Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II GSK 1643/25

Wyrok NSA z 25 listopada 2025 r., II GSK 1643/25

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
25 listopada 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 marca 2025 r. sygn. akt III SA/Gd 1/25 w sprawie ze skargi K. H. na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 4 listopada 2024 r. nr OPES.906.133.2024.DV w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od K. H. na rzecz Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 20 marca 2025 r., sygn. akt III SA/Gd 1/25, oddalił skargę K. H. (dalej: Strona, Skarżąca) na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku (dalej jako: PPWIS, Wojewódzki Inspektor) z 4 listopada 2024 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kościerzynie (dalej: PPIS) pismem z 28 sierpnia 2019 r. wezwał Stronę do dobrowolnego wykonania obowiązku poddania małoletniego syna W. H. obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Wobec stwierdzenia dalszego uchylania się od poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, PPIS wystosował do Strony upomnienie z 14 października 2019 r., wzywając ją do wykonania szczepienia w terminie 7 dni. Następnie PPIS w dniu 11 maja 2022 r. wystawił tytuł wykonawczy nr 1/2022 oraz przesłał do Wojewody Pomorskiego (dalej: Wojewoda) wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec Strony celem wyegzekwowania zaszczepienia syna Strony przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, Haemophilus influenzale typu B, poliomyelitis, odrze, śwince, różyczce. Wojewoda postanowieniem z 24 czerwca 2022 r. nałożył na Stronę grzywnę w celu przymuszenia. W dniu 8 sierpnia 2022 r. Strona wniosła zarzuty do postępowania egzekucyjnego, dotyczące: 1. braku wymagalności obowiązku z uwagi na brak ułożenia dla dziecka indywidualnego kalendarza szczepień oraz brak wykluczenia przeciwskazań do szczepienia, mimo stawienia się z dzieckiem na wizytę kwalifikacyjną w dniu 3 września 2018 r.; 2. określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2022 r., poz. 1657 z późn. zm.; dalej: u.z.z.z.ch.z.), poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia; 3. naruszenia przez organ egzekucyjny przepisu art. 29 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r., poz. 479; dalej: u.p.e.a.), poprzez przystąpienie do egzekucji, podczas gdy tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 tej ustawy, z uwagi na niewłaściwe podaną przez wierzyciela podstawę prawną obowiązku oraz błędne wskazanie podstawy prawnej prowadzonej egzekucji. Postanowieniem z 12 września 2022 r. PPIS oddalił zarzuty Strony na podstawie art. 34 § 1 i 2 u.p.e.a. Wojewódzki Inspektor postanowieniem z 24 października 2022 r. utrzymał w mocy powyższe postanowienie. Wyrokiem z 6 lipca 2023 r. sygn. akt III SA/Gd 851/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: WSA) oddalił skargę Strony na postanowienie organu II instancji. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Strony, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 4 lipca 2024 r. sygn. akt II GSK 2215/23 uchylił ww. wyrok WSA oraz postanowienia organów obydwu instancji. Sąd kasacyjny uznał za niezasadny między innymi zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a., opierający się na twierdzeniu organu o braku wymagalności obowiązku szczepienia z uwagi na to, że nie wykluczono przeciwwskazań do obowiązkowych szczepień ochronnych. Potwierdził, że Strona - pomimo składania deklaracji o woli zaszczepienia dziecka - nie wyraziła dotąd zgody na uodpornienie syna, mnożąc problemy natury formalnej i prezentując subiektywne wątpliwości, w szczególności błędnie rozumiejąc obowiązek szczepień. Subiektywna ocena przez Stronę wiedzy i decyzji lekarza, czy też zakresu dokonanego badania kwalifikacyjnego nie uzasadniała twierdzenia o wadliwości prowadzonych działań i braku wymagalności obowiązku. Sąd kasacyjny podkreślił wynikający z u.z.z.z.ch.z. ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym, gdy brak jest przeciwwskazań, jako działanie w interesie ogółu. Jedynie, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne (a nie jakiekolwiek badanie lekarskie, na które powołuje się Strona, czy też jej wizja szczepień), daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.z.ch.z.). Taka sytuacja w tej sprawie nie występuje. Wskazując, że to na rodzicu małoletniego dziecka (opiekunie prawnym) spoczywa prawny obowiązek zgłoszenia się z dzieckiem do lekarza sprawującego nad nim opiekę profilaktyczną w celu przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych dla potwierdzenia bądź wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego, podał, że w aktach brak jest uznanego prawem i wydanego przez uprawnionego lekarza dokonującego kwalifikacji, zaświadczenia lekarskiego o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień ochronnych. Sąd kasacyjny natomiast uznał za zasadne jedynie zarzuty oparte na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r. sygn. akt 81/19. Trybunał nie podważył zgodności z Konstytucją samego obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym jako takiego, ale termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych powinny być - w ślad za źródłem powszechnie obowiązującego prawa - wskazane w Programie Szczepień Ochronnych (dalej: PSO) na dany rok, ale nie w formie komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego (dalej: GIS), który nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy. Stwierdzenie przez Trybunał zakresowej niezgodności art.17 ust. 11 u.z.z.z.ch.z. w zw. z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych z art. 47 w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 87 Konstytucji oznaczało konieczność dostosowania stanu prawnego przez właściwy organ władzy publicznej. Sam TK zasugerował dostosowanie stanu prawnego w pierwszej kolejności poprzez zmianę rozporządzenia, wydawanego na podstawie art. 17 ust. 10 u.z.z.z.ch.z. w odniesieniu do terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych. Wówczas PSO na dany rok, wydawany przez GIS w formie komunikatu, miałby czysto techniczny charakter. Przy tym Minister Zdrowia mógł rozważyć, czy terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych nie określić w formie załącznika do rozporządzenia. Wyrok TK został wykonany przez wydanie przez Ministra Zdrowia rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. poz. 2077). Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że ww. wyrok Trybunału miał znaczenie w sprawie, wbrew stanowisku WSA, mimo że w dacie orzekania przez WSA i organy zakwestionowane przepisy pozostawały w obrocie prawnym, gdyż odroczono utratę ich mocy obowiązującej do daty po wyroku WSA. Jednak na etapie orzekania przez NSA w obrocie pozostawał ww. wyrok TK, eliminujący je zakresowo. Skoro przepisy będące podstawą wydanych w sprawie rozstrzygnięć uznane zostały za niezgodne z Konstytucją, konieczne było ponowne zweryfikowanie zarzutu braku wymagalności obowiązku na podstawie PSO ogłaszanego komunikatem. Wskazana przez Trybunał konieczność zapewnienia ciągłości realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych nie może stanowić uzasadnienia dla dalszego stosowania zakwestionowanych przepisów po upływie terminu odroczenia utraty przez nie mocy obowiązującej, co nie oznacza bezpodstawności obowiązku szczepień, jak błędnie postrzega to strona. Sąd kasacyjny zalecił, aby w ponownym postępowaniu organ odniósł się do regulacji przyjętej w nowym rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, zawierającym załącznik nr 1 "schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży" oraz komunikatu GIS z dnia 27 września 2023 r. w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2024r. (ten ostatni z uwzględnieniem przesłanki aktualności, wyznaczanej datą orzekania przez organ). Nie podważając obowiązku wykonania szczepienia ochronnego, NSA zalecił zbadanie terminu wymagalności ww. obowiązku. Z uwagi na zmianę stanu prawnego, należało uaktualnić stanowisko PPIS w przedmiocie zarzutów Strony w aspekcie wymagalności obowiązku poddania dziecka w określonym terminie konkretnym obowiązkowym szczepieniom ochronnym, ujętym w "schemacie obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży". Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny zatem ocenić, czy i jaki w nowym stanie prawnym wyznaczony został termin maksymalny wykonania obowiązku zaszczepienia. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kościerzynie postanowieniem z 6 września 2024 r. oddalił ponownie zarzuty zobowiązanej w całości. Postanowienie to utrzymał w mocy Wojewódzki Inspektor postanowieniem z 4 listopada 2024 r. Zgodził się z PPIS, że podstawą wymagalności obowiązku wykonania szczepień jest załącznik nr 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. W oparciu o § 3 ust. 2 tego rozporządzenia stwierdził, że obowiązek wykonania szczepienia ochronnego staje się wymagalny, jeżeli szczepienie nie zostało wykonane w terminie w tym akcie określonym. Z zebranego materiału dowodowego wynikało bezspornie, że Skarżąca nie wykonała ciążącego na niej obowiązku zaszczepienia dziecka. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zaskarżonym obecnie wyrokiem w sprawie III SA/Gd 1/25, oddalił skargę Strony na ww. postanowienie PPWIS na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), uznając, że nie narusza zaskarżone postanowienie przepisów prawa procesowego ani prawa materialnego w stopniu, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Podkreślił, że zarzuty Strony związane z prowadzeniem przez Wojewodę Pomorskiego postępowania egzekucyjnego objętego tytułem wykonawczym dotyczącym obowiązku o charakterze niepieniężnym - poddania małoletniego syna szczepieniom ochronnym wyznaczały granice sprawy, a sposób ich rozstrzygnięcia podlega kontroli sądowej. Wbrew twierdzeniom skargi uzasadnienie zaskarżonego postanowienia odpowiada wymogom art. 18 pkt 1 u.p.e.a. w związku z art. 126 i art. 107 § 3 k.p.a. Sąd I instancji przywołał art. 170 p.p.s.a., rozważając moc wiążącą orzeczenia wyroku NSA w sprawie II GSK 2217/23 (powinno być: II GSK 2215/23), wydanego wcześniej w niniejszej sprawie, wynikającą z powyższego przepisu i wyjaśnił, że sąd I instancji nie może dokonać oceny prawnej odmiennej niż dokonana w powyższym wyroku. Kwestia rozstrzygnięta przez NSA w jego prawomocnym wyroku nie może być już ponownie badana. Podał, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.z.z.z.ch.z. , przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych, odpowiedzialność za wypełnienie ww. obowiązków ponosi opiekun (...) Przepis art. 17 ust. 1 u.z.z.z.ch. zobowiązuje osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2 do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1 (obowiązkowym szczepieniom ochronnym). Przywołując przepisy art. 17 u.z.z.z.ch.z., w tym ust. 2, 3, 4 przedstawił procedurę poprzedzającą wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego – lekarskie badanie kwalifikacyjne, którego wyniki decydują o wykonaniu szczepienia w ściśle określonym czasie bądź odroczenia szczepienia i skierowania osoby zobowiązanej do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.z.ch.z.). Zaznaczył, że tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie co do przeszkód w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Realizacja tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną (przedstawiciela ustawowego małoletniego), w myśl art. 5 ust. 2 u.z.z.z.ch.z. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Dopiero stwierdzenie przeciwskazań przez lekarza i do tego potwierdzone we właściwej formie skutkuje odroczeniem obowiązkowego szczepienia ochronnego. Sąd I instancji wskazał, że nie obciąża lekarza przeprowadzającego badanie kwalifikacyjne obowiązek wyliczenia enumeratywnie wszystkich potencjalnie możliwych przeciwskazań i wyeliminowania każdego z nich. Sąd kasacyjny w ww. wyroku przesądził, że obowiązek poprzedzenia szczepienia dziecka badaniem kwalifikacyjnym nie stanowi odrębnego od szczepienia obowiązku, który miałby być wymieniony w tytule wykonawczym. Naczelny Sąd Administracyjny uznał za konieczne jedynie uaktualnienie stanowiska wierzyciela w przedmiocie zarzutów strony w aspekcie wymagalności obowiązku poddania dziecka w określonym terminie konkretnym obowiązkowym szczepieniom ochronnym, ujętym w schemacie obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży. Zalecił, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy oceniły, czy i jak w nowym stanie prawnym wyznaczony został termin maksymalny wykonania obowiązku zaszczepienia., przy uwzględnieniu dokonanych zmiany prawnych. Trybunał bowiem zakwestionował przepisy dotyczące PSO ogłaszanego w formie komunikatu GIS, a nie istniejący z mocy prawa obowiązek szczepień ochronnych. W dacie wydania przez NSA wyroku oraz w dacie rozpoznania zarzutów przez organy, na terytorium RP obowiązywało jako akt powszechnie obowiązujący, wydane w wykonaniu powołanego powyżej wyroku Trybunału, rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, wydane na podstawie art. 17 ust. 10 u.z.z.z.ch.z., które weszło w życie w dniu 1 października 2023 r. W załączniku nr 1 do tego aktu określono schemat szczepienia przeciw chorobom zakaźnym, obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia, uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia. Sąd I instancji wywiódł, że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.z.z.z.ch.z. skonkretyzowany został w ww. rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności. Podkreślił WSA, że wskazane w tytule wykonawczym szczepienia zostały wykazane w załączniku nr 1 do ww. rozporządzenia, a choroby, których dotyczą, wymieniono w § 2 rozporządzenia, by w § 3 ust. 1 wymienić grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. Nie miał wątpliwości, że wszystkie wymienione w tytule wykonawczym szczepienia pozostają obowiązkowe i wymagalne na identycznych warunkach (wiek w jakim szczepienie powinno być wykonane), jak te określone wcześniej w zakwestionowanym przez Trybunał komunikacie GIS w sprawie PSO. WSA stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie kwestionowano, że dziecko Strony nie zostało zaszczepione wymienionymi w tytule wykonawczym szczepionkami, pomimo że terminy podania poszczególnych dawek szczepionek określone w rozporządzeniu już nastąpiły. Natomiast z dokumentów w aktach sprawy wynika, że Skarżąca uchylała się od obowiązku wykonania szczepień ochronnych u swych dzieci. Jednocześnie brak w tej dokumentacji zaświadczenia lekarskiego uzasadniającego odroczenie wykonania szczepień ochronnych. Dlatego za niezasadne WSA ocenił zarzuty skargi zmierzające do zakwestionowania wymagalności obowiązku zaszczepienia dziecka przeciwko chorobom wskazanym w tytule wykonawczym. Strona nie zgadzając się z ww. wyrokiem, wystąpiła ze skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając orzeczenie w całości. Strona wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez uwzględnienie skargi. Oświadczyła też, że zrzeka się rozprawy. Zarzuciła wyrokowi: 1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 17 ust. 2, 4 i 5 u.z.z.z.ch.z. poprzez błędne jego zastosowanie skutkujące uznaniem, że obowiązek szczepień ochronnych wobec małoletniego syna jest wymagalny, podczas gdy w sprawie nie ustalono indywidualnego kalendarza szczepień, nie wykluczono przeciwwskazań do szczepień, małoletni nie został zakwalifikowany do wykonania zabiegu szczepień ochronnych, a ponadto lekarz podstawowej opieki zdrowotnej odroczył termin realizacji obowiązku, wydając skierowanie do poradni specjalistycznej celem wykluczenia przeciwskazań; 2. naruszenie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi przez Sąd I instancji, w sytuacji gdy rozstrzygnięcia organów obu instancji obarczone są rażącymi naruszeniami, tj.: A) art. 33 § 2 w zw. z art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na założeniach przyjętych przez organ I i II instancji, brak merytorycznego odniesienia do stanu faktycznego sprawy, B) art. 33 § 2 pkt 2 lit. c) .u.p.e.a. poprzez określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa i oparcie wymagalności obowiązku na § 5 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, który to przepis w dniu 9 maja 2023 r. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt: 81/19, został uznany za niezgodny z Konstytucją, C) na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3e u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu, D) art. 33 § 2 pkt 6 lit. a) i c) u.p.e.a. z uwagi na brak wymagalności obowiązku, wynikający z braku kwalifikacji dziecka do szczepień ochronnych, braku wykluczenia przeciwwskazań, braku ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień, odroczenie terminu wykonania obowiązku, E) art. 33 § 2 w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 64 § 2 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na założeniach przyjętych przez organ l i II instancji, brak wezwania skarżącej do poprawnego wskazania zarzutów, F) art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności wskutek nierozpoznania przez organ II instancji zarzutów skarżącej. Wojewódzki Inspektor w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnosił o oddalenie skargi, zasądzenie od Strony kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także oświadczył, że nie żąda przeprowadzenia rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna Strony nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. (Dz. U. z 2024 r. poz. 935z późn. zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że Skarżąca oświadczyła, że zrzeka się rozprawy i organ – PPWIS w terminie 14 dni od daty otrzymania skargi kasacyjnej oświadczył, że nie żąda przeprowadzenia rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 182 § 3 p.p.s.a. rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym. Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona. Wymaga wyjaśnienia, że przedmiotem kontroli kasacyjnej jest wyrok WSA o sygn. akt III SA/Gd 1/25, którym oddalono skargę Strony na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora z 4 listopada 2024 r., utrzymujące w mocy postanowienie PPIS z 6 września 2024 r. o oddaleniu w całości zarzutów Skarżącej zgłoszonych do postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego nr 1/2022 w celu wyegzekwowania obowiązkowego zaszczepienia małoletniego syna Strony przeciwko wymienionym chorobom zakaźnym. Opisany wyrok WSA oraz postanowienia organów Inspekcji Sanitarnej zostały poprzedzone wyrokiem NSA o sygn. akt II GSK 2215/23, którym z kolei uchylono wyrok WSA z 6 lipca 2023r., sygn. akt III SA/Gd 851/22 oraz postanowienie PPWIS z 24 października 2022 r. i poprzedzające je postanowienie PPIS z 12 września 2022 r. W opisanej sytuacji, ustalając zakres kontroli zaskarżonego wyroku WSA należy pamiętać, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej. Stosownie bowiem do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Wychodząc z tego założenia, należy zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ograniczy swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Przy tej ocenie nie można także pominąć mocy wiążącej wyroku NSA wydanego w sprawie II GSK 2215/23, wynikającej z art. 190 p.p.s.a. W myśl powołanego przepisu sąd któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Jednakże ocena prawna zawarta w orzeczeniu NSA utraci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego bądź w sytuacji, gdy Naczelny Sąd Administracyjny podejmie w innej sprawie, w trybie art. 269 p.p.s.a., uchwałę zawierającą odmienną wykładnię prawa, co spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny, jak również w przypadku zmiany istotnych okoliczności faktycznych, które powstały po wydaniu orzeczenia sądowego (por. wyrok NSA z 5 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 861/09; uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 30 czerwca 2008 r., sygn. akt I FPS 1/08; opubl. jak dalej cytowane orzeczenia: orzeczenia.nsa.gov.pl; B. Dauter (w:) B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., WKP 2024, wyd. IX, komentarz do art. 190, teza 5, 8). W niniejszej sprawie przesłanki odstąpienia od wykładni prawa przeprowadzonej przez NSA w sprawie II GSK 2215/23 nie wystąpiły, co nie było podważane w skardze kasacyjnej. Oceniając skargę kasacyjną z uwzględnieniem wyżej powołanych zasad, Sąd odwoławczy stwierdził że zarówno samo sformułowanie jej zarzutów, jak i ich uzasadnienie nie dawały podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku. Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucając zarówno naruszenie prawa materialnego (pkt 1. petitum skargi kasacyjnej), jak i naruszenie przepisów postępowania, choć wprost Strona w skardze kasacyjnej nie wskazała podstawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. ani nie zaznaczyła, że podnosi naruszenie przepisów postępowania (pkt 2. petitum skargi kasacyjnej), jak i nie określiła, na czym polegać miałby istotny wpływ zgłoszonych naruszeń na wynik sprawy. Skarżąca kasacyjnie wskazała tylko na naruszenie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Ostatni powołany przepis stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na kwestię tę, czyli wadliwego sformułowania zarzutów objętych pkt 2. petitum skargi kasacyjnej zwracał już uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku o sygn. akt II GSK 2215/23. Stanowisko NSA pozostaje aktualne, ponieważ zarzuty zgłoszone w ocenianej obecnie skardze kasacyjnej są w zasadzie powieleniem zarzutów zgłoszonych i ocenianych właśnie w sprawie II GSK 2215/23, co jest istotne przy aktualnie przeprowadzanej kontroli zaskarżonego wyroku. Do tego, co już zaznaczono, Skarżąca kasacyjnie, oprócz zdawkowego wspomnienia, że w sprawie wydano wcześniej NSA wyrok o sygn. akt II GSK 2215/23, na mocy którego NSA uchylił wyrok WSA o sygn. akt III SA/Gd 851/22, jak i kontrolowane postanowienia organów obu instancji, nie wypowiadała się (co należy potraktować jako niepodważanie) w kwestii związania WSA w kontrolowanej sprawie wspomnianym wyrokiem NSA o sygn. II GSK 2215/23, co stwierdził WSA w zaskarżonym obecnie wyroku (s. 10-12 uzasadnienia); nie zgłosiła zarzutu naruszenia art. 190 p.p.s.a. Z opisanych przyczyn nietrafne okazały się zarzuty postawione w pkt 2. lit. A), C), D), E), F) petitum skargi kasacyjnej. Odnosząc się do najdalej idącego zarzutu, podniesionego w pkt 2. lit. C) petitum skargi kasacyjnej, tj. uchybienia art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. w zw. z art. 15 ust. 1w zw. z art. 15 § 3e u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu poprzez brak doręczenia zobowiązanej upomnienia, Skarżąca doprecyzowała w uzasadnieniu, że z uwagi na brak w upomnieniu nr PESEL zobowiązanej, nie może być ono uznane za spełniające wymogi określone w przepisach co do danych, które powinno zawierać. Wymaga wyjaśnienia, że zgodnie z § 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie danych zawartych w upomnieniu, upomnienie zawiera imię i nazwisko lub nazwę zobowiązanego i adres jego miejsca zamieszkania lub siedziby, a także znany wierzycielowi numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) albo numer identyfikacji podatkowej (NIP), albo numer identyfikacji w Krajowym Rejestrze Urzędowym Podmiotów Gospodarki Narodowej (REGON), jeżeli zobowiązany taki numer posiada. W ocenie NSA w sprawie nie budzi uzasadnionych wątpliwości okoliczność wywiązania się przez PPIS z obowiązku przesłania stronie zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a. Jego skuteczne doręczenie miało miejsce 12 kwietnia 2022 r. Wskazano w nim obowiązek wykonania zaległych szczepień ochronnych dziecka, które zostały następnie podane w tytule wykonawczym. W upomnieniu w sposób wystarczający powołano podstawę prawną tego obowiązku oraz zidentyfikowano zobowiązaną. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że brak PESEL strony zobowiązanej w treści upomnienia nie dyskwalifikuje tego dokumentu z punktu widzenia jego znaczenia w postępowaniu egzekucyjnym. Ma ono bowiem stanowić wezwanie do dobrowolnego wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, przypomnienie o wykonaniu obowiązku i wezwanie do dobrowolnego jego wykonania. Dostarczone upomnienie osiągnęło wskazany cel. Nie ma więc podstaw do uznania, że nie doszło do skutecznego doręczenia skarżącej upomnienia (por. wyrok NSA z 25 września 2025r., sygn. akt II GSK 1738/25). Nie pojawiły się bowiem jakiekolwiek wątpliwości, zarówno co do osoby zobowiązanej do wykonania nakazu ustawowego (skarżąca), jak i osoby, która ma zostać poddana temu nakazowi (szczepieniom) – małoletnie jej dziecko strony (por. wyrok NSA z: 10 grudnia 2024 r., sygn. akt II GSK 1306/24; 24 lipca 2024 r., sygn. akt II GSK 2217/2). Z kolei co do zarzutu sformułowanego w pkt 2 lit. A) petitum skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 33 § 2 w zw. z art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. i powiązanego z nim zarzutu z lit. E) –naruszenia art. 33 § 2 w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 64 § 2 k.p.a., że do naruszenia ww. przepisów doszło poprzez oparcie rozstrzygnięcia na założeniach przyjętych przez organ I i II instancji, brak merytorycznego odniesienia się do stanu faktycznego oraz brak wezwania do poprawnego wskazania zarzutów, co do zakresu postępowania podlegającego ocenie WSA, ten w zaskarżonym wyroku powtórzył za Sądem kasacyjnym: "NSA uznał za konieczne jedynie uaktualnienie stanowiska wierzyciela w przedmiocie zarzutów strony w aspekcie wymagalności obowiązku poddania dziecka w określonym terminie konkretnym obowiązkowym szczepieniom ochronnym, ujętym w schemacie obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży. W cytowanym wyroku wskazano, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny ocenić, czy i jak w nowym stanie prawnym wyznaczony został termin maksymalny wykonania obowiązku zaszczepienia., przy uwzględnieniu dokonanych zmiany prawnych." (s. 12 uzasadnienia wyroku WSA). W tej sytuacji, skoro te same zarzuty zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym i tytuł wykonawczy, wszczynający oceniane postępowanie egzekucyjne, były już przedmiotem kontroli NSA w sprawie II GSK 2215/23, w której ten Sąd określił także, w jakim zakresie zarzuty te okazały się nietrafne, to WSA w sprawie III SA/Gd 1/25 prawidłowo stwierdził, że nie ma podstaw do ponownego badania ww. zarzutów; ocena ich jest prawomocna. Idąc dalej, skoro nie doszło do zmiany stanu faktycznego, czego nie kwestionowała Skarżąca, wiążące było stanowisko NSA zaprezentowane w wyroku II GSK 2215/23 i dokonana przez ten Sąd ocena w tym zakresie. Co do procedury wyjaśnienia wątpliwości przez organ co do stanowiska Strony wyrażonego w zarzutach, miałaby uzasadnienie wyłącznie wówczas, gdyby z przedłożonego pisma procesowego, nie można było w sposób dostatecznie precyzyjny wywieść zakresu żądania i jego podstawy prawnej, np. gdyby zakwalifikowanie stanowiska Strony wskazywałoby na możliwość przypisania danego naruszenia pod różne podstawy zarzutów opisanych w art. 33 § 2 u.p.e.a. (choć i w tym przypadku organ nadal może ocenić dany zarzut z perspektywy wszystkich "zbiegających się" podstaw prawnych wymienionych w art. 33 § 2 u.p.e.a.), czy w sytuacji, gdyby twierdzenia Skarżącej byłyby w sposób oczywisty niejasne. Dopiero wówczas można byłoby mówić o zaktualizowaniu się obowiązku organu do wezwania strony do wyjaśnienia wątpliwości w trybie art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. (por. wyroki NSA z: 24 września 2024 r., sygn. akt II GSK 1075/24; 3 września 2025r., sygn. akt II GSK 427/25). Bez znaczenia w sprawie pozostaje też powoływana przez Stronę konieczność wezwania jej do sprecyzowania (poprawienia) zarzutów. Zgadzając się, że katalog zarzutów jest katalogiem zamkniętym, to Strona nie dostrzega, że podniosła zarzuty, które mogły być odczytane przez organ jako dotyczące: braku wymagalności obowiązku (brak ułożenia dla dziecka indywidualnego kalendarza szczepień, brak wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, mimo stawienia się z dzieckiem na wizytę kwalifikacyjną), określenia obowiązku niezgodnie z art. 17 ust. 4 u.z.z.z.ch.z., czy też organ egzekucyjny nie dostrzegł naruszenia art. 29 § 2 u.p.e.a., wobec niespełniania przez tytuł wykonawczy wymogów z art. 27 u.p.e.a. (niewłaściwie podana przez wierzyciela podstawa prawna obowiązku oraz błędne wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji). Po analizie ww. zarzutów, wydaje się, że Strona nie dostrzega różnicy pomiędzy niezasadnością jasno sformułowanego zarzutu (nawet oczywiście błędnego), a niejasnością zarzutu, wymagającego doprecyzowania w trybie art. 64 § 2 k.p.a., przez to nienadającego się na danym etapie do rozpoznania. To więc, że w ramach zarzutu żądała np. weryfikacji działań organu egzekucyjnego, co nie mieści się w żadnej z podstaw wymienionych w art. 33 § 2 u.p.e.a., nie stanowiło o obowiązku wzywania jej do uzupełnienia braków formalnych zarzutów poprzez ich sprecyzowanie, bo takie nie występowały. Konkludując, czynienie organom i WSA zarzutu niewłaściwego zrekonstruowania i odczytania sensu żądania Strony, a następnie poddania takiego ustalenia ocenie, należało potraktować jako nieusprawiedliwione. Niezasadny jest także sformułowany w pkt 2 lit. D) petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 6 lit. a) i c) u.p.e.a. Według Skarżącej brak było wymagalności obowiązku, z uwagi na brak kwalifikacji dziecka do szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwwskazań, brak ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień i odroczenie terminu wykonania szczepień. Przede wszystkim Strona nie uzasadniła, na czym miałoby polegać to naruszenie, a jedynie przytoczyła treść ww. regulacji, wobec czego należało ocenić zarzut poprzez treść objętą wyłącznie zarzutem. Podzielając wyjaśnienia organów, słusznie zaakceptowane przez WSA, należy podsumować, że Skarżąca nie wyraziła zgody na zaszczepienie dziecka, mnożąc problemy natury formalnej i prezentując subiektywne wątpliwości, w szczególności zaś błędnie rozumiejąc obowiązek Strona - pomimo składania deklaracji o woli zaszczepienia dziecka - nie wyraziła dotąd zgody na jego uodpornienie, mnożąc problemy natury formalnej i prezentując subiektywne wątpliwości, w szczególności zaś błędnie rozumiejąc obowiązek szczepień oraz własne działania. Nie ma wątpliwości, że wizyty kwalifikacyjne kończyły się albo stwierdzeniem możliwości zaszczepienia, albo do nich po prostu nie dochodziło wskutek niestawiennictwa, czego Strona nie chce zaakceptować. Subiektywna wizja strony co do prawidłowości wiedzy i decyzji lekarza, czy też zakresu dokonanego badania kwalifikacyjnego nie uzasadnia twierdzenia o wadliwości prowadzonych działań, a przez to braku wymagalności obowiązku z tej przyczyny. Należy podkreślić, że Trybunał w wyroku SK 81/19, a za nim NSA w wyroku o sygn. II GSK 2215/23 (którego wykładnią Strona jest także związana) stwierdzili, że ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych nie przewiduje prawa pacjenta (tu rodzica małoletniego dziecka) do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne. Wręcz przeciwnie, wprowadza ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym, gdy brak jest przeciwwskazań. Jest to działanie w interesie ogółu. Jedynie w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.z.ch.). Taka sytuacja w tej sprawie nie występuje. Zatem na rodzicu małoletniego dziecka (opiekunie prawnym) spoczywa prawny obowiązek, wynikający wprost z ustawy, zgłoszenia się z dzieckiem do lekarza sprawującego nad nim opiekę profilaktyczną w celu przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych w celu potwierdzenia bądź wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Akta sprawy nie zawierają przy tym żadnego uznanego prawem i wydanego przez uprawnionego lekarza dokonującego kwalifikacji, zaświadczenia lekarskiego o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych uzasadniających długotrwałe odroczenie wykonania szczepień ochronnych. Owszem, lekarz przeprowadzający badanie kwalifikacyjne dziecka Strony w dniu 10 stycznia 2020 r., mimo że nie stwierdził przeciwwskazań do zaszczepienia ochronnego, skierował dziecko na konsultację specjalistyczną i wystawił zaświadczenie o odroczeniu szczepień, ale do wizyty dziecka w poradni immunologicznej. Wymaga podkreślenia, że nie było to długotrwałe odroczenie obowiązkowego szczepienia ochronnego, o którym mowa w art. 17 ust. 5 u.z.z.z.ch.z. Do tego Strona nie stawiła się na wizytę w ww. poradni, mimo kilkukrotnego wyznaczenia terminu wizyty. Również z przeprowadzonych po wydaniu wyroku w sprawie II GSK 2215/23 kontroli w podmiocie leczniczym – Przychodni [...] sp. z o.o. w K. wynikało, że Strona nadal uchyla się od poddania dzieci obowiązkowym szczepieniom, Skarżąca nie przedstawiła więc żadnej dokumentacji wykazującej przeciwskazania do poddania dziecka szczepieniu (por. wyrok NSA z 23 września 2025 r., sygn. akt II GSK 747/25). Zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie podważył postawiony w pkt 2. lit. F) petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 15 k.p.a. Podkreślenia wymaga, że poza samym sformułowaniem zarzutu naruszenia art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności wskutek nierozpoznania przez organ II instancji zarzutów Strony, jej autorka nie wskazała w uzasadnieniu skargi kasacyjnej na uchybienia, które pozwalałyby na uwzględnienie tego zarzutu. Zarzut naruszenia art. 15 k.p.a. nie został zatem dostatecznie sprecyzowany. Przepis ten przewiduje zasadę dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Do uznania, że powyższa zasada została naruszona, konieczne jest wykazanie, że rozstrzygnięcie organu II instancji nie było działaniem merytorycznym. Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wymaga bowiem, aby organ odwoławczy nie ograniczył się wyłącznie do kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu w stosunku do orzeczenia organu I instancji, lecz aby rozstrzygnięcie organu odwoławczego zapadło w wyniku przeprowadzenia postępowania merytorycznego w taki sposób, aby po raz kolejny (drugi) oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy. Rozstrzygnięcie organu II instancji jest bowiem takim samym aktem stosowania prawa, jak rozstrzygnięcie organu I instancji, a więc jest działaniem merytorycznym. Zarzut naruszenia art. 15 k.p.a. mógłby zatem zasługiwać na uwzględnienie np. w sytuacji, gdyby organ odwoławczy pominął istotne dla sprawy okoliczności faktyczne i prawne, nie orzekł o całości rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji/postanowieniu, bądź też nie uwzględnił zmian w stanie prawnym i faktycznym, jakie zaszły w okresie od wydania decyzji/postanowienia I instancji. W skardze kasacyjnej nie wykazano, by któryś z tych przypadków wystąpił w niniejszej sprawie. Zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora spełnia wszystkie przesłanki uzasadniające uznanie go za rozstrzygnięcie w pełni merytoryczne, wydane po dwukrotnym przeprowadzeniu postępowania. Organ ten w sposób wystarczająco wyraźny i precyzyjny odniósł się do wszystkich zasadniczych twierdzeń Strony. Ocena zaskarżonego postanowienia nie pozostawia więc wątpliwości, że rozstrzygnięto sprawę w jej całokształcie. W świetle zatem ogólnie sformułowanego zarzutu kasacyjnego naruszenia art. 15 k.p.a., którego w zasadzie nie uzasadniono, Sąd odwoławczy stwierdził, że brak jest podstaw aby uznać, iż w postępowaniu przed organem odwoławczym doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności. Przechodząc do oceny zarzutów z pkt 1. (naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 17 ust. 2, 4 i 5 u.z.z.z.ch.z.) oraz z pkt 2. lit. B (naruszenia art. 33 § 2 pkt 1 lit. c) u.p.e.a. poprzez określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa i oparcie wymagalności obowiązku na § 5 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, który to przepis ww. wyrokiem Trybunału sygn. akt SK 81/19, został uznany za niezgodny z Konstytucją) zgłoszonych w petitum skargi kasacyjnej (należy podnieść, że przez NSA w sprawie II GSK 2215/23 tożsame zarzuty zostały ocenione komplementarnie i zadecydowały o uchyleniu wyroku WSA oraz postanowień), należy przypomnieć, że Sąd kasacyjny podniósł, że Trybunał w wyroku SK 81/19 nie podważył konstytucyjności rozwiązań nakładających obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym (s. 15 uzasadnienia), a jedynie ramy realizacji tego obowiązku (s. 16 uzasadnienia). Trybunał też podkreślił konieczność zapewnienia realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych i dlatego odroczył termin utraty mocy obowiązującej art. 17 ust. 11 u.z.z.z.ch.z. w związku z §5 rozporządzenia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie dotyczącym terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, które określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia (pkt 2). Procedury realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych, uregulowanej w art. 17 m.in. w ust. 2, 4, 5 u.z.z.z.ch.z., nie oceniał gdyż nie została objęta skargą konstytucyjną, ale z drugiej strony podnosił, że musi być zapewniona realizacja tego obowiązku. Sąd kasacyjny w sprawie II GSK 2215/23 zaakceptował w rezultacie przyjętą przez WSA w sprawie III SA/Gd 851/22 i kontrolowane organy ocenę postawy Skarżącej, że "w sposób aż nader oczywisty wyraża niechęć wobec obowiązku zaszczepienia dziecka, posługując się instytucjami prawnymi instrumentalnie, w istocie w celu unikania jego wykonania, a nie realizacji" (s. 20 uzasadnienia wyroku) i w konsekwencji stwierdził niezasadność zarzutu postawionego w pkt 1.petitum skargi kasacyjnej w sprawie II GSK 2215/23 w części dotyczącej wymagalności obowiązku szczepień wobec braku ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień czy niewykluczenia przeciwskazań do szczepienia (s. 14 uzasadnienia wyroku NSA). Sąd I instancji w kontrolowanym obecnie wyroku potwierdził ustalenia organów Inspekcji Sanitarnej, których Strona skutecznie nie podważyła, że Skarżąca nadal uchylała się od poddania dziecka obowiązkowi szczepienia, obejmującego także badania lekarskie kwalifikacyjne. Wobec jednoznacznego stanowiska Trybunału, powtórzonego przez NSA w sprawie II GSK 2215/23, niezasadny okazał się zarzut z pkt 1 petitum skargi kasacyjnej w zakresie kwestionującym obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) –osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym), obejmującego także etap lekarskiego badania kwalifikacyjnego w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego (art. 17 ust. 2 u.z.z.z.ch.z.), po przeprowadzeniu którego lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.z.ch.z.), a w przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.z.ch.z.). Wątpliwości Sądu kasacyjnego w sprawie II GSK 2215/23, z uwagi na treść ww. wyroku TK, dotyczące wymagalności obowiązku poddania dziecka w określonym terminie (czy ustalono maksymalny termin wykonania obowiązku zaszczepienia) konkretnym obowiązkowym szczepieniom ochronnym ujętym w schemacie obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży zostały wyjaśnione przez organy, a Sąd I instancji prawidłowo stanowisko organów Inspekcji Sanitarnej zaaprobował. Podkreślił, że omawiany obowiązek został skonkretyzowany w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, w którego § 2 określono choroby zakaźnie objęte obowiązkiem szczepień ochronnych, w § 3 ust. 1 określono grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek, a w ust. 2 – objaśniono, że schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określono w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Porównując wymienione w tytule wykonawczym szczepienia z powołanymi uregulowaniami rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, doszedł do prawidłowego wniosku, że szczepienia wymienione w tytule wykonawczym nadal pozostają obowiązkowe i wymagalne na zasadach jak dotychczasowe, określonych w zakwestionowanym przez Trybunał komunikacie GIS w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Skarżąca kasacyjnie stanowiska powyższego nie zakwestionowała skutecznie, gdyż w pkt 2.lit. B) petitum skargi kasacyjnej podnosząc naruszenie art. 33 § 2 pkt 2 lit. c) u.p.e.a., tj. określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu, odwołała się do § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, co do którego niekonstytucyjności wypowiedział się TK. Podczas ponownego rozstrzygania w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym obowiązywało już nowe rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. i zgodnie z zaleceniami NSA ze sprawy II GSK 2215/23 przepisy tego rozporządzenia i przepisy u.z.z.z.ch.z. stanowiły podstawę oceny prawnej tytułu wykonawczego w świetle zgłoszonych zarzutów, co też przeprowadzono. Wobec powyższego, skargę kasacyjną Strony jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw należało oddalić na mocy art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 oraz art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 z późn. zm.), zasądzając od Skarżącej kasacyjnie na rzecz organu kwoty 360 zł, z tytułu sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną przez pełnomocnika, który nie reprezentował organu przez Sądem I instancji.

Informacje o sprawie

Data wpływu
24 lipca 2025
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Sędziowie
Grzegorz Dudar Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /sprawozdawca/ Joanna Sieńczyło - Chlabicz /przewodniczący/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny