II GSK 1792/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Dorota Dąbek (spr.) Sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 lutego 2025 r. sygn. akt III SA/Łd 807/24 w sprawie ze skargi M. F. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia 3 września 2024 r. nr 109/2024/II w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. F. na rzecz Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

I Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 27 lutego 2025 r., sygn. akt III SA/Łd 807/24, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.; obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę M. F. (dalej: skarżąca lub strona skarżąca) na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z 3 września 2024 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. upomnieniem z 22 listopada 2022 r. wezwał skarżącą jako matkę dziecka K. F. , do zgłoszenia się z dzieckiem do punktu szczepień w celu wykonania zaległych szczepień ochronnych przeciw: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b, błonicy, tężcowi, krztuścowi, odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) oraz inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. 3 kwietnia 2023 r. wystawił tytuł wykonawczy, zobowiązując stronę skarżącą do poddania dziecka ww. obowiązkowym szczepieniom ochronnym oraz wystosował do Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w stosunku do strony, który to organ 14 marca 2024 r. wydał postanowienie o nałożeniu grzywny w wysokości 1100 zł w celu przymuszenia strony do wykonania obowiązku szczepień ochronnych. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny postanowieniem z 20 czerwca 2023 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne wobec strony skarżącej w całości z dniem 22 maja 2023 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. postanowieniem z 19 lipca 2024 r. oddalił zarzuty strony skarżącej. Na skutek zażalenia strony skarżącej postanowieniem z 3 września 2024 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. z 19 lipca 2024 r. Skarżąca złożyła skargę na postanowienie z 3 września 2024 r. do WSA w Łodzi. II Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił tę skargę opisanym na wstępie wyrokiem. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w jego ocenie zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa materialnego ani procesowego, a stanowisko zajęte zarówno przez organ pierwszej jak i drugiej instancji w odniesieniu do zgłoszonych przez skarżącą zarzutów zasługuje na aprobatę. Zdaniem Sądu organy w stopniu wystarczającym wyjaśniły stan faktyczny i oceniły zebrane dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny, bez pomijania jakiegokolwiek dowodu w sprawie, co zostało odpowiednio przedstawione w uzasadnieniach postanowień. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa, a uwolnić od niego mogą jedynie konkretne przeciwskazania lekarskie do szczepienia dziecka. Wskazano przy tym na odpowiednie przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1284, ze zm., dalej: ustawa o zapobieganiu chorobom zakaźnym lub u.z.chor.zakaź.) jak również rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172; dalej: rozporządzenie MZ z 2011 r.). Sąd stwierdził także, że szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym w dacie wystawiania tytułu wykonawczego w tej sprawie był określony w ogłaszanym co roku komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych, który był wydawany w oparciu o art. 17 ust. 11 u.z.chor.zakaź. Ponadto, zdaniem Sądu z art. 17 u.z.chor.zakaź. jasno wynika, że obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym oznacza również obowiązek poddania się uprzednim lekarskim badaniom kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwskazań do wykonania szczepienia. Z art. 17 ust. 3 i 4 u.z.chor.zakaź. wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Przepisów tych nie można jednak interpretować w ten sposób, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań są przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Obowiązujące przepisy prawa nakładają zatem na rodziców dzieci obowiązek poddania dzieci badaniu kwalifikacyjnemu oraz szczepieniu ochronnemu. Strona skarżąca nie wywiązała się z tego obowiązku, z akt sprawy wynikało bowiem, że skarżąca nie poddała córki żadnym obowiązkowym szczepieniom ochronnym, pomimo skończenia przez nią 4 roku życia. W tym okresie dziecko powinno być zaszczepione przeciwko 11 chorobom zakaźnym. Jednocześnie w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonego postanowienia, skarżąca nie