Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II GSK 1683/23

Wyrok NSA z 15 października 2026 r., II GSK 1683/23

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
15 października 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Anna Ostrowska Sędzia del. WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska (spr.) Protokolant asystent sędziego Maciej Pleban po rozpoznaniu w dniu 15 października 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej F. Sp. z o.o. w N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 2695/22 w sprawie ze skargi F. Sp. z o.o. w N. na postanowienie Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia 1 sierpnia 2022 r. nr DR.WWM.6171.239.2021.29 w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wydania decyzji w przedmiocie dostępu do nieruchomości w celu zapewnienia telekomunikacji 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od F. Sp. z o.o. w N. na rzecz Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Zaskarżonym wyrokiem z 11 maja 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 2695/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniesioną przez F. sp. z o.o. w N. skargę na postanowienie Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z 1 sierpnia 2022 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie wydania decyzji administracyjnej stwierdzającej obowiązek zapewnienia skarżącej dostępu telekomunikacyjnego do nieruchomości, zgodnie z jej wnioskiem z 11 października 2021 r. Z okoliczności faktycznych sprawy ustalonych przez organ i przyjętych przez Sąd za podstawę rozstrzygnięcia wynika, że we wniosku z 11 października 2021 r. F. sp. z o.o. w N. zwróciła się do Prezesa UKE o wydanie decyzji ustalającej na jej rzecz warunki dostępu telekomunikacyjnego do nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ul. [...] oraz do posadowionych na niej budynków, w celu zapewnienia możliwości utrzymywania, eksploatacji, przebudowy, remontu instalacji wewnątrzbudynkowej i przyłączy telekomunikacyjnych będących jej własnością. Jako podstawę prawną żądania Spółka podała art. 30 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 30 ust. 5 pkt 2 i art. 21 ust. 2 i 2a ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz.884, zwana dalej jako: "ustawa o wspieraniu rozwoju usług"). Wnioskodawczyni wyjaśniła, że w 2018 r w ramach prowadzonej inwestycji deweloperskiej, wybudowała na tej nieruchomości infrastrukturę telekomunikacyjną, składającą się z instalacji wewnątrzbudynkowej oraz przyłączy. Realizacja inwestycji nastąpiła na podstawie ustnego porozumienia między nią a inwestorem – ówczesnym właścicielem nieruchomości: S. s.c. P. S., J.S. (9 sierpnia 2021 r. zawarcie umowy potwierdzono na piśmie), za jej wiedzą i zgodą, zgodnie ze wskazówkami dewelopera oraz na koszt skarżącej i w konsekwencji stanowi jej własność (wchodzi w skład należącego do niej przedsiębiorstwa – art. 49 § 1 k.c.). Skarżąca załączyła do wniosku wystawione faktury VAT oraz oświadczenie P.S. z 9 sierpnia 2021 r. , Skarżąca podała, że ponieważ nie doszło do zawarcia pomiędzy nią a właścicielem (użytkownikiem wieczystym lub zarządcą) nieruchomości, na której położone są budynki, umowy o której mowa w art. 30 ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju usług, tj. określającej warunki dostępu do infrastruktury, mimo upływu terminu 60 dni od dnia złożenia wniosku o taki dostęp (art. 21 ust. 2 powołanej ustawy), zaistniały przesłanki faktyczne i prawne do wydania przez organ decyzji na podstawie art. 30 ust. 5 pkt 2 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem Prezes UKE wydaje decyzję o dostępie, o którym mowa w ust 1 pkt 5, także wówczas, gdy dla istniejącej instalacji telekomunikacyjnej budynku lub istniejącego przyłącza telekomunikacyjnego warunki dostępu nie są określone w umowie, o której mowa w ust. 4, lub umowa taka wygasła, chyba że przedsiębiorca telekomunikacyjny wykonał instalację telekomunikacyjną budynku lub doprowadził przyłącze telekomunikacyjne, nie mając tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością na ten cel oraz wbrew woli lub bez wiedzy właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości. Prezes UKE postanowieniem z 1 sierpnia 2022 r. na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie oraz zobowiązał skarżącą do samodzielnego wystąpienia do sądu powszechnego w wyznaczonym terminie z powództwem o ustalenie istnienia jej prawa do korzystania z nieruchomości i budynków w celach telekomunikacyjnych, w tym prawa własności do istniejących w tych budynkach światłowodowych przyłączy telekomunikacyjnych i światłowodowych instancji telekomunikacyjnych. W uzasadnieniu postanowienia organ podał, że w toku zainicjowanego przez Spółkę postępowania zaistniał spór co do tego, komu przynależy prawo własności do spornej infrastruktury (przyłączy i instalacji telekomunikacyjnych). Z wyjaśnień złożonych przez B. sp. k. w W. (administratora i zarządzającego nieruchomością) w piśmie z 19 stycznia 2022 r., udzielonych w odpowiedzi na wezwanie organu z 30 grudnia 2021 r. wynika, że infrastruktura telekomunikacyjna nie jest własnością operatora. Zdaniem tej Spółki świadczą o tym brak umowy mającej za przedmiot wykonanie infrastruktury z poprzednim właścicielem nieruchomości (S.) oraz umowa z 20 lutego 2019 r. zawarta pomiędzy wymienionym deweloperem, a B. sp. z o.o. w G. na wykonanie na nieruchomości sieci telekomunikacyjnej "analogicznej, o ile nie tożsamej" z infrastrukturą telekomunikacyjną mającą stanowić własność skarżącej Spółki, a oceny tej nie zmieniają przedłożone przez operatora dokumenty w postaci wystawionych na jego rzecz faktur VAT oraz oświadczenie P. S. jak się wydaje, sporządzone na potrzeby niniejszej sprawy. Prezes UKE dodał, że w świetle wyjaśnień Spółki B., udzielonych organowi w piśmie z 16 marca 2022 r., oraz W. w W. zawartych w piśmie z 23 maja 2022 r., współwłaścicielami światłowodowych przyłączy i instalacji telekomunikacyjnych znajdujących się w budynkach w obrębie nieruchomości są obecnie członkowie Wspólnoty Mieszkaniowej, zgodnie z zasadą superficies solo cedit. W związku z tym powstało zagadnienie wstępne, którego rozstrzygnięcie przez sąd powszechny w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 189 k.p.c. jest niezbędne do rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę F. sp. z o.o. w N. na postanowienie Prezesa UKE z 1 sierpnia 2022 r. zgodził się z organem, że to, czy skarżąca Spółka jest właścicielem infrastruktury telekomunikacyjnej znajdującej się na nieruchomości i w budynkach wymienionych w postanowieniu, jest niezbędne do ustalenia, czy może skutecznie dochodzić prawa uzyskania od organu decyzji ustalającej warunki dostępu do tej nieruchomości i budynków. Według art. 30 ust. 1 pkt 5 w zw. z ust. 1 pkt 4 ustawy o wspieraniu rozwoju usług, właściciel, użytkownik wieczysty lub zarządca nieruchomości, niebędący przedsiębiorcą telekomunikacyjnym, jest zobowiązany zapewnić przedsiębiorcy telekomunikacyjnemu dostęp telekomunikacyjny do nieruchomości, polegający na umożliwieniu wejścia na teren nieruchomości, w tym do budynku, w zakresie niezbędnym m. in. do utrzymania, eksploatacji, przebudowy lub remontu szybkiej sieci telekomunikacyjnej wraz z powiązanymi zasobami, w celu zapewnienia telekomunikacji w tym budynku i decyzja w tym przedmiocie może być wydana wyłącznie na rzecz przedsiębiorcy telekomunikacyjnego będącego właścicielem infrastruktury telekomunikacyjnej znajdującej się na nieruchomości. WSA w Warszawie podzielił również stanowisko organu, że ustalenie do kogo należy infrastruktura telekomunikacyjna warunkuje wydanie decyzji w przedmiocie dostępu do nieruchomości i należy do sądu powszechnego, a tym samym zaistniała konieczność zawieszenia zainicjowanego wnioskiem skarżącej postępowania, z uwagi na istnienie kwestii prejudycjalnej – zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Organ nie zgodził się ze skarżącą odnośnie do tego, że kwestię własności spornej infrastruktury technicznej rozstrzyga art. 49 § 1 k.c., stanowiący wyjątek od zasady superficies solo cedit, zgodnie z którym, urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa. Własność urządzeń może być bowiem odrębną własnością zarówno od własności nieruchomości, na której się one znajdują, jak i od własności sieci, do