II GSK 1871/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Kabat- Rembelska sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) sędzia del. WSA Dorota Dąbek Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 30 stycznia 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 3154/14 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W., 2. zasądza od A. B. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 700 (siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 30 stycznia 2015 r., w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2012 r., w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach krajowych bez uiszczenia opłaty elektronicznej, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2012 r., stwierdził, że zaskarżone decyzje nie podlegały wykonaniu oraz zasądził koszty postępowania. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: w dniu 23 lipca 2012 r., na autostradzie A4, inspektor transportu drogowego zatrzymał do kontroli mobilnej, kierowany przez skarżącego, zespół pojazdów - ciągnik siodłowy wraz z naczepą, którego dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 t. Skanowanie w ruchu przeprowadzone przez inspektorów wykazało incydent polegający na braku środków na koncie "pre-pay" w dniu 9 lipca 2012 r., o godzinie 09:34:22 podczas przejazdu po płatnym odcinku autostrady A4 przez bramownicę nr [...]. Ustalono, że w wymienionym dniu, na odcinku węzeł B. I - węzeł Sz. kierujący pojazdem nie uiścił opłaty za przejazd po drodze krajowej określonej w art. 13 ust. 1 pakt 3 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j.: Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm., dalej: u.d.p.). Ustalenia te stały się podstawą decyzji Głównego Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2012 r., którą nałożył on na skarżącego karę pieniężną w wysokości 3.000 zł. Objętą skargą decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie. Organ wskazał, na poczynione przez niego, w związku z żądaniem ponownego rozpoznania sprawy, ustalenia. Organ wezwał, bowiem podmiot odpowiedzialny za obsługę krajowego systemu poboru opłat działający w imieniu i na rzecz Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad – K. T. S. Sp. z o.o., do udzielenia informacji związanych z kontrolowanym przejazdem, w szczególności do wskazania, czy opłata za przejazd określony w protokole kontroli została uiszczona. W odpowiedzi podmiot wskazał, że opłata elektroniczna za przejazd pojazdem samochodowym o nr rej. RTA08072 po autostradzie A4, na odcinku węzeł B. I - węzeł Sz. w dniu 9 lipca 2012 r. o godzinie 09:34:22 nie została uiszczona. Stan salda konta użytkownika w systemie w dniu 9 lipca 2012 r. o godzinie 09:34:22 wynosił 0,00 zł. W dniu 9 lipca 2012 r. o godzinie 09:34 elektroniczny system poboru opłat działał prawidłowo oraz bramownica kontrolna o numerze [...] działała prawidłowo. Użytkownik pojazdu o wymienionym numerze rejestracyjnym nie składał reklamacji w związku z niesprawnym działaniem urządzenia viaBox. Umowa zawarta z użytkownikiem nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu. Z materiału dowodowego sprawy, w ocenie organu, w sposób niewątpliwy wynikało, że kontrolowany pojazd samochodowy poruszał się po drodze wymienionej w rozporządzeniu z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r. Nr 80, poz. 433 ze zm.) i za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Organ stwierdził, że okoliczności podniesione przez skarżącego nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Ustawodawca nie przewidział bowiem okoliczności pozwalający na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13k ust. 1 u.d.p. w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej. Wskazał, że przyczyny z powodu których opłata nie została uiszczona nie były okolicznościami istotnymi dla rozpoznania sprawy administracyjnej. Wina i stopień ewentualnego zawinienia nie są przesłankami odpowiedzialności