przedstawiła żadnej dokumentacji medycznej ani zaświadczenia lekarskiego, które faktycznie wskazywałyby na istnienie przeciwwskazań zdrowotnych i konieczność długotrwałego odroczenia wykonania obowiązku szczepień ochronnych u dziecka. Sąd uznał, że skarżąca z pełną świadomością uchylała się od poddania małoletniej obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Odnośnie zarzutu skarżącej wskazującego na brak wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym z uwagi na brak ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień dla córki, Sąd wyjaśnił, że warunkiem ustalenia indywidualnego toku szczepienia córki skarżącej, było wyrażenie przez rodziców zgody na poddanie dziecka szczepieniom. W związku z uporczywym uchylaniem się strony od realizacji tego obowiązku brak było podstaw do opracowania Indywidualnego Kalendarza Szczepień. Sąd podkreślił, że rodzice małoletniej zostali poinformowani, że kalendarz szczepień indywidualnych mogą realizować w przychodni, do której należy córka, jednak nie umówili tam terminu wizyty. Ustalenie dla dziecka indywidualnego kalendarza szczepień mogło zostać dokonane jedynie podczas wizyty lekarskiej. Z akt sprawy nie wynikało, aby skarżąca była zainteresowana ułożeniem indywidulanego programu szczepień dla dziecka. W związku z powyższym trudno było uznać, że niezrealizowanie obowiązku wykonania szczepień u córki było spowodowane brakiem ułożenia przez lekarza indywidulanego kalendarza szczepień dla dziecka. II Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Łodzi wraz z oświadczeniem o zrzeczeniu się rozprawy, zaskarżając orzeczenie w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono: 1. naruszenie prawa materialnego tj.: art. 5 ust 1 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 17 ust. 2, 4 i 5 u.z.chor.zakaź. poprzez błędne jego zastosowanie skutkujące uznaniem, że obowiązek jest wymagalny; 2. naruszenie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi przez Sąd pierwszej instancji, w sytuacji, gdy rozstrzygnięcia organów obu instancji obarczone są rażącymi naruszeniami, tj.: a) art. 33 § 2 w zw. z art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez oddalenie zarzutów i oparcie rozstrzygnięcia na założeniach podjętych przez organ pierwszej i drugiej instancji; b) art. 33 § 2 pkt 1 c u.p.e.a. poprzez określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa i oparcie wymagalności obowiązku na § 5 rozporządzenia MZ z 2018 r., który to przepis w dniu 9 maja 2023 r. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt 81/19, został uznany za niezgodny z Konstytucją; c) art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności wskutek nierozpoznania przez organ drugiej instancji zarzutów "skarżącego". Wobec powyższego wniesiono o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku oraz postanowienia organu pierwszej i drugiej instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego IV Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył organ, wnosząc o jej oddalenie oraz zasądzenie od strony skarżącej na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także oświadczył, że nie żąda przeprowadzenia rozprawy. V Pismem z 19 lutego 2026 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny poinformował, że umorzył na podstawie art. 59 § 1a pkt 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącej w części, tj. w zakresie szczepień przeciw inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenza typu b oraz inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae albowiem wierzyciel, wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego w tej części w trybie art. 34a w zw. z art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. Postanowienie to stało się ostateczne i prawomocne z dniem 30 września 2025 r. VI Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, zaś organ nie zażądał jej przeprowadzenia. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Zakwalifikowanie poszczególnych zarzutów jako materialnych i procesowych nie zostało przeprowadzone w rozpoznawanej skardze kasacyjnej jednoznacznie i konsekwentnie, bowiem w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej wskazano, że jest to zarzut naruszenia prawa materialnego, natomiast w punkcie 2 nie dokonano żadnej kwalifikacji naruszenia z punktu widzenia art. 174 pkt 1 lub 2 p.p.s.a. Z kolei zarzut naruszenia art. 15 k.p.a. (zarzut z pkt 2c petitum skargi kasacyjnej) oraz zarzut naruszenia art. 33 § 2 w związku z art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. (zarzut z pkt 2a petitum skargi kasacyjnej) nie zawierają