której zostały przyłączone. WSA dodał, że co do zasady, zgodnie z art. 49 § 2 k.c., wykazanie faktu poniesienia kosztów budowy urządzeń przesyłowych rozstrzyga o własności tych urządzeń, jednakże w niniejszej sprawie Prezes UKE nie mógł poprzestać wyłącznie na dokumentach i oświadczeniach przedstawionych przez skarżącą (w tym fakturach VAT wystawionych przez nią za wykonanie ziemnych przyłączy internetowych do mieszkań w budynkach na wspomnianych nieruchomościach oraz instalacji internetowej), pomijając podnoszone przez B. sp. k. w W. (administratora i zarządzającego nieruchomością) okoliczności: braku zawartej miedzy skarżącą a deweloperem (S. s.c. P.S., J. S.) umowy na wykonanie przez nią infrastruktury telekomunikacyjnej, oraz zawarcia w dniu 20 lutego 2019 r. umowy z pomiędzy wymienionym deweloperem, a B. sp. z o.o. w G. na wykonanie na wspomnianej nieruchomości sieci telekomunikacyjnej "analogicznej, o ile nie tożsamej" z infrastrukturą telekomunikacyjną, mającą stanowić własność skarżącej Spółki. Sąd dodał, że według wyjaśnień Spółki B., udzielonych organowi w piśmie z 16 marca 2022 r., oraz W. w W. zawartych w piśmie z 23 maja 2022 r., współwłaścicielami światłowodowych przyłączy i instalacji telekomunikacyjnych znajdujących się w budynkach w obrębie nieruchomości są obecnie członkowie Wspólnoty Mieszkaniowej, zgodnie z zasadą superficies solo cedit. Sąd I instancji nie podzielił stanowiska skarżącą, że kwestia własności infrastruktury telekomunikacyjnej powinna być rozpatrzona "samodzielnie" przez organ w toku postępowania w sprawie zapewnienia przedsiębiorcy telekomunikacyjnemu dostępu telekomunikacyjnego do nieruchomości, a nie w postępowaniu sądowym w oparciu o art. 189 k.p.c. W konsekwencji stwierdził, w sprawie zaistniało zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., w postaci konieczności ustalenia przez właściwy sąd powszechny, któremu podmiotowi przysługuje prawo własności do spornej infrastruktury telekomunikacyjnej, obligujące PUKE do zawieszenia postępowania, co prawidłowo stwierdził organ w zaskarżonym postanowieniu. WSA w Warszawie dodał, że w świetle art. 100 § 1 k.p.a., zasadne było również zobowiązanie skarżącej do wystąpienia do sądu powszechnego o ustalenie prawa własności tych urządzeń i na tę okoliczność odwołał się do wyroku Sądu Najwyższego z 4 czerwca 2003 r., sygn. akt I CKN 471/0. Sąd instancji oddalił wnioski dowodowe sformułowane w skardze kasacyjnej, tj. z : 1) postanowień Prokuratury Okręgowej w Krakowie z 16 sierpnia 2022 r. oraz postanowienia Sądu Rejonowego w Wieliczce z 26 lutego 2021 r., na okoliczność wykazania faktu prowadzenia postępowania karnego dotyczącego uszkodzenia infrastruktury telekomunikacyjnej skarżącej przez B. sp. z o.o,, uzyskania przez skarżącą statusu pokrzywdzonego w sprawie karnej, a zarazem prawa własności skarżącej infrastruktury telekomunikacyjnej znajdującej się na nieruchomości, 2) korespondencji e-mail pomiędzy skarżącą a B., w celu wykazania "faktu świadomości" uczestnika postępowania co do wykonania przez skarżącą infrastruktury telekomunikacyjnej na nieruchomości i w budynkach i posiadanego przez nią prawa własności infrastruktury, 3) dokumentacji fotograficznej, pochodzącej z miejsca uszkodzenia infrastruktury telekomunikacyjnej skarżącej przez B.. z o.o. w celu wykazania faktu oznaczenia infrastruktury oraz "świadomości" zarządzającego nieruchomością co do tego, że infrastruktura telekomunikacyjna należy do skarżącej. WSA podniósł, że wymienione wnioski dowodowe nie rozstrzygają o prawie własności do spornej infrastruktury. F. sp. z o.o. w N. wywiodła skargę kasacyjną od tego wyroku Sądu I instancji, zaskarżając go w całości i wnosząc uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i "uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji" ewentualnie, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie Sądowi I instancji sprawy do ponownego rozpoznania, a nadto zasądzenie na jej rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania i rozpoznanie sprawy na rozprawie. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła: I. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 30 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych w zw. z art. 49 § 1 k.c., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że właścicielem infrastruktury telekomunikacyjnej (urządzeń przesyłowych) wchodzących w skład przedsiębiorstwa może być inny podmiot niż skarżąca, tj. inny niż ten, który prowadzi przedsiębiorstwo przesyłowe (telekomunikacyjne) oraz poniósł koszty związane z budową tych urządzeń i w konsekwencji uznanie, że kwestia własności infrastruktury stanowi zagadnienie wstępne, które powinno zostać rozstrzygnięte przez sąd powszechny w drodze odrębnego postępowania, mimo że mogło ono być rozstrzygnięte przez organ w ramach postępowania prowadzonego przez organ; II. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia uzupełniających dowodów z dokumentów załączonych do skargi, pomimo że przedłożone dokumenty miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy; 2) art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez wewnętrzną sprzeczność wyroku, polegającą na przyjęciu, że wykazanie faktu poniesienia kosztów budowy urządzeń rozstrzyga o własności tych urządzeń, podczas gdy jednocześnie uznano, że poniesienie przez skarżącą kosztów budowy infrastruktury, potwierdzone m. in. fakturami VAT, nie jest wystarczające dla uznania, że skarżąca jest właścicielem infrastruktury telekomunikacyjnej, w sytuacji, gdy uczestnicy postępowania nie przedstawili żadnych dowodów poniesienia tych kosztów przez nich bądź przez ich poprzedników prawnych; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 100 § 1 k.p.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a i art. 189 k.p.c. poprzez uznanie przez Sąd, że organ prawidłowo nakazał skarżącej samodzielne wystąpienie do sądu powszechnego z powództwem o ustalenie istnienia jej prawa do korzystania z nieruchomości i budynków na niej posadowionych, w tym prawa własności do istniejących tam światłowodowych przyłączy i instalacji telekomunikacyjnych, mimo że istnieje odrębna podstawa prawna do ustalenia jego prawa (tj. art. 30 ustawy o wspieraniu) i nie ma podstaw do rozstrzygania tej kwestii przez sąd powszechny, skoro prawo własności spornej infrastruktury "bezsprzecznie" należy do skarżącej; 4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez uznanie przez Sąd, że organ prawidłowo zastosował art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i zawiesił postępowanie administracyjne w sytuacji, gdy: 1) w sprawie nie istnieje zagadnienie wstępne, które musiałoby zostać rozstrzygnięte przez sąd powszechny, ponieważ fakt, że skarżąca jest właścicielem infrastruktury telekomunikacyjnej wynika jednoznacznie ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz przepisów powszechnie obowiązującego prawa, zatem okoliczność ta mogła być ustalona w ramach prowadzonego przez organ postępowania dowodowego oraz na podstawie przepisów prawa, 2) ustalenie istnienia prawa skarżącej do korzystania z nieruchomości i budynków "w celach telekomunikacyjnych" nie może stanowić zagadnienia wstępnego, gdyż kwestia ta jest przedmiotem prowadzonego przez organ postępowania administracyjnego na postawie art. 30 ustawy o wspieraniu; 5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 123 § 1 k.p.a. w zw. z art. 124 k.p.a., poprzez uznanie przez Sąd, że zaskarżone postanowienie było prawidłowe, podczas gdy nie nadawało się ono do wykonania - zobowiązywało bowiem skarżącą do ustalenia, że ma ona prawo do korzystania z nieruchomości i budynków Wspólnoty Mieszkaniowej w celach telekomunikacyjnych, podczas gdy kwestia ta jest wyraźnie zastrzeżona do kompetencji organu na podstawie art. 30 ust. 5 pkt 2 ustawy o wspieraniu, 6) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez uznanie przez Sąd, że organ dokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy oraz podjął wszelkie czynności w celu jego wyjaśnienia w zakresie tego, kto jest właścicielem infrastruktury telekomunikacyjnej znajdującej się na nieruchomości i w budynkach posadowionych na tej nieruchomości, mimo że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jednoznacznie potwierdzał, że infrastruktura telekomunikacyjna należy do skarżącej, co doprowadziło do