II GSK 1566/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Izby Notarialnej w Rzeszowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 70/18 w sprawie ze skargi Izby Notarialnej w Rzeszowie na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej po wznowieniu postępowania 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Izby Notarialnej w Rzeszowie na rzecz Ministra Sprawiedliwości 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z 10 kwietnia 2018 r. o sygn. akt VI SA/Wa 70/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), oddalił skargę Izby Notarialnej w Rzeszowie na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2017 r. w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej po wznowieniu postępowania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku WSA złożyła Izba Notarialna w Rzeszowie, zaskarżając to orzeczenie w całości. Strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1. naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez wydanie orzeczenia i sporządzenie uzasadnienia niezawierającego dostatecznego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, zwłaszcza w zakresie powodów oddalenia zarzutów podniesionych w skardze do WSA, podczas gdy ze wskazanych powyżej przepisów należy wywieść, iż obowiązkiem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest wyczerpujące odniesienie się do podnoszonych przez stronę argumentów, ze wskazaniem przepisów prawa i ich wyjaśnieniem; naruszenie to powoduje, że zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej; - art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 11 pkt 2 i 6 oraz art. 12 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. z 1991 r. Nr 22, poz. 91 ze zm., dalej jako: ustawa Prawo o notariacie) (w brzemieniu obowiązującym w dniu 23 listopada 2012 r.), poprzez niedostrzeżenie przez Sąd pierwszej instancji, iż Minister Sprawiedliwości dokonał dowolnej oceny materiału dowodowego oraz nie podjął wszelkich niezbędnych czynności celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w zakresie dotyczącym spełniania przez Pana M. M. przesłanek określonych w w/w przepisach ustawy Prawo o notariacie, podczas gdy ze wskazanych przepisów wynika, iż obowiązkiem organów administracji jest wyczerpujące wyjaśnienie istotnych okoliczności oraz rozważenie całokształtu materiału dowodowego; naruszenie to skutkowało bezzasadnym oddaleniem skargi przez Sąd pierwszej instancji, zamiast uchyleniem w całości zaskarżonej Decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.; - art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 146 § 2 k.p.a. w zw. z art. 151 § 2 k.p.a., poprzez przyjęcie przez WSA w Warszawie, iż po wznowieniu przez Ministra Sprawiedliwości postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2012 r. o powołaniu M. M. na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej w Rzeszowie ([...]), dopuszczalne było wydanie Decyzji odmawiającej uchylenia w/w decyzji, z uwagi na fakt, iż w wyniku wznowienia postępowania zapadłaby decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, podczas gdy strona tego postępowania - Izba Notarialna w Rzeszowie - nie brała udziału w toczącym się postępowaniu, a zatem nie były w nim rozważane jej interesy; naruszenie to skutkowało oddaleniem skargi przez Sąd pierwszej instancji, zamiast uchyleniem w całości zaskarżonej Decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 11 pkt 6 i art. 12 § 2 pkt 3 ustawy Prawo o notariacie (w brzmieniu obowiązującym w dniu 23 listopada 2012 r.), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż Pan M. M. spełniał przesłanki wymienione we wskazanych przepisach ustawy Prawo o notariacie, a w konsekwencji mógł zostać powołany na stanowisko notariusza, podczas gdy prawidłowe zastosowanie przytoczonych przepisów powinno prowadzić do wniosku, iż przed wydaniem decyzji w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza organ powinien wnikliwie zweryfikować, czy kandydat pracował w charakterze asesora notarialnego co najmniej 2 lata oraz przez okres co najmniej 5 lat w okresie nie dłuższym niż 10 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu, wykonywał wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane z czynnościami wykonywanymi przez notariusza w kancelarii notarialnej; naruszenie to