II GSK 1659/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Grzegorz Wałejko (spr.) Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Środowiska od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 czerwca 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 570/18 w sprawie ze skargi E. S.A. z siedzibą w C. na decyzję Ministra Środowiska z dnia 6 lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia koncesji na rozpoznawanie złoża węgla kamiennego 1. prostuje oczywistą omyłkę w sentencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 czerwca 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 570/18 w ten sposób, że w opisie przedmiotu zaskarżonej decyzji w miejsce wyrazu "rozpowszechnianie" wpisuje wyraz "rozpoznawanie"; 2. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 3. zasądza od E. S.A. z siedzibą w C. na rzecz Ministra Klimatu i Środowiska 860 (osiemset sześćdziesiąt) złotych z tytułu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 4 czerwca 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 570/18, po rozpoznaniu sprawy ze skargi E. S.A. z siedzibą w C. ("skarżąca", "Spółka"), uchylił decyzję Ministra Środowiska z 6 lutego 2018 r. w przedmiocie udzielenia koncesji na rozpoznawanie złoża węgla kamiennego oraz orzekł o kosztach postępowania. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy. We wniosku z [...] września 2017 r. Spółka wystąpiła o udzielenie koncesji na rozpoznawanie złoża węgla kamiennego w obszarze [...], położonego w S. Minister Środowiska ocenił, że opisana we wniosku działalność w świetle przedstawionych we wniosku okoliczności, w tym planowania robót polegających na wykonaniu 40.000 metrów wyrobisk korytarzowych przy użyciu kombajnów chodnikowych, kwalifikuje się jako działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż, a nie działalność w zakresie rozpoznawania złoża. W związku z tym Spółka została wezwana do wskazania, czy wniosek należy traktować jako wniosek o udzielenie koncesji na wydobywanie węgla kamiennego. W odpowiedzi Spółka pismem z [...] listopada 2017 r. podtrzymała pierwotny przedmiot żądania. W piśmie z [...] stycznia 2018 r. skarżąca wyjaśniła, że złoże było już wcześniej eksploatowane, lecz nie zostało w sposób należyty rozpoznane i udokumentowane. Według Spółki rozpoznanie pozostałego złoża metodą robót podziemnych, a więc poprzez bezpośrednie dotarcie do niego i zbadanie jego budowy byłoby efektywnym sposobem zdobycia informacji o otoczeniu ewentualnych resztek złoża i przyczynie ich pozostawienia po zakończeniu eksploatacji. Spółka wskazała, że rozpoznanie złoża metodą robót podziemnych było przedmiotem innych koncesji udzielonych przez Ministra Środowiska. Podniosła, że taka metoda rozpoznania jest dopuszczalna w świetle rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (§ 3 ust. 1 pkt 43 b) oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 1 lipca 2015 r. w sprawie dokumentacji geologicznej złoża kopaliny, z wyłączeniem złoża węglowodorów (§ 6 ust. 2 pkt 4 i 5). Organ w uzasadnieniu rozstrzygnięcia o odmowie udzielenia wnioskowanej koncesji przywołał przepis art. 29 ust 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2017 r., poz. 2126 ze zm., dalej "P.g.g."), zgodnie z którym, jeżeli zamierzona działalność sprzeciwia się interesowi publicznemu, w szczególności związanemu z bezpieczeństwem państwa lub ochroną środowiska, w tym z racjonalną gospodarką złożami kopalin, bądź uniemożliwiłaby wykorzystanie nieruchomości zgodnie z ich przeznaczeniem określonym odpowiednio przez miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego lub przepisy odrębne, a w przypadku braku tego planu – uniemożliwiłaby wykorzystanie nieruchomości w sposób określony w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy lub w przepisach odrębnych, organ koncesyjny odmawia udzielenia koncesji. Zdaniem organu, interes publiczny rozumiany jest na gruncie ww. przepisu