uznania, że kwestia ta powinna zostać rozstrzygnięta w drodze odrębnego postępowania prowadzonego przez sąd powszechny, a prowadzone postępowanie administracyjne powinno zostać zawieszone; 7) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez uznanie przez Sąd, że organ wyczerpująco rozpatrzył materiał dowodowy i należycie go ocenił, w szczególności że oświadczenie P. S. z 9 września 2021 r. oraz faktury VAT, nie potwierdzały jednoznacznie, że skarżący jest właścicielem infrastruktury telekomunikacyjnej, podczas gdy uczestnicy postępowania nie przedstawili żadnego dowodu co tego, że są rzekomo właścicielami infrastruktury telekomunikacyjnej; 8) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 9 i 10 § 1 k.p.a. oraz art. 79a § 1 k.p.a. poprzez uznanie przez Sąd, że organ prowadził postępowanie administracyjne w sposób budzący zaufanie skarżącej do władzy publicznej, w szczególności że nie nastąpiło to z pominięciem zasady równego traktowania, w sytuacji, gdy skarżąca nie została poinformowana o stanowiskach uczestników postępowania, co uniemożliwiło jej wypowiedzenie się co do twierdzeń tych podmiotów przed wydaniem zaskarżonego postanowienia oraz złożenie nowych wniosków dowodowych, W skardze kasacyjnej Spółka złożyła wnioski o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do skargi do Sądu I instancji oraz z postanowienia Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Wieliczce z 30 grudnia 2022 r. o umorzeniu dochodzenia z uwagi na niską społeczną szkodliwość czynu, na okoliczność wykazania faktu prowadzenia postępowania karnego dotyczącego uszkodzenia infrastruktury telekomunikacyjnej przez B. sp. z o.o., uzyskania przez skarżącą statusu pokrzywdzonego w sprawie karnej, a zarazem istnienia prawa własności skarżącej do spornej infrastruktury. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wnosząca tę skargę przedstawiła szeroką argumentację na poparcie zasadności sformułowanych w niej zarzutów, wywodząc przede wszystkim, że kwestia prawa własności infrastruktury nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Prezes UKE oraz uczestnicy postępowania (W. oraz B. s.j. w W.) nie złożyli odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlegała oddaleniu. W rozpoznawanej sprawie Prezes UKE na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawiesił postępowanie o wydanie decyzji ustalającej warunki dostępu do nieruchomości, ponieważ stwierdził, że nie jest uprawniony do ustalenia, w ramach prowadzonego postępowania, właściciela przyłączy telekomunikacyjnych i światłowodowych instalacji telekomunikacyjnych budynków na nieruchomości przy ul. [...] w W. Skarżąca nie kwestionowała, że ustalenie właściciela spornej infrastruktury jest niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy zainicjowanej jej wnioskiem z 11 października 2021 r., wywodziła natomiast, że spór o własność jest kwestią faktyczną, wymagającą oceny dowodów, a nie prawną i na tę okoliczność zarzuciła organowi (i Sądowi I instancji) naruszenie szeregu przepisów wymienionych w zarzutach sformułowanych w skardze kasacyjnej, dotyczących przede wszystkim nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego na tę okoliczność, a w konsekwencji nieuprawnione "przerzucenie" tego obowiązku na sąd powszechny i niezasadne zawieszenie postępowania. Zarzuty te oraz ich argumentacja pozostają ze sobą w ścisłym związku, dlatego celowym było ich łączne rozpoznanie. Podstawą prawną wydanego przez Prezesa UKE postanowienia o zawieszeniu postępowania był art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przepis ten uzasadnia zatem obligatoryjne zawieszenie postępowania administracyjnego wyłącznie w przypadku wystąpienia w sprawie zagadnienia wstępnego. Jak wynika z ugruntowanego stanowiska doktryny oraz orzecznictwa sądów administracyjnych, zagadnienie wstępne, o którym mowa w przywołanym przepisie to wyłącznie kwestia (zagadnienie) materialnoprawne, które albo ujawniło się w toku postępowania i dotyczy istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej, której ustalenie należy do właściwości innego organu lub sądu i zagadnienie to może być odrębnym przedmiotem postępowania