skutkowało oddaleniem skargi przez WSA w Warszawie, zamiast uchyleniem w całości zaskarżonej Decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.; - art. 10 § 1 ustawy Prawo o notariacie w zw. z § 11 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 kwietnia 1991 r. w sprawie trybu wykonywania nadzoru nad działalnością notariuszy i organów samorządu notarialnego (Dz. U. z 1991 r. Nr 42 poz. 188), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, iż kwestia zapotrzebowania na usługi notarialne na danym terenie nie stanowi przesłanki uzasadniającej wybór miejsca wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej oraz nie może być podstawą wydania decyzji odmownej w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza, podczas gdy ze wskazanych przepisów wywieść należy, iż Minister Sprawiedliwości przy powołaniu na stanowisko notariusza powinien rozważyć, czy na danym terenie istnieje zapotrzebowanie na usługi notarialne, a tym samym czy dopuszczalne jest powołanie kandydata na notariusza i wyznaczenie siedziby we wskazanej przez niego miejscowości; naruszenie to skutkowało oddaleniem skargi przez WSA w Warszawie, zamiast uchyleniem w całości zaskarżonej Decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów sformułowanych w jej petitum. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, można oprzeć stosownie do art. 174 p.p.s.a. na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Naczelny Sąd Administracyjny - wobec niestwierdzenia okoliczności skutkujących nieważnością postępowania przed Sądem I instancji - rozpoznał wniesioną w tej sprawie skargę kasacyjną w granicach sformułowanych zarzutów kasacyjnych. Zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie, gdyż nie mają usprawiedliwionej podstawie prawnej. Wywołującym najdalej idące skutki prawne jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. powiązany z art. 151 p.p.s.a, tj. zarzut pkt 1 ppkt 1 petitum skargi kasacyjnej, co uzasadnia jego rozpoznanie w pierwszej kolejności. Rozpoznając ten zarzut Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że art. 141 § 4 p.p.s.a. - nawet powiązany z art. 151 p.p.s.a., uznawanym za tzw. przepis wynikowy - jako samodzielna podstawa kasacyjna może odnieść skutek jedynie wówczas, gdy uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego wykazuje deficyt odnoszący się do "wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia", co uniemożliwia ustalenie przyjętej podstawy kontrolowanego wyroku, i przez to nie realizuje, ani funkcji kontroli jego trafności, ani też funkcji perswazyjnej (por. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2016r., II GSK 1380/15, LEX nr 2232688). Nie można natomiast zasadnie, na podstawie wyłącznie art. 141 § 4 p.p.s.a., tj. z pominięciem zarzutów wartościujących sądowe oceny konkretnych zastosowań procedury administracyjnej, kwestionować poszczególnych ustaleń i ocen, które składają się na stan faktyczny i prawny sprawy (wyrok NSA z dnia 25 maja 2018r., II FSK 1451/16, LEX nr 2503154). O wadliwości uzasadnienia zaskarżonego wyroku i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy nie dowodzi też brak przekonania strony co do prawidłowości rozstrzygnięcia sprawy przez sąd I instancji, w tym oceny prawidłowości przeprowadzonych w sprawie ustaleń faktycznych, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami strony postępowania, i prawidłowości procesu subsumpcji normy materialnoprawnej (por. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2017r., II GSK 823/16, LEX nr 2425486). Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku - wbrew przekonaniu skarżącej kasacyjnie Izby - w dostateczny, a wręcz w obszerny, sposób wyjaśnia podstawę prawną i faktyczną rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd I instancji, jak i odnosi się do ponoszonych przez Izbę Notarialną zarzutów, w tym zakresu postępowania dowodowego. Sąd I instancji w oparciu o całokształt zgromadzonych dowodów w sprawie doszedł do odmiennych wniosków. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sąd I instancji realizuje zatem wymagania ustawowe. Wynika z niego, jaki stan faktyczny został w tej sprawie przyjęty przez Sąd, dokonano też jego oceny, jak również zawarto rozważania dotyczące wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego i procesowego. To, że strona skarżąca nie zgadza się z dokonaną przez Sąd oceną prawną, nie oznacza, że został naruszony przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. i nie uprawnia do czynienia takiego zarzutu. Za pomocą tego zarzutu nie można bowiem zwalczać zaaprobowanej przez Sąd podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, czy też stanowiska co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 lipca 2012 r., sygn. akt I FSK 1467/11 oraz z dnia 13 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 358/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), a taką próbę podejmuje strona skarżąca kasacyjnie, polemizując ze stwierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Dodatkowo NSA w niniejszym składzie podziela stanowisko judykatury, iż Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku wypełniając przesłanki wynikające z treści art. 141 § 4 p.p.s.a. nie ma obowiązku odnosić się osobno do każdego z zarzutów podniesionych w skardze oraz innych pismach procesowych sprawy i do każdego z argumentów na ich poparcie, może je oceniać całościowo. Najistotniejsze jest to aby z wywodów Sądu wynikało dlaczego w sprawie doszło albo nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze (por. wyrok NSA z 18 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 702/15; wyrok NSA z 19 czerwca 2018 r., sygn. akt II GSK 2336/16; wyrok NSA z 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 2671/16; wyrok NSA z 4 października 2018 r., sygn. akt II GSK 2983/16 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zarzut kasacyjny naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 11 pkt 2 i 6 oraz art. 12 § 2 pkt 3 ustawy Prawo o notariacie, a także zarzut naruszenia art. 11 pkt 6 i art. 12 § 2 pkt 3 ustawy Prawo o notariacie - mające komplementarny charakter uzasadniający łączne ich rozpoznanie - nie są zasadne. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji w pełni zasadnie przyjął, że nie doszło w niniejszej sprawie do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 11 pkt 2 i 6 ustawy Prawo o notariacie, poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego, jak też niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności w zakresie braku spełnienia przez M. M. przestanek nieskazitelności charakteru i dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu, a w konsekwencji poprzez naruszenie zasady działania przez organy administracji publicznej na podstawie przepisów prawa. Za prawidłowy należy wobec tego uznać pogląd WSA, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób kompletny. Postanowieniem z [...] stycznia 2017 r. ([...]) Minister Sprawiedliwości dopuścił i przeprowadził dowód z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy [...]. na okoliczność nie tylko istnienia przyczyn wznowienia postępowania, ale też przesłanek do powołania uczestnika na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej w Rzeszowie. Odnosząc się zatem do zarzutu naruszenia przepisów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że kontrolowane przez Sąd I instancji decyzje zostały wydane w postępowaniu, które zostało przeprowadzone zgodnie ze standardami procedury administracyjnej. Ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego oraz wydanych w tej sprawie decyzji wynika, że zostały wyjaśnione istotne okoliczności sprawy, których wyjaśnienie było konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego. Ponadto z uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości z [...] czerwca 2017 r. jednoznacznie wynika, że Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny zaskarżonej decyzji w zakresie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i prawnych. Podnoszone w tym zakresie zarzuty skarżącej kasacyjnie Izby Notarialnej w Rzeszowie sprowadzają się w istocie rzeczy do prezentowania własnych ocen stanu faktycznego. Nieusprawiedliwione są zatem procesowe zarzuty kasacyjne. WSA, oddalając rozpatrywaną skargę, nie złamał wytykanych mu przepisów postępowania. Wbrew zatem twierdzeniom skarżącej kasacyjnie, Sąd I instancji słusznie przyjął, że Minister w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób szczegółowy odniósł się do wszystkich zarzutów poniesionych przez we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. o