administracyjnej, lecz stwierdzenie nieprzestrzegania przez określony podmiot nałożonych prawem obowiązków, dlatego bez znaczenia były okoliczności, skutkiem, których strona (kierujący) dopuściła się nieprawidłowości. Sąd I instancji uwzględniając skargę na tą decyzję, za przedwczesne uznał stanowisko organu, że za sporny przejazd po drodze płatnej nie została uiszczona należna opłata elektroniczna. Sąd wskazał, że w trakcie kontroli drogowej mającej miejsce w dniu 23 lipca 2012 r. ustalono, że w dniu 9 lipca 2012 r. na autostradzie A4, na odcinku węzeł B. I - węzeł Sz. kierujący pojazdem nie uiścił opłaty za przejazd po drodze krajowej o godzinie 09:34:22, jak również o godzinie 01:25:14. Odcinek drogi krajowej, po którym ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu samochodowego w wymienionych godzinach stanowi ten sam odcinek drogi płatnej, za który należy uiścić opłatę elektroniczną. Wskazał również, że za pierwszy przejazd tym odcinkiem w dniu 9 lipca 2012 r. o godzinie 01:25:14. została nałożona kara pieniężna w wysokości 3.000 zł - sprawa o sygn. akt VI SA/Wa 3155/14. Zdaniem Sądu I instancji istotną kwestią wymagającą jednoznacznego ustalenia przez organ była okoliczność prawidłowości nałożenia na skarżącego kolejnej kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł za przejazd o godzinie 09:34:22, gdyż mógł on mieć miejsce na tym samym odcinku drogi płatnej. Wyjaśnienia wymagało, czy w tym przypadku nie doszło do multiplikacji nakładanych kar za przejazd pod bramownicami, zamiast za jeden przejazd danym odcinkiem drogi płatnej, co nie jest dopuszczalne w świetle przepisu art. 13k. ust.1 u.d.p. W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji podał art. 145 § 1 pkt lit. c) i art. 152 oraz art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: p.p.s.a.). Główny Inspektor Transportu Drogowego skargą kasacyjną zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie: naruszenie przepisów postępowania, a to art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., w związku z art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13ha ust. 1, art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, przejawiające się w niczym nieuzasadnionym przyjęciu przez Sąd I instancji, że w rozpatrywanej sprawie skarżący mógł zostać dwukrotnie ukarany za jeden czyn polegający na przejeździe płatnym odcinkiem autostrady A4 węzeł B. I - węzeł Sz. w dniu 9 lipca 2012 r. bez wniesienia opłaty elektronicznej, z uwagi na liczbę tzw. bramownic znajdujących się na tym odcinku drogi, podczas gdy na skarżącego w drodze uchylonej decyzji nałożona została kara pieniężna za jedno z dwóch naruszeń, których dopuścił się w dniu 9 lipca 2012 r., tj. za jeden z dwóch różnych przejazdów w dniu 9 lipca 2012 r. płatnym odcinkiem autostrady A4 węzeł B. I - węzeł Sz., bez uiszczenia opłaty elektronicznej, które to naruszenie zostało zarejestrowane w systemie elektronicznego poboru opłat o godzinie 09:34:22 czasu UTC przez bramownicę kontrolną nr [...], natomiast w osobnym postępowaniu w drodze odrębnej decyzji administracyjnej sankcjonowany było inny przejazd tym samym płatnym odcinkiem autostrady A4 węzeł B. I - węzeł Sz. zarejestrowany w dniu 9 lipca 2012 r. o godzinie 01:25:14 czasu UTC, przez bramownicę kontrolną nr [...] a więc zlokalizowaną na tym samym kilometrze ww. drogi (426,6), jednakże monitorującej ruch pojazdów w przeciwnym kierunku, a zatem całkowicie inny przejazd realizowany przez skarżącego, wobec czego wbrew obawom Sądu I instancji w sprawie nie doszło do tzw. multiplikacji kar za jeden przejazd, albowiem kary pieniężne zostały nałożone na skarżącego za dwa różne przejazdy po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej; naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13ha ust. 1, art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p., w związku z § 3 ust. 2 i § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2011 