przed takim organem lub sądem. Pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" rozumie się więc sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Inaczej mówiąc, od zagadnienia wstępnego zależy zatem sama możliwość rozpatrzenia sprawy, a nie wyłącznie sposób jej rozpatrzenia. Dla ustalenia tej bezpośredniej zależności pomiędzy postępowaniem w sprawie głównej a zagadnieniem wstępnym decydująca jest treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia (zob. m. in wyroki NSA z: 25 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 107/23, 26 czerwca 2025 r., sygn. akt II GSK 2323/24; 25 listopada 2025 r., sygn. akt I OSK 11/24; 10 czerwca 2026 r., sygn. akt II OSK 2613/25; 17 czerwca 2026 r., sygn. akt II OSK 547/24, B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2022, s. 278). W niniejszej sprawie nie budziło wątpliwości stron postępowania ani Sądu I instancji, że ustalenie właściciela przyłączy i instalacji telekomunikacyjnych jest koniecznym warunkiem wydania decyzji przez organ, o czym świadczy treść art. 30 ust. 1 pkt 5 w zw. z ust. 1 pkt 4 ustawy o wspieraniu i rozwoju sieci, stanowiący podstawę prawną decyzji administracyjnej, a więc że istnieje między nimi bezpośrednia zależność. Spór między stronami postępowania dotyczył natomiast tego, jaki podmiot jest zobowiązany ten spór rozstrzygnąć. Wnosząca skargę kasacyjną argumentowała, że ustalenie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy zawsze należy do organu administracji załatwiającego sprawę i wywodziła, że organ nie może "zastępować prowadzenia postępowania dowodowego skierowaniem danej kwestii spornej, budzącej jego wątpliwości, do rozstrzygnięcia innemu organowi lub sądowi", tak jak uczynił w niniejszej sprawie. W ocenie NSA, o ile rację ma skarżąca, że ustalenie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy zawsze należy do organu administracji załatwiającego sprawę, o tyle nie oznacza to, że organ jest uprawniony do rozpoznania zagadnienia materialnoprawnego, które wyłoniło się w toku postępowania w sprawie administracyjnej, i do którego rozstrzygnięcia właściwy jest inny organ lub sąd. Rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa własności, czyli rozstrzygnięcie kwestii prawnej, a nie faktycznej przypisane jest sądowi powszechnemu, w postępowaniu o ustalenie istnienia prawa (art. 189 k.p.c.), co zasadnie stwierdził organ w zaskarżonym postanowieniu i zaakceptował Sąd I instancji w kontrolowanym wyroku. Nie można bowiem mylić rozstrzygnięcia co do właściciela konkretnej rzeczy od ustalenia okoliczności faktycznych, które w określonej sprawie o tej jego własności przesądzają. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutów naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i niezasadne zawieszenie postępowania, a także przepisów ustawy o wspieraniu wskazanych w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej. W konsekwencji nie jest również uzasadniony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 100 § 1 i art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 189 k.p.c. Prezes UKE zasadnie uznał, że w sprawie występuje zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., miał zatem podstawy faktyczne i prawne do zobowiązania skarżącej do wystąpienia w oznaczonym terminie do sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, co prawidłowo również ocenił WSA. Zdaniem NSA, chybione jest również powoływanie się przez Spółkę na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 123 § 1 i art. 124 k.p.a. Według art. 123 § 1 k.p.a., w toku postępowania organ administracji publicznej wydaje postanowienia, natomiast art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. wskazuje elementy konstrukcyjne postanowienia. Autor skargi kasacyjnej nie zarzuca, aby zaskarżone postanowienie nie zawierało któregoś z elementów konstrukcyjnych wymienionych w tym przepisie, lecz wywodzi, że nie nadaje się ono do wykonania, ponieważ zobowiązywało skarżącą do zainicjowania postępowania w sprawie ustalenia właściciela spornej infrastruktury, mimo że kwestia ta "jest wyraźnie zastrzeżona dla organu" na podstawie art. 30 ust. 5 