II GSK 1686/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Mirosław Trzecki sędzia NSA Anna Robotowska (spr.) sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk Protokolant Anna Ważbińska-Dudzińska po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Sz 1533/14 w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej za 2013 rok 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. C. na rzecz Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, objętym skargą kasacyjną wyrokiem z 12 marca 2015 r., oddalił skargę M. C. na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) z dnia [...] października 2014 r. w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2013 r. I Sąd pierwszej instancji rozstrzygał w następujących okolicznościach: M. C. (dalej: producent lub skarżący) ubiegał się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r. na realizację Pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, w wariantach: 2.1. Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) oraz 2.9. Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności), do działek rolnych o łącznej powierzchni 92,92 ha. W dniu [...] czerwca 2013 r. producent poinformował organ pierwszej instancji o stwierdzonych w uprawie sadowniczej jabłoni i czereśni zniszczeniach spowodowanych działaniami zwierząt oraz wymarznięciem części drzew, do usunięcia których zobowiązał się jesienią 2013 r. (z oświadczenia wynika, iż wskazane okoliczności miały dotyczyć 15% całej obsady), na potwierdzenie producent przedstawił protokoły oględzin z szacowania szkody sporządzone przez przedstawicieli obwodów łowieckich. W dniu [...] października 2013 r. producent złożył organowi pierwszej instancji informację o wykonaniu uzupełnienia nasadzeń wskazując, że dosadzono łącznie 1000 sztuk czereśni oraz 3000 sztuk jabłoni, na dowód czego do akt sprawy złożono decyzję Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa z dnia [...] października 2013 r. zezwalającą na zastosowanie w rolnictwie ekologicznym materiału szkółkarskiego wyprodukowanego bez użycia metod ekologicznych, dokumenty zakupu drzewek, paszporty roślin oraz rachunki za materiał szkółkarski. Jednostka Certyfikująca (Polskie Centrum Badań i Certyfikacji S.A.) przekazała ARiMR wykaz producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym. Dla gospodarstwa skarżącego zostało potwierdzone prowadzenie produkcji z certyfikatem zgodności na powierzchni 22,70 ha dla upraw rolniczych (wariant 2.1) oraz obszar 71,77 ha dla upraw sadowniczych i jagodowych (wariant 2.9). W wyniku przeprowadzonej w dniach [...]-[...] listopada 2013 roku kontroli gospodarstwa producenta (kontrola na miejscu oraz kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni) stwierdzono nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew. Skarżący podpisał raport z kontroli w dniu jego sporządzenia. Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości 16 274,00 zł do powierzchni zadeklarowanej w wariancie 2.1. - Uprawy rolnicze oraz odmówił przyznania wsparcia do działek zagospodarowanych uprawą jabłoni i czereśni (dla których zakończono okres przestawiania) w wariancie 2.9. Organ pierwszej instancji stwierdził, że ustalona obsada drzew na działkach rolnych zgłoszonych do płatności była niższa od minimalnej wymaganej obsady, określonej w przepisach dotyczących Programu rolnośrodowiskowego. Organ wskazał również, że w toku kontroli w terenie stwierdzono 1120 sztuk drzewek za niskich, niespełniających parametrów drzewka kwalifikowanego co do minimalnej wysokości 80 cm i średnicy pnia nie mniejszej niż 8 mm, mierzonej na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania – co oznacza, że drzewka nie spełniały wymogu, o którym mowa w § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a/ rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) z 2009 r., określonego dla wszystkich drzewek znajdujących się w sadach zadeklarowanych do płatności rolnośrodowiskowej. Zaskarżoną decyzją z [...] października 2014 r. Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że w załączniku nr 3 do rozporządzenia MRiRW z 2013 r. w zakresie pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne ustawodawca sformułował wymogi dla wariantu 2.9. Uprawy sadownicze i jagodowe (z zakończonym okresem przestawiania), w tym m.in. obowiązek utrzymywania minimalnej obsady drzew, która w przypadku jabłoni i czereśni stanowi 125 sztuk na 1 ha powierzchni. Brak przestrzegania tych wymogów skutkuje przyznaniem w danym roku płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości w części dotyczącej działek rolnych, w stosunku do których stwierdzono uchybienie – § 27 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z 2009 r. w związku z § 50 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia MRiRW z 2013 r. Wysokość zmniejszeń określona została w załączniku nr 7 do rozporządzenia MRiRW z 2009 r., zgodnie z którym nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew lub krzewów w wariancie 2.9 skutkuje 100% zmniejszeniem płatności w stosunku do działek rolnych, na których stwierdzono uchybienie (z zaznaczeniem, iż dopuszczalna granica błędu wynosi do 5% wymaganej obsady). W ocenie organu skarżący tego wymogu w 2013 r. – który był trzecim rokiem realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego – nie spełnił, co skutkowało odmową przyznania płatności. Organ podkreślił, iż wymóg utrzymywania minimalnej obsady drzew i krzewów dotyczy całego okresu trwającego zobowiązania. Producent wniósł skargę domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji i zarzucając naruszenie art. 7, art. 80, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. W odpowiedzi Dyrektor OR ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej: p.p.s.a., oddalił skargę. WSA stwierdził, że skarżący nie kwestionuje ustaleń organu w zakresie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w łącznej wysokości 16 274,00 zł z tytułu pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne wariant 2.1 Uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania) o stawce 790 zł za powierzchnię 22 ha uwzględnioną do płatności. Spór w sprawie dotyczy ustaleń stanu faktycznego, na podstawie których organ odmówił skarżącemu przyznania tej płatności na rok 2013 z tytułu pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.9. Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania). W ocenie Sądu pierwszej instancji organ ARiMR podjął niezbędne działania do dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, a zaskarżoną decyzję wydał na podstawie zebranego materiału dowodowego wystarczającego dla ustalenia okoliczności istotnych dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Sąd pierwszej instancji zgodził się ze stanowiskiem organu, że skarżący w 2013 roku – trzecim roku realizacji Programu, nie utrzymywał minimalnej obsady drzew na działkach objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym na poziomie określonym w rozporządzeniu MRiRW z 2009 r., tj. 125 sztuk/1 ha powierzchni działki rolnej; względnie 119 sztuk (w granicach błędu do 5%) przez cały 2013 rok, gdyż w ostatnim kwartale uzupełnił plantację o 4 000 kwalifikowanych drzew (tj. drzew o odpowiedniej wysokości, nie mniejszej niż 80 cm – mierząc od szyjki korzeniowej i o średnicy pnia wynoszącej nie mniej niż 8 mm – mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania). W sprawie bezsporne jest, że producent w znacznym stopniu (4 000 drzewek to niemalże połowa z 8 821 drzew kwalifikowanych ustalonych podczas kontroli na miejscu) uzupełnił – czy jak sam twierdzi – wymienił materiał nasadzeniowy na działkach rolnych. Nie budzą również wątpliwości ustalenia, iż drzewka w łącznej liczbie 1120 sztuk, to jabłonki i czereśnie niekwalifikowane (za niskie), które zostały przycięte do wysokości 65 - 70 cm, na przełomie października i listopada 2013 r., po dosadzeniu, co potwierdzają oświadczenia skarżącego złożone w toku postępowania. W ocenie Sądu, na uwzględnienie nie zasługuje zarzut skargi, że organ nie dowiódł w należyty sposób, iż zaistniała negatywna przesłanka (brak wymaganej ilości drzewek przez cały okres zobowiązania) uzasadniająca odmowę przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. Organ rozpatrując materiał dowodowy wziął pod uwagę oświadczenie skarżącego o poważnych zniszczeniach drzewek spowodowanych przez dzikie zwierzęta i wymarznięcie, dowody z oględzin i szacowania szkód, oświadczenia o uzupełnieniu