z jednej strony wykazania wpływu ich naruszenia na wynik sprawy, z drugiej zaś wymaganego przepisem art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. uzasadnienia. Taka konstrukcyjna wadliwość skargi kasacyjnej powoduje, że została ona rozpatrzona przez NSA po zrekonstruowaniu zarzutów na podstawie zawartego w skardze kasacyjnej uzasadnienia (por. uchwałę pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009r., sygn. akt I OPS 10/09) i jedynie w tych granicach, które NSA zidentyfikował na podstawie tego uzasadnienia. Spór w tej sprawie koncentruje się na tym czy prawidłowo zastosowano w niniejszej sprawie wskazane w skardze kasacyjnej przepisy u.z.chor.zakaź. oraz u.p.e.a., gdyż według skarżącej kasacyjnie obowiązek zaszczepienia córki nie był wymagalny. Nie mogły zostać uwzględnione zarzuty naruszenia art. 33 § 2 w związku z art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. i art. 15 k.p.a. (zarzuty z pkt 2 lit. a i c petitum skargi kasacyjnej), ponieważ poza gołosłownym stwierdzeniem o naruszeniu, skarżąca kasacyjnie w żaden sposób nie uzasadniła na czym ich uchybienie miało polegać, w szczególności mimo zarzucenia naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania skarżąca nie wskazała które zarzuty egzekucyjne nie zostały przez organ drugiej instancji rozpatrzone. W przypadku skargi kasacyjnej będącej kwalifikowanym środkiem zaskarżenia, czytelność formułowanego w niej komunikatu jest o tyle istotna, że ustawa wiąże powstanie określonych skutków procesowych nie tylko z samym wniesieniem tego pisma (jak w przypadku skargi czy też zażalenia), ale także z jego treścią (zob. wyrok NSA z dnia 13 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1445/17). Pamiętać również należy, że konsekwencją zasady dyspozycyjności jest to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może domniemywać granic zaskarżenia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, albowiem te wyznaczają zarzuty skargi kasacyjnej, a nie jest dopuszczalna rozszerzająca wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków, uzupełnianie, konkretyzowanie, uściślanie lub interpretowanie niejasno sformułowanych zarzutów kasacyjnych. Brak wskazania na czym według skarżącej polegało naruszenie wymienionych przepisów uniemożliwiał uwzględnienie tych zarzutów. Na uwzględnienie nie zasługiwał też zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a. przez określenie obowiązku niezgodnie z treścią przepisów prawa i oparcie wymagalności obowiązku na § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172), który to przepis 9 maja 2023 r. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt 81/19 został uznany za niezgodny z Konstytucją (zarzut z pkt 2b petitum skargi kasacyjnej). Przede wszystkim należy wskazać, że autor skargi kasacyjnej nieprawidłowo powołał w powyższym zarzucie art. 151 p.p.s.a. w zw. z 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Przepisy te zawierają przeciwstawne normy wynikowe, alternatywnie regulujące sposób rozstrzygnięcia sporu przez sąd wojewódzki. Nie mogą one tym samym stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, ani tym bardziej - jako przepisy określające przeciwne formy rozstrzygnięcia - być stawiane jako pozostające w związku (zob. wyrok NSA z 28 maja 2025 r. sygn. akt I OSK 1326/24). Skoro Sąd pierwszej instancji oddalił skargę orzekając na podstawie art. 151 p.p.s.a., to nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., a więc nie mógł go naruszyć "przez oddalenie skargi". Odnosząc się zaś do kwestii materialnoprawnej podniesionej w tym zarzucie oraz w zarzucie z pkt 1 petitum skargi kasacyjnej, tj. kwestii braku wymagalności obowiązku szczepienia, należy stwierdzić, że - wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej - nie można przyjąć, że w niniejszej sprawie określenie obowiązku nastąpiło niezgodnie z przepisami prawa, w tym z § 5 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, który to przepis został uznany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r. sygn. akt SK 81/19 ze niezgodny z Konstytucją. Obowiązek poddania nieletniego szczepieniom ochronnym wynika wprost z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.chor.zakaź., a nie z treści zakwestionowanego rozporządzenia, jak błędnie przyjmuje skarżąca kasacyjnie. Nie doszło też do naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 17 ust. 2, 4 i 5 u.z.chor.zakaź poprzez błędne zastosowanie skutkujące uznaniem, że obowiązek jest wymagalny. Z rozwiązań prawnych przyjętych w art. 5 i art. 17 u.z.chor.zakaź wynika bezpośrednio