło znamiona zgłoszenia w złej wierze i chęci zablokowania możliwości zarejestrowania tego znaku przez faktycznych jego użytkowników tj. kluby sportowe o nazwie Zawisza. Wszystko na to wskazuje, że zgłaszająca nie miała zamiaru korzystać ze spornego znaku, gdyż przekazała nieodpłatnie swoje uprawnienia na rzecz strony skarżącej, która była jednym z klubów sportowych posługujących się nazwą Zawisza. Ustalenie Sądu I Instancji, że pomiędzy Wnioskodawcą i uprawnionym zachodzi stosunek konkurencji wynikający z zakresu ochrony spornego znaku towarowego oraz zakresu prowadzonej przez Wnioskodawcę działalności nie budzi wątpliwości i nie jest przez stronę skarżącą kwestionowany. Zgłoszenie spornego znaku przez osobę powiązaną z uprawnionym, w celu zapewnienia jej wyłącznego prawa do używania spornego oznaczenia, w sytuacji gdy oznaczenie to było używane przez wiele podmiotów, nastąpiło w złej wierze. Zgłaszająca dokonała zgłoszenia na rzecz Skarżącego, o czym świadczy chociażby fakt nieodpłatnego scedowania praw do wniosku na rzecz Uprawnionego. Zgłaszająca nie tylko nie prowadziła działalności gospodarczej powiązanej z przedmiotowym zgłoszeniem, ale również nie miała takiego zamiaru jej prowadzenia, o czym właśnie świadczy cesja wniosku o udzielenie prawa ochronnego na sporne oznaczenie. Działanie skarżącego w złej wierze również zostało potwierdzone w materiale dowodowym, ponieważ poprzez zgłoszenie spornego znaku przez Zgłaszającą, dążył do uzyskania prawa ochronnego na ten znak towarowy i zablokowania możliwości uzyskania tego prawa przez inne podmioty uprawnione do używania nazwy "Zawisza". Należy się zgodzić z Sądem I Instancji, że działanie Zgłaszającej w porozumieniu z Uprawnionym, miało charakter celowy i było nieuczciwe w stosunku do innych podmiotów, które miały zgodę WKS Z., a w związku z tym były uprawnione do używania znaku "Zawisza". Zgłoszenie spornego znaku towarowego miało uniemożliwić innym podmiotom zgłoszenie tego znaku towarowego, ale też ograniczyło swobodę posługiwania się tym znakiem, w tym również Wnioskodawcy, którego działalność obejmuje m.in. organizowanie oraz pomoc w organizowaniu innym podmiotom zawodów i imprez sportowych, a także świadczenie usług związanych z reklamą. W zakresie prowadzenia tej działalności, udzielenie prawa ochronnego na sporny znak towarowy Uprawnionemu niewątpliwie utrudnia używanie nazwy "Zawisza" przez Wnioskodawcę. Reasumując rozważania odnośnie argumentacji skarżącego w zakresie naruszenia przepisów postępowania należy stwierdzić, że Sąd I Instancji prawidłowo przeprowadził kontrolę zaskarżonej decyzji bez naruszenia przepisów art. 1 § § i 2 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a i należycie uzasadnił zaskarżony wyrok, zgodnie z wymogami art. 141 § 4 p.p.s.a. Przechodząc do omówienia zarzutów naruszenia prawa materialnego, a konkretnie przepisu art. 131 ust. 2 pkt.1 p.w.p. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie podkreślić, że wykładnia powyższego przepisu, stanowiącego bezwzględną przesłankę unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy, a mianowicie zgłoszenie oznaczenia w złej wierze, w ustalonym przez Urząd Patentowy stanie faktycznym, przyjętym jako podstawa rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, pozwala na zastosowanie powyższego przepisu, gdyż okoliczności zgłoszenia wyczerpują pojęcie złej wiary, w rozumieniu przepisu art. 131 ust.2 pkt.1 p.w.p. W świetle poglądów w doktrynie, zgłoszenie znaku powinno zmierzać do uzyskania prawa ochronnego w celu wyłącznego używania znaku dla odróżniania własnych towarów, zgłoszeniu znaku towarowego do rejestracji nie mogą towarzyszyć inne zamiary np. zablokowania konkurentowi możliwości zarejestrowania znaku. Nie może to zgłoszenie stanowić zagrożenia dla osób trzecich, ewentualnie usprawiedliwionego interesu innych podmiotów o czym zgłaszający powinien wiedzieć. W niniejszej sprawie zgłaszająca nie zamierzała podjąć działalności gospodarczej w zakresie usług objętych zgłoszeniem spornego znaku, skoro już w czasie jeszcze przed udzieleniem prawa ochronnego scedowała uprawnienia zgłaszającego na rzecz skarżącego i nigdy nie używała zarejestrowanego spornego znaku. Cel zgłoszenia znaku do zarejestrowania nie może być objęty zamiarem zablokowania możliwości zarejestrowania znaku przez inne podmioty, uprawnione do tego zgłoszenia, które używały tego oznaczenia w swojej działalności gospodarczej i nadal kontynuowałyby tego rodzaju działalność. Nie można się zgodzić z zarzutem skarżącego, że każdemu zgłoszeniu towarzyszy wyłącznie zamiar zablokowania możliwości zarejestrowania znaku, a nie zamiar używania zarejestrowanego znaku na wyłączność, gdyż rejestracja znaku tylko i wyłącznie dla zablokowania innych podmiotów, bez zamiaru jego używania niewątpliwie świadczy o złej wierze zgłaszającego znak. W tych warunkach zaistniała przesłanka do zastosowania przepisu art. 131 ust. 2 pkt.1 p.w.p. i dlatego też nie mógł on zostać naruszony Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.