więcej, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko przedstawione w zaskarżonym wyroku, iż Minister szczegółowo wykazał dlaczego, mimo stwierdzenia, że decyzja z [...] listopada 2012 r. o powołaniu uczestnika na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej w Rzeszowie została wydana z naruszeniem prawa, odmówił uchylenia tej decyzji. W związku z powyższym nie mają usprawiedliwionych podstaw także zarzuty naruszenia prawa dotyczące nieodniesienia się przez Organ do zgromadzonych w sprawie materiałów dowodowych. Z powyższych względów prawidłowa jest konstatacja WSA, iż zgodnie z art. 10 § 3 ustawy Prawo o notariacie w zw. z art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów, Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania na stanowisko notariusza osoby zainteresowanej tylko wtedy, gdy kandydat ten nie spełnia wymogów, o których mowa w: art. 11-13 ustawy a taka sytuacja nie miała miejsca w tym wypadku. W związku z powyższym, w ocenie NSA, nie jest trafny także zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na naruszenie przez Sąd I instancji art. 11 pkt 6 i art. 12 § 2 pkt 3 ustawy Prawo o notariacie. WSA słusznie zatem przyznał rację organowi, że zarzuty kwestionująca okres wykonywania przez wnioskodawcę czynności określonych w art. 12 § 2 pkt 3 ustawy Prawo o notariacie nie mogą być obecnie skutecznie podnoszone, wobec przystąpienia przez uczestnika do egzaminu notarialnego i złożenia go z wynikiem pozytywnym oraz powołania na stanowisko asesora notarialnego. Organ, wskazał że do tej kwestii, Minister Sprawiedliwości odniósł się szczegółowo w uzasadnieniu decyzji z a [...] marca 2010 r. o powołaniu uczestnika na stanowisko asesora notarialnego w okręgu Izby Notarialnej w Rzeszowie ([...]]), jak również w uzasadnieniu decyzji z [...] kwietnia 2010 r. utrzymującej w mocy decyzję z [...] marca 2010 r. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej racje ma także organ, iż przyjęcie obecnie, że wnioskodawca nie legitymował się okresem niezbędnym do przystąpienia do egzaminu notarialnego, określonym w art. 12 § 2 pkt 3 ustawy Prawo o notariacie, stanowiłoby podważenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady praworządności, zasady uwzględniania słusznego interesu społecznego oraz interesu strony, a przede wszystkim, mającej swoje umocowanie źródło w art. 2 Konstytucji RP, zasady pogłębiania zaufania do państwa i prawa (art. 6-8 k.p.a.). Trafnie również podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż w dacie wydania decyzji z [...] listopada 2012 r. o powołaniu M. M. na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej w Rzeszowie ([...]) spełniał on również przesłankę określoną w art. 11 pkt 6 ustawy Prawo o notariacie, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji. Słusznie także podkreślił organ, iż za prawnie relewantną okoliczność podlegającą ustaleniu w postępowaniu administracyjnym w sprawie może być uznane to, iż zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami ustawy Prawo o notariacie, przesłanką powołania na stanowisko notariusza nie jest już zatrudnienie w charakterze asesora notarialnego. Równocześnie należy także podkreślić, iż zarzut kasacyjny naruszenia art. 10 § 1 pr.n. w wz. z § 11 pkt 4 rozporządzenia wykonawczego, tj. zarzut pkt 2 ppkt 2 petitum skargi kasacyjnej, również nie ma usprawiedliwionej podstawy prawnej. Na gruncie tych przepisów judykatura prezentuje pogląd, że ciążący na Ministrze Sprawiedliwości obowiązek właściwego rozmieszczenia kancelarii notarialnych jest podstawowym elementem zapewnienia dostępu do usług notarialnych kształtujących bezpieczeństwo obrotu prawnego. Z szeregu przepisów pr.n., tj. art. 3, art. 20, art. 21 czy art. 22, wynika zamiar ustawodawcy takiego unormowania sposobu rozmieszenia i funkcjonowania kancelarii notarialnych, który zapewni łatwy i nieprzerwany dostęp do usług notarialnych (tak wyrok NSA z dnia 28 lutego 2007r., II GSK 312/06). Natomiast plan siedzib kancelarii notarialnych, którego ustalenie jest czynnością Ministra Sprawiedliwości z zakresu nadzoru nad notariatem, stosownie do § 11 pkt 4 rozporządzenia wykonawczego, nie ma charakteru bezwzględnie wiążącego w sprawie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii, a przypisanie planowi charakteru obligatoryjnego