II GSK 1615/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant starszy asystent sędziego Klaudia Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 2742/21 w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 30 sierpnia 2021 r. nr 255/11/2021/Ub w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od T. S. na rzecz Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

I. Przedmiot kontroli kasacyjnej. Wyrokiem z dnia 17 marca 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 2742/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. S. (ubezpieczony, strona, skarżący, strona skarżąca,) na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (Prezes NFZ, organ) z dnia 30 sierpnia 2021 r., nr 255/11/2021/Ub, w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. II. Skarga kasacyjna i jej zarzuty. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Pismem z 5 lipca 2022 r. skarżący wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: 1. przepisów postępowania, a mianowicie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik spawy, polegające na niezebraniu i nierozpatrzeniu całego materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego uznania, że T. S. był objęty obowiązkowo ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu współpracy przy prowadzeniu pozarolniczej działalności w okresie od 1 listopada 2014 r. do 30 września 2019 r.; 2. prawa materialnego, a mianowicie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (ustawa o świadczeniach), poprzez bezpodstawne, nieuzasadnione jego zastosowanie i przyjęcie, że T. S. był objęty obowiązkowo ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu współpracy przy prowadzeniu pozarolniczej działalności w okresie od 1 listopada 2014 r. do 30 września 2019 r.; 3. prawa materialnego, a mianowicie art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach w związku z art. 9 k.p.a., poprzez niewskazanie przez organ wszystkich faktów, których udowodnienie jest konieczne i które mają wpływ na ustalenie praw i obowiązków stron. Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu. III. Stanowisko strony przeciwnej. Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. IV. Uzasadnienie prawne wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: 1. Skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu. 2. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu – niezależnie od powyższych granic – nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Stosownie do art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od strony skarżącej kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie zarzutów kasacyjnych. 3. Wobec niestwierdzenia określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstaw nieważności postępowania sądowego, jak również przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej do weryfikacji podniesionych zarzutów kasacyjnych, uznając, że – w świetle podstaw wskazanych w art. 174 p.p.s.a. – są one pozbawione ze względów formalno-konstrukcyjnych zdolności do skutecznego podważenia mocy wiążącej zaskarżonego wyroku. 4. Dokonując oceny zarzutu naruszenia przepisów postępowania w zakresie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegającego na "niezebraniu i nierozpatrzeniu całego materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego uznania, że T.S. był objęty obowiązkowo ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu współpracy przy prowadzeniu pozarolniczej działalności w okresie od 1 listopada 2014 r. do 30 września 2019 r.", Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zarzut ten podlega formalnemu oddaleniu, albowiem w treści powyższej podstawy kasacyjnej autor wniesionego środka zaskarżenia nie tylko uchybił obowiązkowi powiązania przywołanych przepisów prawa administracyjnego procesowego, regulujących postępowanie administracyjne jurysdykcyjne i stanowiących część administracyjnej normy dopełnienia, z przepisami normującymi działalność kontrolno-orzeczniczą sądu administracyjnego, które tworzą sądowoadministracyjną normę odniesienia, lecz przede wszystkim naruszył procesowy obowiązek prawidłowego konstruowania i konkretyzowania podstaw kasacyjnych w formie weryfikowalnych zarzutów. Obowiązek ten powinien natomiast zostać zrealizowany w pierwszej kolejności przez wskazanie naruszonych przepisów oraz podanie zakresu i sposobu ich naruszenia, w dalszej zaś – przez dokonanie koniecznej konkretyzacji podstaw kasacyjnych w formie powiązania ich treści ze stanem prawnym i faktycznym sprawy w celu właściwego ukierunkowania kontroli kasacyjnej (art. 176 § 1 pkt 2 w zw. z art. 174 pkt 1 lub 2 p.p.s.a.). Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem powinność szczegółowego określenia sposobu, formy i zakresu naruszenia przepisów prawa nie tylko w warstwie abstrakcyjnej, lecz także w płaszczyźnie konkretnej na tle poszczególnych elementów stanu sprawy, a ponadto – w razie kwestionowania prawidłowości wykładni lub stosowania przepisów postępowania – przedstawienia postulowanej wersji interpretacyjnej lub aplikacyjnej wskazanych wzorców kontrolnych na tle szczegółowo i precyzyjnie określonych cech lub elementów podstaw sprawy oraz argumentacyjnego wykazania, że imputowane sądowi naruszenia prawa procesowego co najmniej mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej, a więc na treść zaskarżonego wyroku (zob. np. wyrok NSA z dnia 3 października 2023 r., II GSK 1926/22; wyrok NSA z dnia 13 października 2023 r., II GSK 844/20; wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2024 r., II GSK 1255/23; wyrok NSA z dnia 28 lutego 2025 r., II GSK 1700/21; wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2025 r., II GSK 2309/21; wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2026 r., II GSK 1321/22; wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2026 r., II GSK 2764/24; wyrok z dnia 25 lutego 2026 r., II GSK 1784/22). 5. Nie zasługiwał także na uwzględnienie zarzut naruszenia prawa materialnego w zakresie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (u.ś.o.z.) przez "bezpodstawne, nieuzasadnione jego zastosowanie i przyjęcie, że T.S. był objęty obowiązkowo ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu współpracy przy prowadzeniu pozarolniczej działalności w okresie od 1 listopada 2014 r. do 30 września 2019 r.". Zarzut ten został również błędnie skonstruowany w zakresie, w jakim nie wyjaśniono istoty inkryminowanej wadliwości pozytywnej oceny legalności operacji subsumpcji skarżonego organu na tle ustalonego stanu faktycznego sprawy, którego pozytywna weryfikacja sądowoadministracyjna nie została skutecznie podważona. Ponadto – co istotniejsze i co nie zostało zauważone przez autora skargi kasacyjnej – powyższa ekscepcja odwołuje się do wadliwego wzorca kontroli kasacyjnej, to jest art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e u.ś.o.z., podczas gdy przedmiotem wykładni i zastosowania skarżonego organu oraz weryfikacji Sądu a quo w rozważanym zakresie były przepisy art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 5 pkt 24 u.ś.o.z. oraz w zw. z art. 8 ust. 11 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, albowiem skarżący kasacyjnie został uznany za osobę współpracującą z osobą prowadzącą działalność pozarolniczą, a nie za osobę współpracującą z osobą wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia (art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e u.ś.o.z.). Błąd ten formalnie dyskwalifikuje podniesiony zarzut, uniemożliwiając przeprowadzenie kontroli jego zasadności. 6. Analogicznej ocenie podlegał także zarzut naruszenia prawa materialnego w zakresie art. 109 ust. 6 u.ś.o.z. "w związku z art. 9 k.p.a. poprzez nie wskazanie przez organ wszystkich faktów, których udowodnienie jest konieczne i które mają wpływ na ustalenie praw i obowiązków stron". Strona skarżąca kasacyjnie dokonała zarówno błędnej kwalifikacji podniesionego zarzutu na tle rodzajów podstaw kasacyjnych (art. 174 p.p.s.a.), jak i uchyliła się od obowiązku jego koniecznej konkretyzacji (art. 176 § 1 pkt 2 w zw. z art. 174 pkt 1 lub 2 p.p.s.a.), co zostało już wyjaśnione powyżej (zob. pkt 4). 7. W tym stanie sprawy, mając na uwadze negatywny wynik kontroli kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny – działając na podstawie art. 184 oraz art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych – orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej (punkt pierwszy wyroku) oraz o zasądzeniu od strony skarżącej kasacyjnie na rzecz skarżonego organu kwoty 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego (punkt drugi wyroku). ----------------------- 2