m.in. poprzez odesłanie do wymogu racjonalnej gospodarki złożami kopalin. Warunek racjonalnego i kompleksowego wykorzystania złoża wynika także m.in. z art. 125 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2017 r. poz. 519 ze zm.) i stanowi jedną z form ochrony złóż. Także art. 126 tej ustawy wskazuje, że eksploatację złoża kopaliny prowadzi się w sposób gospodarczo uzasadniony, przy zapewnieniu racjonalnego wydobycia i zagospodarowania kopaliny. Postanowienia tej ustawy wytyczają podstawowe kierunki w zakresie gospodarki kopalinami i określają wymagania, przy zachowaniu których powinna być ona prowadzona. Organ wskazał, że przez rozpoznawanie złoża rozumie się wykonywanie prac geologicznych na obszarze wstępnie udokumentowanego złoża. Celem udzielenia koncesji na rozpoznawanie kopaliny jest określenie budowy geologicznej złoża, w celu umożliwienia wydobycia kopaliny. Informacja geologiczna o złożu uzyskana po jego wydobyciu, nie stanowi informacji istotnej z geologicznego punktu widzenia, która może prowadzić do racjonalnego jego zagospodarowania. Organ nie kwestionuje, że istnieje możliwość rozpoznawania złoża metodą podziemną, jednakże dopuszczalność jej zastosowania uzależniona jest od okoliczności konkretnego przypadku. W sytuacji, gdy możliwe jest zatem przystąpienie do wydobywania kopaliny udokumentowanej już w kategorii co najmniej C1, co jest warunkiem przystąpienia do eksploatacji z danego złoża, na podstawie posiadanych przez Skarb Państwa danych, brak jest zasadności prowadzenia dalszych prac rozpoznawczych na wnioskowanym obszarze, wnioskowanymi metodami i w tak znacznym zakresie. Organ podkreślił, że złoże wskazane we wniosku było już przedmiotem wydobycia na podstawie wcześniej udzielonych koncesji. Minister Środowiska stwierdził, że udzielenie koncesji rozpoznawczej nie dostarczy istotnych informacji geologicznych z punktu widzenia interesu publicznego, czy też późniejszej eksploatacji tego złoża, gdyż zostało już ono w większej części wyeksploatowane w ramach koncesji wydobywczej. Udzielenie żądanej koncesji stałoby zatem - zdaniem organu - w sprzeczności z wymogiem racjonalnej gospodarki złożami kopalin. Organ podkreślił, że udzielenie koncesji rozpoznawczej w sytuacji, gdy zamierzona działalność kwalifikuje się, jako działalność wydobywcza, podczas której miałoby być wydobytych wg ogólnych szacunków organu koncesyjnego około 300-400 tysięcy ton kopaIiny stoi w sprzeczności z ww. wymogiem. W jego ocenie, wskazana we wniosku działalność nie zalicza się do działalności rozpoznawczej, a co za tym idzie udzielenie koncesji zgodnie z wnioskiem spółki E. S.A. sprzeciwia się interesowi publicznemu oraz wymogowi racjonalnej gospodarce złożami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uchylając zaskarżoną decyzję wskazał, że została ona wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. w stopniu mogącym w sposób istotny rzutować na rozstrzygnięcie sprawy. Według Sądu pierwszej instancji organ w sposób niejako arbitralny przyjął, że brak jest możliwości wydania koncesji na rozpoznanie złoża wobec faktu, że złożona wraz z wnioskami dokumentacja techniczna wskazuje na to, że metoda rozpoznania- podziemna, wiążąca się z wykonaniem 40.000 m chodników – stanowiłaby de facto przedmiot koncesji wydobywczej. Sąd zauważył, że organ wskazywał przy tym na okoliczność, że złoża, których miała dotyczyć koncesja, były w przeszłości, i to przez wiele lat, eksploatowane, a ponadto - na fakt, że wskazywane w dokumentacji załączonej do wniosku koncesyjnego przez skarżącą metody rozpoznania kopaliny wskazują na to, że przedmiotem wniosku winna być raczej działalność wydobywcza, aniżeli rozpoznawcza. Z kolei strona wskazywała na celowość ponownego rozpoznania złóż, które nie zostały do końca wyeksploatowane, na co wskazują inne, udzielane przez organ w ramach tego samego obszaru, koncesje. Według Sądu pierwszej instancji argumentacja strony nie spotkała się z rzetelnym i rzeczowym ustosunkowaniem się organu, który w sposób arbitralny ocenił wniosek strony jako przekraczający ramy rozpoznania kopaliny, a zmierzający do faktycznego wybierania złoża znajdującego się wciąż jeszcze w obszarze objętym wnioskiem, węgla kamiennego. Sąd, wskazując na treść art. 29 ust. 1 ustawy P.g.g., stwierdził, że organ, powołując się na sprzeczność wnioskowanej koncesji z racjonalną gospodarką złożami kopalin, nie uzasadnił w sposób dostateczny swojego stanowiska. Według Sądu dla prawidłowej oceny wniosku skarżącej konieczne było poczynienie oraz odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji stosownych ustaleń, wraz z przywołaniem źródeł bądź metody ich pozyskania. W szczególności nie wiadomo, dlaczego organ uznał podawaną przez stronę w jej dokumentacji długość mających powstać w ramach rozpoznania złoża chodników podziemnych za przekraczającą rozmiar dopuszczalny dla koncesji rozpoznawczej, a uzasadniający raczej ewentualną koncesję wydobywczą. Organ nie podał w decyzji, czy pogląd wyrażony w powyższym przedmiocie ma oparcie w teorii lub doświadczeniu związanym z działalnością wydobywczą, a jeżeli tak – to na jakich. W ocenie Sądu organ winien odnieść się do takich danych, jak obszar, jakim ma być objęta wnioskowana działalność, przewidywany rozmiar wydobycia, a także uzasadnić swój pogląd podając – choćby przybliżone – wartości graniczne, tak długości chodników, jak i przewidywanego wydobycia, które uzasadniają odmowę udzielenia koncesji rozpoznawczej ze względów, o których mowa w decyzji. Następnie organ winien uzasadnić, z jakiego powodu – w ustalonych w sposób wcześniej wskazanych okolicznościach – uznaje, że zamierzona działalność sprzeciwia się interesowi publicznemu, a która to przesłanka jest obligatoryjna do wykazania przez organ koncesyjny przy odmowie udzielenia koncesji na podstawie ust. 1 art. 29 ustawy P.g.g. Sąd wskazał, że skarżąca w piśmie z [...] stycznia 2018 r., podała informacje co do proporcji pomiędzy obszarem objętym wnioskowaną koncesją (8 km2) a projektowaną długością chodników badawczych (40.000 m), wywodząc, że powstałe na ww. obszarze chodniki o podanej długości byłyby od siebie znacznie oddalone. Wskazywała również na brak możliwości rozpoznania złoża kopaliny bez częściowego wydobycia, chociażby po to, aby ocenić wartość kopaliny. Strona wskazywała na inne koncesje, wydawane na rozpoznanie złoża metodą podziemną oraz na fakt wydawania koncesji dopuszczających próbną eksploatację węglowodorów przez długi okres, trwający nawet klika lat. W ocenie Sądu pierwszej instancji w zaskarżonej decyzji zabrakło ustosunkowania się organu do argumentacji strony zawartej w powyższym piśmie, co stanowi istotne naruszenie art. 107 § 3 K.p.a., co w połączeniu z wyżej wskazanymi naruszeniami w przedmiocie zaniechania całościowego zgromadzenia materiału dowodowego i poddania go gruntownej analizie (art. 7 i 77 § 1 K.p.a.) mogło zaważyć w sposób istotny na rozstrzygnięcie sprawy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Minister Środowiska, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Minister Środowiska zarzucił zaskarżonemu wyrokowi: I. naruszenie przepisów postępowania, to jest: 1) art. 133 § 1 oraz 141 § 4 p.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez podjęcie zaskarżonego rozstrzygnięcia z pominięciem całokształtu okoliczności sprawy, w szczególności nie uwzględnieniem faktu, że złoże [...] zostało rozpoznane w kategorii C1, która to kategoria umożliwia przystąpienie do wydobycia kopaliny, co jak organ podniósł w decyzji, czyni zbytecznym dalsze rozpoznanie ww. złoża; 2) art. 134 § 1 p.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przekroczenie przez Sąd pierwszej instancji zaskarżonym rozstrzygnięciem granic niniejszej sprawy polegającym na wywodzie, że dla prawidłowej oceny wniosku E. S.A. z siedzibą w C. koniecznym było poczynienie - oraz odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji stosownych ustaleń, z których będzie wynikała dopuszczalna dla koncesji rozpoznawczej: długość chodników podziemnych, obszar i rozmiar wydobycia, z podaniem przybliżonych wartości granicznych gdy tymczasem rola Sądu w niniejszej sprawie winna dotyczyć jedynie badania wskazanych w decyzji przesłanek odmowy udzielenia koncesji; 3) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, z art. 77 i 107 § 3 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegający na przyjęciu, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem ww. przepisów k.p.a. w stopniu mogącym rzutować na rozstrzygnięcie sprawy poprzez brak odniesienia się do argumentów strony, gdy tymczasem nie było takiej potrzeby, odmowa udzielenia koncesji wstała bowiem oparta na fakcie wystarczającego rozpoznania złoża i jego wieloletniej eksploatacji, a stanowisko organu zostało uzasadnione; 4) art. 141 p.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nieuwzględnienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że organ odniósł się do argumentacji strony, w szczególności do zarzutu nieuprawnionej zmiany kwalifikacji wniosku koncesyjnego strony oraz do zarzutu naruszenia art. 8 k.p.a. poprzez odstąpienie od utrwalonej praktyki takiego samego rozstrzygania spraw w takich samych okolicznościach faktycznych i prawnych, gdy tymczasem z uzasadnienia decyzji wynika, że organ odniósł się do tych kwestii. II. naruszenie prawa materialnego, to jest: 1) art. 29 ust. 1 P.g.g. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na wskazaniu w wyroku, że organ winien szczegółowo uzasadnić, z jakiego powodu uznaje, że zamierzona działalność sprzeciwia się interesowi publicznemu wskazujac m.in. długość chodników, rozmiar i obszar wydobycia kwalifikujący się do rozpoznawania a jaki do wydobywania kopaliny, w sytuacji gdy organ wskazał w decyzji ww. powody i wyjaśnił znaczenie tego pojęcia, 2) art. 125 i 126 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska przez ich niezastosowanie polegające na nieuwzględnieniu faktu, że wskazane przepisy odnoszę się do zasady racjonalnej gospodarki kopalin, która miała zastosowanie do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy administracyjnej, 3) art. 6 ust. 1 pkt 13 P.g.g., poprzez jego niezastosowanie polegające na nieuwzględnieniu faktu, że w niniejszej sprawie rozpoznanie złoża, o które wnosi strona miałoby być przeprowadzone na obszarze już wystarczająco udokumentowanym, podczas gdy rozpoznaniem może zostać objęte złoże na obszarze jedynie wstępnie udokumentowanym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. Według art. 183 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Żadna z przyczyn nieważności postępowania określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej skonstruowane zostały w oparciu o obydwie podstawy przewidziane w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Usprawiedliwione są zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 133 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, z art. 77 i 107 § 3 k.p.a.) Nie można uznać za słuszną oceny przedstawionej przez Sąd pierwszej instancji, że organ stwierdzając brak możliwości wydania koncesji na rozpoznanie złoża uczynił to arbitralnie. Arbitralność odmowy wydania koncesji Sąd wywiódł z założenia, że organ kierował się ustaleniem, że złożona wraz z wnioskami dokumentacja techniczna wskazuje na to, że metoda rozpoznania- podziemna, wiążąca się z wykonaniem 40.000 metrów (40 km) chodników – stanowiłaby faktycznie przedmiot koncesji wydobywczej oraz że wniosek przekracza ramy rozpoznania kopaliny i zmierza do faktycznego wybierania złoża węgla kamiennego znajdującego się w obszarze objętym wnioskiem. W szczególności Sąd zarzucił, że nie wiadomo, dlaczego organ uznał długość mających powstać w ramach rozpoznania złoża chodników podziemnych za przekraczającą rozmiar dopuszczalny dla koncesji rozpoznawczej, a uzasadniający raczej ewentualną koncesję wydobywczą. W ocenie Sądu organ winien odnieść się do takich danych, jak obszar, jakim ma być objęta wnioskowana działalność, przewidywany rozmiar wydobycia, a także uzasadnić swój pogląd podając – choćby przybliżone – wartości graniczne, tak długości chodników, jak i przewidywanego wydobycia, które uzasadniają odmowę udzielenia koncesji rozpoznawczej ze względów, o których mowa w decyzji. Jednak w rzeczywistości motywacja jaka zastała przedstawiona przez organ jest bardziej złożona i nie opiera się tylko na ustaleniu, że zamierzone przez stronę prace przekraczają ramy rozpoznania kopaliny i zmierzają do faktycznego wybierania złoża węgla kamiennego znajdującego się w obszarze objętym wnioskiem. Z uzasadnienia decyzji organu nie wynika, aby tylko ta ostatnia okoliczność przesądzała o jego stanowisku. Nie mniej istotną okolicznością, która miała wpływ na decyzję organu było ustalenie, że wniosek strony o udzielenie koncesji na rozpoznawanie złoża węgla kamiennego dotyczy złoża, które ma ustaloną kategorię rozpoznania złoża C1. Okoliczność ta, zgodnie z § 6 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 1 lipca 2015 r. z dnia 1 lipca 2015 r. w sprawie dokumentacji geologicznej złoża kopaliny, z wyłączeniem złoża węglowodorów (Dz. U z 2015 r., poz. 987) jest wystarczająca do opracowania projektu zagospodarowania złoża, który dołącza się do wniosku o udzielenie koncesji na wydobywanie kopalin - i w dalszej kolejności do podjęcia wydobycia kopaliny. Według uzasadnienia decyzji organu, w sytuacji gdy możliwe jest przystąpienie do wydobywania kopaliny udokumentowanej już w kategorii co najmniej C1, co jest warunkiem przystąpienia do eksploatacji z danego złoża, na podstawie posiadanych przez Skarb Państwa danych, brak jest zasadności prowadzenia dalszych prac rozpoznawczych na wnioskowanym obszarze, wnioskowanymi metodami i w tak znacznym zakresie. Organ zauważył, że proponowane przez Spółkę rozpoznanie miałoby dotyczyć resztek złoża pozostałych po koncesji wydobywczej i udzielenie koncesji na rozpoznawanie złoża nie dostarczy istotnych informacji geologicznych z punktu widzenia interesu publicznego, czy też późniejszej eksploatacji tego złoża, gdyż złoże już zostało w większej części wyeksploatowane. Udzielenie takiej koncesji stałoby w sprzeczności z wymogiem racjonalnej gospodarki złożami kopalin. Dopiero biorąc pod uwagę wskazane wyżej okoliczności a także rozmiar złoża, długość objętych wnioskiem chodników (40.000 metrów) oraz ilość kopaliny, który byłaby wydobyta podczas planowanych robót rozpoznawczych (według szacunku 300-400 tysięcy ton) organ stwierdził, że wskazana we wniosku działalność nie zalicza się do działalności rozpoznawczej i ocenił, że udzielenie koncesji zgodnie z wnioskiem Spółki sprzeciwia się interesowi publicznemu oraz wymogowi racjonalnej gospodarki złożami. Oceniając zaskarżoną decyzję organu Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił znaczenia wyżej wskazanych okoliczności dla oceny prawidłowości stanowiska organu, że udzielenie koncesji zgodnie z wnioskiem Spółki sprzeciwia się interesowi publicznemu oraz wymogowi racjonalnej gospodarki złożami, co sprawia że uzasadnione są wymienione wcześniej zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd powinien ocenić zaskarżoną decyzję biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności będące podstawą rozstrzygnięcia. Wobec konieczności analizy przez Sąd pierwszej instancji wszystkich okoliczności za przedwczesną należy uznać ocenę zarzutów skargi kasacyjnej o charakterze materialnoprawnym. Biorąc pod uwagę wskazane wyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. O kosztach postępowania sądowego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. i art. 200 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 156 § 1 i 3 p.p.s.a. sprostował oczywistą omyłkę w sentencji wyroku Sądu pierwszej instancji.