elementu procedury podejmowania decyzji w tych sprawach oznaczałoby wyjście poza kryteria ustawowe określone w art. 11 - art. 13 pr.n. (tak wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2013r., II GSK 491/12). Minister sprawiedliwości w postępowaniu dotyczącym powołania na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej zobligowany jest jednocześnie oceniać celowość utworzenia takiej kancelarii w danej miejscowości (wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2013r., II GSK 44/09, LEX nr 563507). Judykatura dostarcza też wskazówek co do lokalizacji kancelarii notarialnych. I tak, prezentuje ona pogląd, że przepisy pr.n. nie uzależniają utworzenia kolejnej kancelarii notarialnej od nieprzekroczenia określonej liczby kancelarii w danej miejscowości (tak wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2013r., II GSK 491/12). Również liczba notariuszy i sporządzanych przez nich aktów są jedynie wskazówką określającą lokalne potrzeby w zakresie tworzenia kolejnych kancelarii, ale nie wyznacznikiem dla wskazania siedziby kancelarii notarialnej (tak wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2013r., II GSK 491/12, LEX nr 1354013). Okoliczność funkcjonowania na danym obszarze wielu kancelarii notarialnych nie prowadzi do zakłócenia prawidłowego funkcjonowania rynku usług notarialnych i nie godzi w ochronę konkurencyjności, ale konkurencyjność tę podnosi, co pozostaje w zgodzie z interesem publicznym. Nie ma podstaw, by okoliczność ta była kwalifikowana jako przesłanka wyłączająca możliwość wyznaczenia siedziby kolejnej kancelarii (tak wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2018r., II GSK 2498/16, LEX nr 2494112). Wobec tego nie zasługuje na uwzględnienie prezentowana w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argumentacja, a sprowadzająca się do ogólnej tezy, że powołanie kolejnej kancelarii notarialnej, przy braku planu rozmieszania kancelarii i tworzenie ich nieograniczonej liczby, stwarza realne zagrożenie dla bezpieczeństwa obrotu prawnego w Polsce, w tym w szczególności dla bezpieczeństwa majątku państwa i obywateli, a w istocie - jak to stwierdza skarżąca kasacyjnie - może prowadzić do zmniejszenia dochodu funkcjonujących kancelarii i wpłynie na konkurencyjność kancelarii i jakość usług notarialnych. Tak ogólnie sformułowana teza, w oderwaniu od realiów tej sprawy, jest błędna. Przede wszystkim podnieść trzeba, że już sama teza zawiera w sobie istotny błąd logiczny. Nie sposób bowiem twierdzić, że wzrost liczby kancelarii notarialnych w danej miejscowości wpłynie negatywnie na ich konkurencyjność czy jakość świadczonych usług. Wręcz przeciwnie wymusi ona na notariuszach świadczenie usług notarialnych lepszej jakości, a przy tym poprawi dostępność do usług notarialnych. Będzie to zmuszało do jeszcze większej dbałości o jakość tych usług. Może to mieć co prawda wpływ na dochodowość poszczególnych kancelarii notarialnych, lecz okoliczność ta nie mieści się w kryteriach wyznaczania siedziby kancelarii, a wręcz stanowi ona nieuprawnioną w świetle Konstytucji barierę swobody wyboru miejsca prowadzenia tej specyficznej działalności gospodarczej. Skarżąca kasacyjnie nie wykazała też w żaden sposób, że zaakceptowanie wskazanej przez uczestnika postępowania siedziby kancelarii notarialnej spowoduje jakiekolwiek negatywne skutki w obszarze świadczenia usług notarialnych. Natomiast wskazywane przez Ministra Sprawiedliwości okoliczności uzasadniające wyznaczenie we wnioskowanym miejscu siedziby kancelarii notarialnej potwierdzają zasadność wyznaczenia tej właśnie siedziby kancelarii. Zwiększenie bowiem dostępność do usług notarialnych przy wzroście liczby poddanych przymusowi notarialnemu czynności prawnych niewątpliwie leży w interesie społecznym (por. wyrok NSA z 22 maja 2019 r., sygn. akt II GSK 1903/17). Konkludując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza w związku z tym, że w przedmiotowym postępowaniu nie doszło do naruszania przepisów art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 146 § 2 k.p.a. w zw. z art. 151 § 2 k.p.a. Mając powyższe okoliczności na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika organu, orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 września 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).