II GSK 1657/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 11 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku J. K. o wstrzymanie wykonania zawiadomienia Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] oraz decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Warszawie z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w sprawie ze skargi kasacyjnej J. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 maja 2023 r. sygn. akt III SA/Gl 152/23 w sprawie ze skargi J. K. na czynność Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpoznania postanawia: odmówić wstrzymania zawiadomienia Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...]oraz decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Warszawie z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...].

I Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 29 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 152/23, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") odrzucił skargę J. K. (dalej jako: "skarżący") na czynność Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] stycznia 2019 r. w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpoznania. Skarżący od powyższego wyroku złożył skargę kasacyjną, w której zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania postanowienia (zawiadomienia Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] stycznia 2019 r.) oraz decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Warszawie z dnia [...] listopada 2018 r. dotyczącej opłaty podwyższonej za wydobycie w latach 2014-2017 r. kopaliny bez wymaganej koncesji. II Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Art. 61 § 3 p.p.s.a. przewiduje, że po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego prawa złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Podkreślenia również wymaga, że postanowienie sądu o udzieleniu ochrony tymczasowej musi być poprzedzone oceną czy akt lub czynność, którego wstrzymania żąda strona nadaje się do wykonania i wymaga wykonania. Przez wykonanie aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Zatem nie każdy zaskarżony akt administracyjny kwalifikuje się do wykonania i nie każdy wymaga wykonania. Zasadą jest, że z przymiotu wykonalności nie korzystają wszelkie akty administracyjne odmowne. Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy bowiem aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania; aktów na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą których zostają na niego nałożone określone obowiązki oraz aktów na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (zob. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, str. 206). W rozpatrywanej sprawie zasadnicze znaczenie ma zarówno charakter prawny czynności objętej wnioskiem skarżącej, jak i ustalenie kiedy i w jakich okolicznościach do niej doszło. Skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania postanowienia (zawiadomienia Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] stycznia 2019 r.) oraz decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Warszawie z dnia [...] listopada 2018 r. dotyczącej opłaty podwyższonej za wydobycie w latach 2014-2017 r. kopaliny bez wymaganej koncesji. W pierwszej kolejności wskazać należy, że czynność Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego o pozostawieniu bez rozpoznania odwołania od decyzji ustalającej opłatę podwyższoną za wydobycie kopaliny bez zezwolenia nie stanowiła ani decyzji administracyjnej, ani też żadnego z postanowień wymienionych w art. 3 § 2 pkt 2 i 3 p.p.s.a. Z treści uchwały z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt I OPS 2/13, wynika, że NSA przesądził, że na pozostawienie podania bez rozpoznania przysługuje jedynie skarga na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że nie można pozostawienia podania bez rozpoznania w trybie art. 64 § 2 k.p.a. uznać za akt lub czynność wymienioną w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ponieważ nie jest spełnione kryterium, że dotyczy ono uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Czynność ta bowiem nie potwierdza, ani też nie zaprzecza, że dotyczy uprawnienia lub obowiązku wynikających wprost z ustawy. W rozpoznawanej sprawie, wniosek dotyczył wstrzymania wykonania zaskarżonej czynności o pozostawieniu bez rozpoznania odwołania od decyzji ustalającej opłatę podwyższoną za wydobycie kopaliny bez zezwolenia, która nie rozstrzyga władczo o prawach lub obowiązkach w indywidualnej sprawie, a także ze względu na istniejącą możliwość ochrony przez skarżącego swych praw poprzez wniesienie skargi na bezczynność organu. Nie można zatem wstrzymać wykonania czynności, która nie podlega wykonaniu. Odnosząc się w dalszej kolejności do żądania skarżącego dotyczącego wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Warszawie z dnia [...] listopada 2018 r. dotyczącej opłaty podwyższonej za wydobycie w latach 2014-2017 r. kopaliny bez wymaganej koncesji należy stwierdzić, że nie może ono zostać uwzględnione. Skarżący żąda bowiem wstrzymania wykonania decyzji ustalającej opłatę podwyższoną za wydobycie kopaliny bez zezwolenia, podczas, gdy przedmiotem skargi jest zawiadomienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego o pozostawieniu bez rozpoznania odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Strona żąda zatem wstrzymania wykonania aktu, który nie został zaskarżony i nie będzie przedmiotem badania jego zgodność z prawem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.