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju usług. Ten zarzut i jego uzasadnienie nie koresponduje więc z treścią przepisu i dlatego jest całkowicie nieuzasadniony. Zamierzonego skutku nie mógł odnieść również zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 w zw. z art. 9 i art. 10 § 1 oraz art. 79 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi, mimo że w toku postępowania zakończonego zaskarżonym postanowieniem organ nie poinformował skarżącej o stanowiskach pozostałych stron dotyczących kwestii spornej. Wnosząca skargę kasacyjną nie wykazała bowiem, że zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wykazanie wspomnianego wpływu stanowi istotny element zarzutu naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), a jego brak powoduje, że podniesione uchybienie już tylko z tej przyczyny nie może być uznane za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną (por. np. wyroki NSA z 21 stycznia 2015 r., sygn. II GSK 2162/13, 13 stycznia 2015 r., sygn. II GSK 2084/13, 10 października 2014 r., sygn. II OSK 793/13). Wnosząca skargę kasacyjną ograniczając się do wskazania naruszonych przepisów k.p.a. uchyliła się od określenia, czy i w jakim stopniu sąd I instancji pominął w swojej ocenie uchybienia, jakich dopuścił się organ administracji oraz jaki miało to wpływ na wynik sprawy. W ocenie sądu kasacyjnego całkowicie nieuzasadniony jest również podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut zaniechania przeprowadzenia dowodów wymienionych w tym środku odwoławczym, Według art. 106 § 3 ustawy procesowej, Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia "istotnych wątpliwości" związanych z oceną, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Nadto o naruszeniu art. 106 § 3 p.p.s.a. można mówić wówczas, gdyby sąd dopuścił z urzędu lub na wniosek strony dowód z dokumentu i prowadził w tym zakresie postępowanie dowodowe, ale zastosowane przez sąd administracyjny kryteria oceny wiarygodności dopuszczonych dowodów były oczywiście błędne i nie pozostawały bez wpływu na wynik sprawy. Nie jest również uzasadniony zarzut odnoszący się do należytego uzasadnienia wyroku przez Sąd I instancji (art. 141 § 4 p.p.s.a.), ponieważ za jego pomocą nie można zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego i w konsekwencji zarzucać błędnego rozstrzygnięcia sprawy (por. wyroki NSA z: 2 października 2019 r, sygn. akt II OSK 2708/17; 12 września 2018 r., sygn. akt I GSK 971/18). W odniesieniu do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku dowodowego, należy podkreślić, że sąd kasacyjny bada prawidłowość dokonanej przez Sąd I instancji kontroli legalności decyzji organu administracji przez pryzmat materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy. Sąd kasacyjny, podobnie jak Sąd I instancji, nie przeprowadza postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia stanu faktycznego sprawy, albowiem postępowanie sądowo-administracyjne nie jest kontynuacją postępowania administracyjnego. Może to jedynie uczynić, podobnie jak WSA, w granicach zakreślonych w art. 106 § 3 p.p.s.a., ale nawet wówczas celem tego postępowania nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy prawidłowo sąd I instancji przyjął, że organy ustaliły stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie - czy prawidłowo zastosowały przepis prawa materialnego do poczynionych ustaleń. Tymczasem uzasadniając wspomniany wniosek, autor skargi kasacyjnej powołuje się na istnienie okoliczności faktycznych, które miałyby służyć ponownemu ustaleniu stanu faktycznego sprawy administracyjnej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, podnoszone okoliczności nie mieszczą się w granicach uzupełniającego postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 oraz art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 powołanej ustawy procesowej, orzekł jak w sentencji.

Informacje o sprawie

Data wpływu
28 sierpnia 2023
Skarżony organ
Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej
Sędziowie
Anna Ostrowska Karolina Kisielewicz-Sierakowska /sprawozdawca/ Małgorzata Rysz /przewodniczący/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny