II GSK 179/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej L. Sp. z o.o., Sp. k. w J. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 28 września 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 1082/22 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi L. Sp. z o.o., Sp. k. w J. na wystąpienie pokontrolne Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia 27 czerwca 2022 r., nr [...] w przedmiocie prawidłowości oznakowania cen wyrobów spożywczych postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 28 września 2022 r., odrzucił skargę L. Sp. z o.o., Sp. k. w J. na wystąpienie pokontrolne Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia 27 czerwca 2022 r., w przedmiocie prawidłowości oznakowania cen wyrobów spożywczych. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: w dniach 20 i 22 czerwca 2022 r. Inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Rzeszowie przeprowadzili kontrolę w sklepie zlokalizowanym w P., przy ul. A. M. [...] będącym własnością skarżącej. W jej toku ustalono, że spośród 114 losowo wybranych produktów 60 z nich było opatrzone wywieszką cenową z nazwą i ceną jednostkową na kg, ale nie zawierały ceny produktu. Ustalenia te stały się podstawą objętego skargą wystąpienia pokontrolnego Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej, w którym organ poinformował spółkę o wynikach kontroli, wnosząc jednocześnie o zgodne z obowiązującymi przepisami uwidacznianie cen. Organ zakreślił 14 dniowy termin do powiadomienia przez skontrolowanego o sposobie realizacji powyższego wniosku. Podstawę prawną wystąpienia organu stanowił art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 1706, dalej: ustawa o Inspekcji Handlowej). Sąd I instancji odrzucając skargę na powołane wystąpienie pokontrolne organu stwierdził, że zaskarżony akt wydany na podstawie art. 33 ust. 2 u.o.i.h., nie mieści się w katalogu aktów lub czynności podlegających kontroli w postępowaniu sądowoadministracyjnym. L. Sp. z o.o., Sp. k. w J., skargą kasacyjną zaskarżyła w całości postanowienie Sądu I instancji zarzucając mu: I. naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. naruszenie art. 58 § 1 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.). w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., poprzez dokonanie niewłaściwej kontroli sądowej w sprawie wskutek błędnego przyjęcia, że wydane przez Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej wystąpienie pokontrolne nie jest aktem administracyjnym lub czynnością, które jest objęte kontrola sądów administracyjnych i w efekcie niezasadne odrzucenie skargi złożonej w niniejszej sprawie; II. naruszenie art. 33 w zw. z art. 39 ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej przez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że wydane przez Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej wystąpienie pokontrolne nie nakłada na skarżącą obowiązków, podczas gdy poprzez wydanie tego aktu administracyjnego ww. organ konkretyzuje obowiązki wynikające z przepisów prawa poprzez stwierdzenie jakie postępowanie L. ww. organ uznał za sprzeczne z przepisami i wezwanie kontrolowanego do zmiany dotychczasowego postępowania, ponadto, zgodnie z art. 33 ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej wydanie wystąpienia pokontrolnego kształtuje po stronie skarżącej obowiązek udzielenia odpowiedzi na wystąpienie pokontrolne w wyznaczonym przez ww. organ terminie. Podnosząc te zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej, w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw albowiem podniesione w niej zarzuty nie podważają prawidłowości postanowienia Sądu I instancji. Wskazania na wstępie wymaga, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż decyzje administracyjne i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień bądź obowiązków wynikających z przepisów prawa. Z powyższego wynika, że akt lub czynność podlegające kontroli sądu administracyjnego muszą spełniać następujące warunki: nie mogą mieć charakteru decyzji lub postanowienia wydanego w postępowaniu jurysdykcyjnym, egzekucyjnym lub zabezpieczającym, mieć charakter publicznoprawny, być skierowane do indywidualnego podmiotu, dotyczyć jego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ten ostatnio wymieniony warunek oznacza, że musi istnieć ścisły związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, która dotyczy takiego uprawnienia lub obowiązku. Odnosząc powyższe rozważania do zaskarżonego wystąpienia pokontrolnego stwierdzić należy, że nie posiada on wszystkich elementów niezbędnych do uznania go za akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Wystąpienie pokontrolne stosownie do art. 33 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej powinno wskazywać stwierdzone inne uchybienia i wnioski o ich usunięcie. Wymienionym wymaganiom odpowiada obowiązek kontrolowanego (lub jednostki nadrzędnej) udzielenia odpowiedzi na wystąpienie w określonym terminie (art. 33 ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej). W związku z tym, należy przyjąć, że wystąpienie pokontrolne, które, nie wykraczając poza ramy określone w art. 33 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej, wskazuje wyłącznie na stwierdzone uchybienia i zawiera wnioski o ich usunięcie, nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Podkreślić należy, że takie wystąpienie zawiera jedynie ustalenia i związane z nimi wnioski, które z istoty swej nie tworzą nowej sytuacji prawnej kontrolowanego. Spoczywający na kontrolowanym lub jednostce nadrzędnej obowiązek udzielenia odpowiedzi na wystąpienie pokontrolne nie mieści się w związku z tym w pojęciu obowiązków w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., gdyż nie występuje tu wymagany związek z kwestionowanym aktem. Należy zaznaczyć, że wystąpienie pokontrolne nie nakłada na kontrolowanego żadnych obowiązków, które mogłyby zmienić jego sytuację prawną, a jedynie formułuje wnioski, mające doprowadzić do wyeliminowania stwierdzonych uchybień. Wystąpienie pokontrolne wskazuje, że nie jest ono nakierowane na wywołanie konkretnych skutków prawnych wobec Spółki (por. postanowienie NSA z dnia z dnia 29 maja 2007 r., sygn. akt II GSK 29/07). W związku z tym, należało uznać, że Sąd I instancji trafnie przyjął, że wystąpienie pokontrolne nie dotyczyło obowiązku skarżącej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a co za tym idzie nie przysługiwała jej skarga do sądu administracyjnego. Wskazania wymaga, w odniesieniu do podniesionych zarzutów skargi kasacyjnej i ich uzasadnienia, że inaczej kształtowałaby się sytuacja podmiotu kontrolowanego w przypadku wydania przez organ inspekcji handlowej zarządzenia pokontrolnego, o którym mowa w art. 32 ustawy o Inspekcji Handlowej. Powołany przepis stanowi bowiem, że jeżeli jest to niezbędne dla usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, wojewódzki inspektor wyda, w drodze decyzji, zarządzenie pokontrolne. Kontrolowany jest obowiązany poinformować wojewódzkiego inspektora, w wyznaczonym terminie, o sposobie wykonania zarządzenia. Tego rodzaj akt organu, odmiennie do wystąpienia pokontrolnego, o którym mowa w art. 33 ustawy, nakładałby na kontrolowanego obowiązek usunięcia stwierdzonych w toku kontroli uchybień oraz obowiązek poinformowania organu o sposobie wykonania zarządzenia pokontrolnego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. Odnosząc się do sformułowanego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosku o zwrot kosztów postępowania wskazać należy, że artykuł 204 i art. 205 § 2 - 4 w związku z art. 207 § 1 p.p.s.a. wraz z właściwymi przepisami odrębnymi, do których odsyła art. 205 § 2 i 3 tej ustawy, stanowią podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów za wniesienie sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika odpowiedzi na skargę kasacyjną (por. uchwała NSA z dnia 19 listopada 2012 r., sygn. akt II FPS 4/12). Odpowiedź Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej na skargę kasacyjną nie została sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, wobec czego brak jest podstaw do uwzględnienia żądania organu.