r. w sprawie trybu, sposobu i zakresu kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej (Dz. U. Nr 133, poz. 773), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sprawie, przejawiające się w przyjęciu przez Sąd I instancji, że organ dokonał błędnej wykładni ww. przepisów i w sposób nieuprawniony dopuścił się kumulacji kar pieniężnych za jeden czyn polegający na przejeździe odcinkiem autostrady A4 węzeł B. I - węzeł Sz. w dniu 9 lipca 2012 r. w zależności od liczby tzw. bramownic znajdujących się na tym odcinku, podczas gdy skarżącemu wymierzona została tylko jedna kara pieniężna za wskazane naruszenie, tj. jeden przejazd danym odcinkiem autostrady A4 węzeł B. I - węzeł Sz. określonym w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. (Dz. U. Nr 80, poz. 433 ze zm.), który miał miejsce w dniu 9 lipca 2012 r. o godzinie 09:34:22 czasu UTC, i co odpowiadało dyspozycji normy prawnej zamieszczonej w art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych. Podniosząc te zarzutu skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi ewentualnie przekazanie sprawy doponownego rozpoznania przez Sąd I instacnji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Adminisarcyny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna organu zasługuje na uwzględnie albowiem zasadny jest sformułowany w niej zarzut naruszenia przepisów postępowania, w ramach którego strona skarżąca kasacyjnie wskazuje na nieuzasadnione przyjęcie przez Sąd I instacnji, na podatwie materiału dowodowego, na możliwość multiplikacji nałożonych na stronę – A. B. - kar za przejazdy po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Sąd I instacnji, uchylając obie decyzje organu, nakładające na stronę skarżąca karę za wymienione naruszenie w kwocie 3.000 zł, przyjął, że stwierdzony w trakcie kontroli drogowej, brak uiszczena opłaty, określonej w art 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., związany był z dwoma czasookresami tego samego dnia – godziną 09:34:22 i godziną 01:25:14. Sąd stwierdził w tym zakresie, że odcinek drogi krajowej, po ktorym ustalono poruszanie się skontrolowanego pojazdu samochodowego w wymienionych godzinach stanowił ten sam odcinek drogi płatnej, za który należało uiścić opłatę elektroniczną. W watpliwość Sąd I instancji poddał prawidłowość nałożenia kary za przejazd o godzienie 09:34:22 w sytuacji nałożenia na stronę kara w związku z pierwszym przejazdem o godzienie 01:25:14, gdy przejazd w niniejszej sprawie “mógł mieć miejsce na tym samym odcinku drogi" i mógł być “jednym przejazdem na danym odcinku drogi płatnej". Skarżący kasacyjnie organ w ramach pierwszego ze sformułowanych w skardze kasacyjnie zarzutów naruszenia przepisów postępowania, podniósł natomiast, że na A. B., uchylonymi w tej sprawie decyzjami nałożono karę za jedno z dwóch naruszeń, których dopiścił się on w dniu 9 lipca 2012 r., na tym samym samym płatnym odcinku autostrady A4, co zostało zarejestrowane w wymienionych godzinach przez dwa różne urządzenia kontrolne – bramownice zlokalizowane na na odcinku autosrady A4 węzeł B. I – Sz.. Mając na uwadze analizę akt sprawy, w apsekcie omawnianego zarzuty i argumentacji zawartej w motywach skargi kasacyjnej, w tym przede wszsystkim analizę akt administarcyjnych sprawy i zawartych w nim dowodów, stwierdzić należy, że wątpliwości Sądu I instacji nie znajdują źródła w zgromadzonej w sprawie dokumentacji, również tej związanej z nałożoną na stronę karą za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej o godzinie 01:25:14, co do której orzeczono wyrokiem z dnia 30 stycznia 2015 r., w sprawie o synaturze VI SA/Wa 3155/14. Jak trafnie wskazał w uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ, stwierdzone w tym samym dniu, 9 lipca 2012 r., naruszenia (przejazdy bez uiszczenia opłaty elektronicznej) niewąpliwie miały miejsce na tym samym odcinku autostrady A4, bo pomiędzy węzłem B. I, a węzłem Sz., w tym samym miejscu, na 426,6 kilometrze tejże trasy. Rejestrajcja tychże naruszeń dokonana została natomisat przez dwa oddzielne urządzenia, tak zawne “bramownice". Pierwszy z przejazdów skarżącego, o godzienie 01:25:14, został bowiem zarejestronway przez bramownicę kontrolną o numerze [...]. Drugi z przejazdów, o godzienie 09:34:22 odnotowany został przez urządzenie o numerze [...]. Przyjmując za organem, że w istocie konstrukcyjnie oba wymienione urządzenia kontrole były jedną bramownicą to istotnym jest, że rejestrowały one przejazdy pojazdów w różnych kierunkach ruchu. Okoliczność ta, przede wszystkim zaś wyeksponowany fakt różnej numeracji urządzeń kontrolnych na tym samym odcinku drogi krajowej, umknął uwadze Sądu I instancji pomino tego, że w części opisowej przedmiotowej sprawy wskazał on numerację tego urzadzenia w odniesieniu do kary nałożonej za przejazd o godzienie 09:34:22 jak i powołując się na wyrok w sprawie o syganturze VI SA/Wa 3155/14, był w posiadaniu wiedzy co do urządzenia za pomocą którego zarejestrowano przejazd skarżącego o godzienie 01:25:14. Wskazać również należy, na co także zwrócił uwagę organ w motywach skargi kasacyjnej, że oba przejazdy dzielił ośmiogodzinny odstęp czasu, na co niesprzecznie wskazują tak same godziny zarejestrowania przejzadu pojazdu skarżącgo jak i dokumentajca fotograficzna znajdująca sie w aktach sprawy, powiązana z przejazdami, z której wynika, że pierwszy z przejazdów skarżącego odbywła się w porze nocnej zaś drugi za dnia. W świetle argumentacji skargi kasacyjnej popartej zgromadzonym w tej sprawie jak i w sprawie o syganturze VI SA/Wa 3155/14 materiałem dowodowym, nie można podzielić wątpliwości Sąd I instacnji, czy w przedmiotowej sprawie nie doszło do multiplikacji kar za przejazd pod bramownicami zamiast za jeden przejazd danym odcinkiem drogi płatnej. Reasumując dotychczasowe rozważania podkreślić należy, że nie ulega wątpliwości okoliczność, że do naruszenia przepisów prawa – przejazdu po płatnej drodze krajowe bez uiszczenia opłaty elektronicznej - doszło w tym samym miejscu, na tym samym odcinku autostrady A4. Przedział czasowy dzielący oba zarejestorowane zdarzenia oraz kluczowa dla sprawy okoliczność zarejestrowania przejazdu skarżącego przez urządzenia skatalogowane pod innymi numerami, rejestrujące ruch drogowy w innych kierunkach nie pozwalał na uznanie, aby miejsce miał “jeden przejazd danym odcinkiem drogi płatnej", w konsekwencji wątpliwości Sądu I instancji ległe u podstaw jego orzeczenia nie znajdowały uzasadnienia w stanie faktycznym sprawy. W takim stanie sprawy trafnym był zarzut naruszenia przez Sąd I instacnji przepisów postępowania, wynikiem którego było niezasadne uchylenie zarówno decyzji organu z dnia 26 listopada 2012 r. jak i poprzedzającej ją decyzji z dnia 23 lipca 2012 r., w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. – wobec stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie przywołanego braku “jednoznaczengo ustalenia przez organ okoliczności prawidłowości nałożenia na skarżącego kolejnej kary (...)". Wobec wymienionych mankamentów objętego skargą kasacyjną orzeczenia Sądu I instacnji, w zakresie ustaleń stanu faktycznego ległych u podsatw jego wyroku, przedwczesnym jest odnoszenie się do zarzut naruszenia prawa materialnego pomieszczonego w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej, albowiem nie jest możliwe dokonanie oceny prawidłowości lub nieprawidłowości zastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego bez uprzedniego stwierdzenia braku błędów w zakresie stanu faktycznego sprawy – jego niewadliwości. Ponadto, Sąd I instacnji nie dokonywał tak wykładni jak i oceny zastosowania przepisów ustawy o drogach publicznych, w tym jej art 13 ust. 1 pkt 3 i art 13k ust. 1 pkt 1 oraz art 13ha ust. 1 w tej sprawie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę pranego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 490).