nasadzeń, oświadczenia o zniszczeniu części uprawy i uzupełnieniu obsady drzew na plantacjach materiałem nasadzeniowym zakupionym we wrześniu 2013 roku wraz z załączonymi dokumentami (paszporty roślin, decyzja Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa, opinia Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji S.A., dowody zakupu 4 000 sztuk sadzonek). Termin wykonania dosadzania organ ustalił na podstawie wpisów do Rejestru działalności rolnośrodowiskowej. Za niewiarygodne organ uznał twierdzenie, że wymianie drzewek na nowe poddano drzewka kwalifikowane (w obawie przed ich obumarciem), albowiem o istnieniu szkody łowieckiej producent wiedział już w czerwcu 2013 r., gdy złożył oświadczenie o zniszczeniach łowieckich i wypadach drzewek z powodu wymarznięcia. Ocena skutków zniszczeń nasadzonych pierwotnie drzewek nie mogła trwać aż do października, gdy skarżący poczynił prace agrotechniczne na plantacji, lecz (jak słusznie zauważył organ) została dokonana dużo wcześniej, gdy skarżący podjął działania zmierzające do zakupu kolejnych, nowych drzewek. W ocenie Sądu, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego trafnie organ wskazał, że nieuprawnione było działanie producenta rolnego, który w dowolny sposób usuwał drzewka, a na ich miejsce sadził nowe, nawet jeśli w jego ocenie drzewko było chore lub uszkodzone, co budziło obawy co do jego dobrego rozwoju. WSA podkreślił, że obowiązkiem rolnika jest utrzymywać obsadę drzew na określonym poziomie przez cały czas realizacji programu rolnośrodowiskowego i w razie potrzeby uzupełniać. Zdaniem Sądu nie można za "uzupełnienie" obsady uznać tak znacznej wymiany drzewek, jaką przeprowadził skarżący. WSA nie zgodził się z zarzutem, że organ uzasadniając decyzję, nie odniósł się do zadeklarowanych przez skarżącego faktów (przeprowadzenia na przełomie października i listopada 2013 r. prac pielęgnacyjnych wpływających na spełnienie norm dotyczących wymaganej wysokości przez część drzew). Co do kwestii zniszczeń związanych z działaniami zwierząt i wymarznięciem drzewek, Sąd podzielił ocenę organu, że uprawa sadownicza objęta zobowiązaniem rolnośrodowiskowym od 2011 roku nie została w sposób należyty, wystarczający dla jej właściwej ochrony zabezpieczona, co potwierdza materiał dowodowy z kontroli na miejscu. II Skargę kasacyjną wniósł M. C. zaskarżając powyższy wyrok w całości. Wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie: norm Załącznika nr 3 do rozporządzania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33 poz. 262), w skrócie: rozporządzenie MRiRW z 2009 r. poprzez podniesienie w charakterze zarzutu wobec strony niedopełnienia przez nią działań o charakterze materialno-technicznym nie stanowiących żadnego z obowiązków ubiegającego się o płatność rolnika przewidzianych normami ww. dokumentu; art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez brak rozpatrzenia skargi w granicach sprawy, ze względu na pominięcie de facto i brak rzeczywistego odniesienia się do istotnych argumentów podniesionych przez stronę skarżącą w treści skargi; art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c/ p.p.s.a poprzez zaaprobowanie przez Sąd mającego wpływ na wynik postępowania naruszenia przez organ przepisów postępowania, a mianowicie art. 7, art. 8, art. 11, a także art. 75 § 1, art. 77, art. 78 § 1 i 2, art. 80 oraz art. 86 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267) w skrócie: k.p.a., w toku postępowania prowadzącego do wydania zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Podnosząc te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Szczecinie nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do stanowiska skarżącego, że organ ARiMR wydał zaskarżoną decyzję z naruszeniem przepisów postępowania, gdyż nie ustalił i nie wyjaśnił wszystkich okoliczności stanu faktycznego, a w szczególności nie dysponując w sprawie "żadnym bezpośrednim dowodem" przyjął, iż skarżący nie dochował wymogu minimalnej obsady drzewek kwalifikowanych – zgodnie z treścią załącznika nr 3 do rozporządzenia MRiRW z 2009 r., co wadliwie zaakceptował Sąd pierwszej instancji, który oddalając skargę "wyręczył organ podejmując się skonstruowania pełnego uzasadnienia