wykonalny obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym, co w zakresie odnoszącym się do cech tego obowiązku dotyczy zarówno podmiotu, na którym obowiązek ten ciąży, zakresu tego obowiązku oraz okoliczności, w których dochodzi do jego aktualizacji. Z akt sprawy wynika, że skarżąca nie poddała córki żadnym obowiązkowym szczepieniom ochronnym, pomimo skończenia przez nią 4 roku życia. Zarazem w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonego postanowienia, nie przedstawiła żadnej dokumentacji medycznej ani zaświadczenia lekarskiego, które wskazywałyby na istnienie przeciwwskazań zdrowotnych i konieczność długotrwałego odroczenia wykonania obowiązku szczepień ochronnych u jej dziecka. Jeżeli więc w rozpatrywanej sprawie zostało wykonane badanie kwalifikacyjne do szczepień, jak twierdzi skarżąca kasacyjnie, a co za tym idzie wydane zostało stosowne orzeczenie w postaci pozytywnej kwalifikacji do szczepienia, to nie sposób jest twierdzić, że brak wydania zaświadczenia, o którym jest mowa w art. 17 ust. 4 u.z.chor.zakaź mógł stanowić uzasadnioną podstawę podważania wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego, a co za tym idzie podstawę podważania wymagalności tego obowiązku (por. wyrok NSA z 20 listopada 2024 r., sygn. akt II GSK 1077/24). W odniesieniu do zarzucanego braku zaświadczenia należy wskazać, że zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.chor.zakaź wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z kolei po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania. W przypadku wykonywania w jednym podmiocie leczniczym badania kwalifikacyjnego do szczepień i zabiegu podania preparatu szczepionkowego nie jest wymagane wystawienie przez lekarza zaświadczenia o wykonanym badaniu kwalifikacyjnym, gdyż wynik tego badania jest wpisany do dokumentacji medycznej dziecka prowadzonej przez podmiot. Skarżąca kasacyjnie wprost w rozpatrywanej sprawie wskazuje, że zostało wykonane badanie kwalifikacyjne do szczepień, a co za tym idzie wydane zostało stosowne orzeczenie w postaci pozytywnej kwalifikacji do szczepienia, a więc nie sposób twierdzić, że brak jest wydania zaświadczenia, o którym jest mowa w art. 17 ust. 4 u.z.chor.zakaź. Trafnie Sąd pierwszej instancji zauważył, że w orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie został przyjęty pogląd, że poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 u.z.chor.zakaź., jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. wyroki NSA z dnia 21 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 3322/17 i II OSK 43/18; z dnia 18 stycznia 2022 r. sygn. akt II OSK 459/19). Podkreślić należy, że ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych nie przewiduje prawa pacjenta (tu rodziców małoletniego dziecka) do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne. Wręcz przeciwnie, statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym, gdy brak jest przeciwwskazań. Jest to działanie w interesie ogółu. Jedynie więc w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.chor.zakaź.). To więc na rodzicu małoletniego dziecka spoczywa prawny obowiązek, wynikający wprost z ustawy, zgłoszenia się z dzieckiem do lekarza sprawującego nad nim opiekę profilaktyczną w celu przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Akta administracyjne sprawy nie zawierają żadnego uznanego prawem i wydanego przez uprawnionego lekarza dokonującego kwalifikacji, zaświadczenia lekarskiego o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień ochronnych. Należy podkreślić, że powyższe normy prawne były przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19 (Dz. U. z 2023 r. poz. 909) stwierdził, że art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, ze zm.) w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw zdrowia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela jednak wyrażony w dotychczasowym orzecznictwie pogląd, że wydanie przez TK wyroku z 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19, nie pozwala stwierdzić, że ustawowe obowiązki szczepień ochronnych realizowane w okresie obowiązywania powyższego Komunikatu nie były co do istoty (materialnie) legalne i wymagalne (por. m.in. wyroki NSA z: 25 listopada 2025 r., sygn. akt II GSK 1642/25; 3 września 2025 r., sygn. akt II GSK 106/25; 18 lutego 2025 r., sygn. akt II GSK 1772/21). Podważenie konstytucyjności formy określenia pewnych elementów obowiązku ustawowego nie skutkowało zakwestionowaniem jego legalności materialnej. Trybunał Konstytucyjny podważył jedynie wybór ustawodawcy w zakresie formy prawnej określenia terminu wymagalności oraz niektórych elementów treściowych obowiązku (co do liczby koniecznych dawek szczepiennych), uznając, że termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych oraz liczba dawek poszczególnych szczepień ochronnych powinny były zostać określone przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, a nie w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu. Termin wymagalności oraz liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych stanowią jednak jedynie elementy składowe obowiązku administracyjnoprawnego w zakresie szczepień ochronnych, a skoro nie została zakwestionowana jego materialna podstawa, to sama wadliwość formy aktualizacji lub dookreślenia treściowego tego obowiązku nie jest wystarczająca do podważenia legalności aktów związanych z jego przymusowym wykonaniem. Nie ma więc podstaw do podważania legalności aktów wydawanych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym w sprawach przymusowej realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych zaktualizowanych w okresie przed wejściem w życie ww. wyroku TK w związku z jego treścią, w tym postanowień co do zarzutów egzekucyjnych lub postanowień o zastosowaniu środków egzekucyjnych. Podkreślenia wymaga, że regulacja objęta wyrokiem TK z 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19 dotyczy szczególnie istotnej ze względów społecznych i medycznych kwestii zapobiegania chorobom zakaźnym. Prawidłowa realizacja szczepień ochronnych zapewnia wysoki odsetek osób posiadających odporność przeciw chorobom zakaźnym, a tym samym zmniejsza ryzyko szerzenia się tych chorób. Na powyższe okoliczności zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny wyjaśniając, że cyt. wyrok nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym. Jakkolwiek w orzeczeniu w sprawie SK 81/19 podkreślono, że komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego nie może stanowić podstawy rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy, a co za tym idzie, że niedopuszczalna jest sytuacja, gdy treść obowiązku jest współkształtowana wymienionym komunikatem, który nie jest aktem prawa powszechnie obowiązującego, to jednak w orzeczeniu tym podkreślono również, że materia dotycząca obowiązkowych szczepień ochronnych może - ze swej istoty - ulegać potrzebie częstych zmian, co zależy od wielu czynników, w tym aktualnej wiedzy medycznej. Z tego względu wskazano na potrzebę dostosowania stanu prawnego w pierwszej kolejności poprzez zmianę rozporządzenia, co w konsekwencji spowodowało określenie innego terminu (6 miesięcy) utraty mocy obowiązującej przepisów prawa, których niezgodność z konstytucją stwierdzono, co motywowane było potrzebą zapewnienia ciągłości realizacji obowiązku szczepień ochronnych. Ewentualne przyjęcie, że w rozpoznawanej sprawie nie mogą być stosowane zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny przepisy, których termin utraty mocy obowiązującej odroczono, byłoby równoznaczne z akceptacją postaw rodziców niezgłaszających się na szczepienia ochronne dzieci, choć szczepienia te w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego są obowiązkowe i istnieje konieczność zapewnienia ich ciągłości. Podkreślenia wymaga, że takie stanowisko Trybunału jest wyrazem ochrony nadrzędnych chronionych konstytucyjnie wartości, takich jak ochrona zdrowia publicznego oraz zwalczanie chorób zakaźnych, o których stanowi art. 68 ust. 1 i 4 Konstytucji RP. W tym kontekście podkreślić też należy, że kontrolowane przez Sąd pierwszej instancji postanowienie zostało wydane w stanie prawnym - który w konsekwencji wyroku TK w sprawie SK 81/19 - został już jednak ukształtowany rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, a co więcej - że zostało ono wydane w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a więc w procesie wykonawczym odnoszącym się do realizacji obowiązku szczepienia wynikającego wprost z przepisów prawa i wymagalnego nie tylko w okresie przed wydaniem wyroku w sprawie SK 81/19, ale także w okresie przed wszczęciem samego postępowania egzekucyjnego. Nie można zatem zgodzić się z poglądem skarżącej kasacyjnie, że "wymagalność" ustawowego obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.ch.zakaź.) nie była w tej sprawie aktualna w sytuacji poddania dziecka badaniom kwalifikacyjnym i braku przeciwwskazań do szczepienia. Mając na uwadze wszystkie przedstawione argumenty należało więc stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają zgodności z prawem zaskarżonego wyroku. Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 118).