zaskarżonej decyzji w oparciu o przedstawione mu akta sprawy". W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że dokonanie ustaleń co do okoliczności faktycznych i ocena dowodów należy do organu administracji, który załatwia sprawę administracyjną. Zadaniem sądu administracyjnego, który kontroluje legalność działania organu administracji, jest ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nietrafny jest zarzut kasacyjny wskazujący na naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 174 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 11, a także art. 75 § 1, art. 77, art. 78 § 1 i 2, art. 80 oraz art. 86 k.p.a., polegający na zaaprobowaniu przez Sąd mającego wpływ na wynik postępowania naruszenia przez organ tych przepisów prowadzącego do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy i przyjęcia jako podstawy faktycznej wyrokowania wadliwych ustaleń dokonanych przez organy ARiMR w toku kontroli. Zdaniem skarżącego, wadliwość czynności kontrolnych oraz odmowa przeprowadzenia dowodu z oświadczeń skarżącego oraz wyjaśnień świadków na okoliczność dochowania przez rolnika wymogu minimalnej obsady, stanowi istotne uchybienie, którego skutkiem było wadliwe określenie stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji wydanie wyroku naruszającego prawo. Odnosząc się do tak postawionego zarzutu kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że prezentowane przez stronę stanowisko nie ma prawnego oparcia. Analiza akt sprawy i uzasadnienia Sądu pierwszej instancji prowadzi do wniosku, że Sąd poprawnie dokonał kontroli skarżonej decyzji i prawidłowo odniósł się do twierdzeń skarżącego związanych z ustaleniami kontroli oraz oświadczeniami i wyjaśnieniami składanymi przez stronę w toku postępowania. Nie można zgodzić się z argumentacją strony, że zaskarżony wyrok zapadł w niewyjaśnionym stanie faktycznym, zwłaszcza na skutek błędnych ustaleń kontroli, a przede wszystkim wobec odmówienia przez organ wartości podnoszonym przez skarżącego dowodom w postaci oświadczenia o zabiegu przycięcia części zdrowych drzew wykonanym już po przeprowadzeniu nowych nasadzeń, czyli w czasie, gdy ilość spełniających normy – także dotyczące wysokości roślin – drzew przekraczała wymagane minimum. Naczelny Sąd Administracyjny akceptuje i podziela pogląd wyrażony w zaskarżonym wyroku, zgodnie z którym organy poprawnie ustaliły ilość drzewek na działkach deklarowanych do płatności z uwzględnieniem wymogów stawianych przez przepisy rozporządzenia MRiRW z 2009 r. Wbrew stanowisku wyrażonemu w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, ocena że liczba drzew dotkniętych działaniami zwierząt, niemniej żywych i odpowiednio dużych, w żadnym momencie nie zeszła – pomimo strat – poniżej niezbędnego minimum, a skarżący, bez ryzyka naruszenia obowiązku utrzymywania wymaganej obsady, mógł przeprowadzić zabieg przycięcia tych drzew, nie znajduje oparcia w prawidłowo zgromadzonym materiale dowodowym, trafnie ocenionym przez organy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i zaaprobowanym przez Sąd pierwszej instancji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nietrafny jest również zarzut kasacyjny wskazujący na naruszenie przez Sąd pierwszej instancji "norm załącznika nr 3 cz. II pkt 1 ppkt 1 lit. b/ rozporządzenia MRiRW z 2009 r." Przede wszystkim należy zauważyć, że jest on formalnie niepełny, bowiem nie wskazuje przepisów stosowanych przez Sąd pierwszej instancji, które w ocenie strony zostały naruszone, a tylko odwołuje się do przepisów stosowanych przez organy. Niezależnie od tego skarżący zarzuca, że Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, w sytuacji gdy organy nie dysponując w sprawie "żadnym bezpośrednim, tzn. empirycznym, naocznym dowodem pozwalającym na jednoznaczne stwierdzenie, że w którymkolwiek momencie 2013 r. ilość spełniających normy drzewek była na poszczególnych działkach rzeczywiście zbyt mała" przyjął, że skarżący nie spełniał wymogu minimalnej obsady na deklarowanych do płatności działkach, skutkiem czego była odmowa przyznania płatności. Wadliwość formalna tego zarzutu polega również na tym, że uzasadnienie skargi kasacyjnej nie wykazuje, w jakim zakresie został naruszony przepis powołany w zarzucie i nie wyjaśnia, na czym polega to naruszenie. Powyższy brak jest uchybieniem treści art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. istotnym o tyle, że nie daje podstaw do przeprowadzenia kontroli wyroku z punktu widzenia tak sformułowanego zarzutu. Naczelny Sąd Administracyjny w postępowaniu kasacyjnym jest związany zarzutami kasacyjnymi, bo one wyznaczają kierunki i zakres weryfikacji skarżonego wyroku. Braki w tym zakresie nie dają podstaw do tego, by Naczelny Sąd Administracyjny domniemywał zakres naruszeń wskazanych przepisów i określał ich wpływ na rozstrzygnięcie. Z tego więc powodu w zakresie zarzutu kasacyjnego opartego na podstawie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może odnieść się do niego tylko w takim zakresie, jaki daje się ustalić na podstawie treści jego uzasadnienia. Idąc tym tokiem rozumowania przyjąć należy, że zarzut sprowadza się do uznania, że wyrok Sądu pierwszej instancji jest wadliwy, bo Sąd w sposób nieuprawniony zaakceptował ocenę organu, że skarżący nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku utrzymywania minimalnej obsady drzew jabłoni i czereśni w 2013 r., tj. w trzecim roku – w ciągu trwania zobowiązania rolnośrodowiskowego. W uzasadnieniu zarzutu skarżący podnosi, że kontrola na miejscu, jaka została przeprowadzona przez organ w dniu [...] listopada 2013 r. ujawniła po pierwsze, że ilość drzew spełniających normy (dotyczące wielkości i ukorzenienia) w przeliczeniu na hektar w chwili kontroli na każdej z trzech działek przekraczała wymagane minimum, a po drugie, że łączna ilość drzew spełniających normy oraz drzew zdrowych, lecz niespełniających tych norm, była wyższa od łącznej liczby wymaganego dla danej powierzchni minimum oraz liczby drzewek dosadzonych przez skarżącego w pierwszych dniach października 2013 r. Obydwie powyższe okoliczności są – zdaniem skarżącego – bezsporne, gdyż wynikają z czystej arytmetyki. Spornym jest natomiast to, iż organ niejako a priori uznał, że właściwą liczbę drzew spełniających normy bezpośrednio przed dokonaniem przez skarżącego uzupełniających dosadzeń można jednoznacznie ustalić odejmując liczbę nowych sadzonek (ta ostatnia jest w sprawie bezsporna) od liczby drzew spełniających normy w dniu kontroli. Wobec tak sformułowanego stanowiska skarżącego, należy wskazać, że § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia MRiRW z 2009 r. stanowi, że w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 (Rolnictwo ekologiczne) płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, jeżeli: a) wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego, b) wszystkie uprawiane krzewy są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące średnicy elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego. Nie może też budzić wątpliwości, że w kontekście zobowiązań podjętych przez rolnika ubiegającego się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, w tym zobowiązania do przestrzegania ponadpodstawowych wymogów określonych dla danego wariantu, mieści się także respektowanie zakreślonego przez ustawodawcę wymogu utrzymywania minimalnej obsady drzew, której wielkość dla jabłoni domowej i czereśni bladoróżowej określono w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. na poziomie 125 szt./ha przez cały rok, na który rolnik domaga się płatności. W konsekwencji przyznanie rolnikowi płatności rolnośrodowiskowej w pełnej wysokości determinowane jest spełnieniem przez rolnika powyższego wymogu, zaś niezachowanie minimalnej obsady skutkuje, stosownie do treści § 27 ust. 1 i ust. 2 oraz załącznika nr 7 do przywołanego rozporządzenia, zastosowaniem sankcji w postaci 100% zmniejszenia płatności. Za nieuzasadniony należy uznać argument skarżącego, że organ nie miał możliwości oceny, czy wymóg minimalnej obsady został zachowany. Trafnie organ ARiMR wyjaśnił, że skonstruowany w rozporządzeniu MRiRW z 2009 r. wymóg "utrzymywania minimalnej obsady drzew i krzewów określonej w poniższej tabeli" oznacza, iż określona minimalna obsada ma być utrzymywana przez cały okres trwającego zobowiązania. Brzmienie załącznika, czy jakikolwiek inny przepis rozporządzenia nie dopuszcza sytuacji, w której należałoby przyznać płatność pomimo ustalonego i potwierdzonego dowodami faktu, że obsada o określonej ilości 125 (względnie 119) sztuk/hektar powierzchni nie została zachowana. Wystąpienie takiej sytuacji w trakcie roku, na który został złożony wniosek o przyznanie płatności bezpośrednio wpływa na brak możliwości przyznania płatności. Sąd pierwszej instancji prawidłowo zaakceptował ustalenia organu, który na podstawie kontroli i dowodów przedłożonych przez skarżącego na okoliczność uzupełnienia obsady stwierdził, iż na działkach nie była zachowana minimalna obsada drzew. Organ uznał bowiem, że skoro skarżący w dniu [...] października 2013 r. poinformował o uzupełnieniu nasadzeń w liczbie 1000 sztuk czereśni oraz 3000 sztuk jabłoni – co stanowi niemal połowę z 8821 drzew kwalifikowanych ustalonych podczas kontroli na miejscu – to niewątpliwie rolnik nie dochował wymogu zapewnienia minimalnej obsady przez cały rok 2013. Innymi słowy, skoro skarżący musiał w tak znaczącym wymiarze uzupełnić ilość nasadzeń, to znaczy że w okresie poprzedzającym nowe nasadzenia, ilość drzewek na działce nie spełniała wymogu minimalnej obsady, tj. 125 szt. /1 ha (ewentualnie – po uwzględnieniu 5% dopuszczalnej granicy błędu – 119 szt./1 ha). Przy czym, co należy podkreślić, w okolicznościach niniejszej sprawy zgłoszenie właściwemu organowi szkody wynikającej z działania zwierzyny leśnej pozostaje bez wpływu na decyzję o płatności rolnośrodowiskowej. Organ trafnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, a Sąd pierwszej instancji ten pogląd zaakceptował, że uprawa sadownicza objęta zobowiązaniem rolnośrodowiskowym od 2011 roku nie została w sposób należyty, wystarczający dla jej właściwej ochrony zabezpieczona. Jak wynika z materiałów dowodowych z kontroli na miejscu, załączników graficznych wypełnionych przez skarżącego oraz ortofotomap działek ewidencyjnych, na których położone są działki rolne z zadeklarowaną uprawą sadowniczą, użycie dla części drzewek osłonek jest działaniem niewystarczającym dla spełnienia celu, któremu służyć miało ich zastosowanie. Uprawa, która została założona w bezpośrednim sąsiedztwie kompleksów leśnych (a więc w pełnej świadomości zagrożenia tej uprawy polegającego na żerowaniu leśnej zwierzyny poszukującej pożywienia), winna była zostać zabezpieczona poprzez osłonki dla wszystkich drzewek utrzymywanych na obszarze tych działek. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ doszedł do takiego przekonania twierdząc, iż bezpośrednie sąsiedztwo obszarów leśnych i żyjących w nich zwierząt stanowić powinno podstawowy powód do podjęcia działań zmierzających do skutecznego zabezpieczenia zakładanej plantacji, w najbardziej adekwatny do zagrożenia sposób (na przykład poprzez ogrodzenie uprawy siatką uniemożliwiającą bądź istotnie utrudniającą zwierzętom wtargnięcie na plantację, bądź zastosowanie odpowiednich osłonek, repelentów czy np. owczej wełny umożliwiających wzrost drzewka przy zminimalizowanym zagrożeniu jego uszkodzenia przez zwierzęta). Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego trudno uznać, iż skarżący prawidłowo zabezpieczył uprawy. Plantacja strony położona jest "w otwartym terenie", sąsiadując z wielkopowierzchniowymi lasami, w których w naturalnych dla siebie warunkach zwierzyna leśna, poszukując pożywienia, żeruje na gruntach rolnych znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie. Ponadto, zastosowana wyłącznie dla części materiału nasadzeniowego ochrona w postaci osłonek nie może zostać uznana za należycie przeprowadzoną czynność przeciwdziałającą uszkodzeniu i zniszczeniu drzew, albowiem zastosowana została jedynie na części plantacji. Tym samym, wbrew zarzutom skarżącego, organ wnikliwie przeprowadził postępowanie w sprawie, drobiazgowo ustalając, czy skarżący dochował ciążącego na nim obowiązku zapenienia minimalnej obsady drzewek kwalifikowanych, zgodnie z treścią załącznika nr 3 do rozporządzenia MRiRW z 2009 r., uznając, że skarżący świadomie naraził uprawiane drzewa na możliwość wystąpienia szkody, w stopniu wpływającym na spełnienie warunków programu rolnośrodowiskowego w 2013 roku. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając w oparciu o treść art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1.