II GSK 1550/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. Sp. z o.o. w N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SA/Rz 1316/23 w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. w N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 2 czerwca 2023 r. nr 1801-IOA.4246.88.2023 w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu ujawnienia w lokalu niezarejestrowanych automatów do gier 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P. Sp. z o.o. w N. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie 4 050 (cztery tysiące pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 23 kwietnia 2024 r. oddalił skargę P. Sp. z o.o. w N. (dalej: "skarżąca"), na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 2 czerwca 2023 r., w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu ujawnienia w lokalu niezarejestrowanych automatów do gier Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy. W dniu 16 lipca 2018 r. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej Delegatury Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Rzeszowie w ramach przeprowadzonych czynności procesowych stwierdzili, że w lokalu Restauracja "S." w N. K. znajdują się urządzenia do gier o nazwie Q. nr [...] oraz Q. nr [...], które są włączone i przygotowane do gry. Urządzenia te były automatami w rozumieniu ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 471 ze zm. - dalej: u.g.h.), a lokal nie był objęty koncesją na prowadzenie kasyna gry. W trakcie przeprowadzonych przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej czynności procesowych pozyskano opinie techniczne dla obu urządzeń oraz umowę najmu lokalu użytkowego z 2 maja 2018 r., z której wynika, że skarżąca jako właściciel lokalu wynajęła T. Spóła z o.o. w W. część lokalu (10m2) mieszczącego się w miejscowości N. [...]. Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w P. decyzją z 24 lutego 2023 r. nałożył karę pieniężną w wysokości 200 000 zł z tytułu posiadania samoistnego lokalu o nazwie Restauracja "S." w N., w którym w dniu 16 lipca 2018 r. znajdowały się niezarejestrowane automaty do gier o nazwie Q. nr [...] oraz Q. nr [...] i w którym prowadzona była działalność gastronomiczna. Dyrektor Izba Administracji Skarbowej decyzją 2 czerwca 2023 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji podzielając ustalenia faktyczne i ich ocenę prawną wyrażoną w decyzji. W ocenie organu odwoławczego wynajęcie części powierzchni pomieszczenia innemu podmiotowi nie spowodowało, że pomieszczenie to stało się oddzielnym lokalem, a najemca posiadaczem zależnym. Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt. 4 u.g.h, odpowiedzialność posiadacza samoistnego lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa, nie jest uzależniona od winy i ma charakter obiektywny, a dla jej ustalenia wystarczające jest by automat do gier znajdował się w danym lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ przeprowadzona przez sąd kontrola zaskarżonej decyzji nie wykazała, aby została ona wydana z naruszeniem prawa w stopniu wymagającym zastosowania środków określonych w przepisach art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - dalej: p.p.s.a.). Sąd I instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie bezsporna jest kwalifikacja urządzeń znajdujących się w lokalu jako automatów do gier. W ocenie WSA, organy prawidłowo uznały, że urządzenia te spełniały przesłanki automatów do gier hazardowych, o których mowa w art. 2 ust. 3 - 5 u.g.h., co wynika z przeprowadzonych eksperymentów procesowych oraz opinii-sprawozdań z badań tych urządzeń sporządzonych przez Laboratorium Celno-Skarbowe. Sąd I instancji zaznaczył, że w wyniku dokonanych ustaleń stwierdzono, iż rozgrywane na ww. urządzeniach gry o wygrane pieniężne i rzeczowe zawierały element losowości, a otrzymywane wyniki gier były niezależne od wiedzy, woli i zręczności grającego. WSA uznał, że przedłożone w postępowaniu opinie prywatne dotyczyły urządzeń o zbliżonej nazwie, lecz o zupełnie innym charakterze (brak elementu losowości), więc nie miały wpływu na ustalenia w sprawie. Ponadto w opinii sądu I instancji, bezspornym był także fakt, że działalność w zakresie urządzania gier na ww. urządzeniach prowadzona była w lokalu Restauracja S. w N., niebędącym kasynem gry, bez zezwolenia na urządzanie i prowadzenie gier hazardowych oraz bez rejestracji automatów do gier, a zatem niezgodnie z art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.g.h. Sąd I instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia miała treść powołanego art. 89 ust. 1 pkt 4 u.g.h. z którego wynika, że odpowiedzialność administracyjną ponosi posiadacz samoistny lokalu, w którym znajduje się niezarejestrowany automat do gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa, o ile lokal nie jest przedmiotem posiadania zależnego. Zdaniem sądu I instancji, to na skarżącej spółce jako na posiadaczu samoistnym spoczywał ciężar wykazania, że wyzbyła się władztwa nad lokalem na rzecz innego podmiotu. Skarżąca nie wykazała jednak, że w rzeczywistości utraciła status posiadacza samoistnego przedmiotowego lokalu na rzecz posiadacza zależnego (najemcy). Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że fakt, iż umowę najmu w imieniu skarżącej spółki podpisała osoba nieuprawniona do jej reprezentowania, nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Zdaniem sądu I instancji, brak umowy najmu w sposób oczywisty przesądzałby o odpowiedzialności skarżącej spółki jako posiadacza samoistnego lokalu, a skuteczne wynajęcie części powierzchni lokalu również nie zwalniałoby jej z odpowiedzialności określonej w art.89 ust.1 pkt 4 u.g.h. Wynajmowana powierzchnia nie stanowiła bowiem odrębnego lokalu, którym posiadacz zależny mógł swobodnie i samodzielnie władać. Ponadto, zdaniem sądu I instancji, skarżąca ponosi odpowiedzialności z art. 89 ust. 1 pkt 4 u.g.h. niezależnie od tego, czy automaty wstawiono za wiedzą i zgodą prezesa zarządu czy bez, ani od tego czy czynność ta nastąpiła w sposób legalny czy bezprawny. Tego rodzaju okoliczności mogłyby być bowiem przedmiotem badania przed organami ścigania w innym postępowaniu. Sąd I instancji uznał również, że owszem organ nie odniósł się w uzasadnieniu decyzji do dowodów przedłożonych przez spółkę w postępowaniu odwoławczym, które dotyczyły okoliczności niespornych (kwestia reprezentacji Spółki w KRS, odwołanie prokury), ale to uchybienie procesowe nie miało wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. DIAS w uzasadnieniu decyzji wskazał bowiem na okoliczności, które były istotne z punktu widzenia przesłanek odpowiedzialności skarżącej spółki i na potwierdzające je dowody. Według sądu I instancji organ podatkowy w sposób prawidłowy i zrozumiały zredagował również pismo z 6 kwietnia 2023 r. wzywające do przedłożenia pełnomocnictwa dla adwokata, który podpisał się pod odwołaniem wniesionym od decyzji organu I instancji. Skarżąca dołączyła bowiem wymagane pełnomocnictwo, a zatytułowanie pisma jako "postanowienie" zamiast "wezwanie" nie spowodowało wewnętrznej sprzeczności pisma, ponieważ jego treść była jednoznaczna, a zatytułowanie go tak jak to uczynił organ było dopuszczalne w świetle art. 216 Ordynacji podatkowej. Zdaniem sądu I instancji, wbrew twierdzeniom skarżącej spółki, organ nie naruszył również przepisów postępowania w istotnym stopniu poprzez brak wezwania strony do uzupełnienia treści pełnomocnictwa we wskazanym w skardze zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że zakres pełnomocnictwa nie stanowił przedmiotu sporu i nie był przez strony kwestionowany. W podstawie prawnej orzeczenia wskazano art. 151 p.p.s.a. Skarżąca zaskarżyła wyrok w całości zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. II a. naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj : 1. art. 145 § 1 pkt 3 poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżąca wykazała, że postępowanie organów administracji było niezgodne z przepisami, a decyzje w sprawie wydane były z naruszeniem prawa określonego w Ordynacji podatkowej tj.: a. art. 169 § 1 Ordynacji Podatkowej oraz art. 216 i art. 217 Ordynacji Podatkowej albowiem w toku postępowania organ błędnie oznaczył pismo i błędnie sformułował żądanie kierowane pismem do strony z dniu 6 kwietnia 2023 r. oraz nie odpowiedział na pismo pełnomocnika skarżącej spółki w celu doprecyzowania intencji organu, b. art. 169 § 1 Ordynacji Podatkowej w zw. żart. 138e § 3 Ordynacji Podatkowej i art. 49 § 1 p.p.s.a poprzez brak wezwania pełnomocnika skarżącej spółki do uzupełnienia treści pełnomocnictwa szczegółowego PPS-1 o zakres umocowania pełnomocnika do działania w imieniu strony, oraz wskazania brakujących rubryk formularza, w tym wskazania adresu poczty email do doręczeń elektronicznych, c. art. 235 wz. z art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 4 Ordynacji Podatkowej, poprzez całkowite pominięcie przez organ zgłoszonych w toku postępowania odwoławczego wniosków dowodowych, oraz argumentów i zarzutów przedstawionych w treści odwołania i brak jakiegokolwiek nawiązania do nich w treści decyzji organu, d. art. 122, art. 180, art. 187 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, albowiem organ nie ustalił czy właściwa osoba odpowiedzialna za spółkę P. sp. z o.o. zawarła umowę najmu automatów i wyraziła zgodę na ich wstawienie do lokalu - czy automaty znajdowały się w lokalu w sposób bezprawny bez zgody i wiedzy Prezesa zarządu spółki. Il b. Naruszenie prawa materialnego, a to przepisu art. 89 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że skarżąca był posiadaczem samoistnym lokalu, w którym znajdowały się niezarejestrowane automaty do gry, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca podnajął lokal osobom trzecim i nigdy nie brał aktywnego udziału w zakresie eksploatacji automatów, co wyklucza odpowiedzialność skarżącej spółki w trybie art. 89 ust. 1 pkt 4 u.g.h. Mając na uwadze powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie oraz ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie w całości decyzji organu II instancji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Ponadto skarżąca wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną DIAS wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. z uwagi na to, że skarżąca zrzekła się przeprowadzenia rozprawy, a organ nie wniósł o jej przeprowadzenie. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Granice skargi są więc wyznaczone przez podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt IV CKN 1518/2000, OSNC 2001/3, poz. 39 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/2004, OSP 2005/3, poz. 36, wyrok NSA z 12.09.2019 r., II GSK 634/19, LEX nr 2739689). Skarga kasacyjna została oparta na podstawie kasacyjnej, wymienionej w art. 174 pkt 1 jak i 2 p.p.s.a., to jest na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na naruszeniu przepisów postępowania których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W takiej sytuacji, co do zasady, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po ustaleniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania wykładni prawa materialnego oraz subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego (por. wyrok NSA z 9 marca 2005 r., sygn. akt FSK 618/04, wyrok NSA z 3.12.2024 r., II GSK 1000/24, LEX nr 3788107). Należy jednak zauważyć, że w niniejszej sprawie zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego częściowo na siebie zachodzą. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej (ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r., t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 – dalej będzie stosowany skrót o.p.) oraz art. 216 i art. 217 o.p. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 169 § 1 o.p. jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Z kolei 216 o.p. stanowi, że w toku postępowania organ podatkowy wydaje postanowienia. Same zaś postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania podatkowego, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. Organ pismem z dnia 6 kwietnia 2023 r. wezwał do przedłożenia pełnomocnictwa od pełnomocnika skarżącej spółki, który podpisał się pod odwołaniem wniesionym od decyzji organu I instancji. Pismo to zostało nieprawidłowo zatytułowane "postanowieniem". Porównując oba przepisy – art. 169 i 216 o.p., nie ma wątpliwości, że organ błędnie określił wezwanie do uzupełnienia braków "postanowieniem". Trafnie jednak Sąd I instancji zauważył, że wezwanie to spotkało się z prawidłową reakcją, a pełnomocnik przedłożyła wymagane pełnomocnictwo. Nie było potrzeby powtórnego wzywania czy też doprecyzowania wezwania, wobec prawidłowej ("skutecznej") reakcji strony. Stąd nie było również potrzeby odpowiadania na pismo pełnomocnika skarżącej spółki z 27 kwietnia 2023r., które miało charakter jedynie polemiczny – wykazujący organowi na błędne zatytułowanie wezwania o usuniecie braku, a celem jego było jedynie wydłużenie czasu trwania przedmiotowego postępowania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego błędne zatytułowanie wezwania jako postanowienie nie miało nie tylko istotnego, ale żadnego wpływu na wynik sprawy. Kolejny zarzut dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 169 § 1 o.p. oraz art. 138e § 3 o.p. i art. 49 § 1 p.p.s.a również nie zasługuje na uwzględnienie. Wprawdzie pełnomocnictwo zawierało błędy, które popełnił sam pełnomocnik wnoszący skargę kasacyjną w niniejszej sprawie, ale nie uchybiało to jego ważności i skuteczności. Braki w postaci nie wskazania poczty elektronicznej oraz nie wskazania numeru sprawy, do której zostało ono udzielone nie miały istotnego wpływu na przebieg postępowania, skoro sam organ pełnomocnictwa tego nie kwestionowały i umożliwiły pełnomocnikowi reprezentowanie strony. Równie niezasadne są zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 235 o.p., art. 180 § 1 o.p., art. 187 § 1 o.p., art. 191 o.p., art. 210 § 4 o.p., a następnie w zw. z art. 122 o.p., art. 180 o.p., art. 187 o.p. Skarżąca przedłożyła w postępowaniu odwoławczym szereg dowodów a mianowicie pełny KRS spółki P. sp. z o.o., oświadczenie o odwołaniu prokury samodzielnej, informację o udzielonym urlopie macierzyńskim, informację o udzielonym urlopie rodzicielskim, zgłoszenie ZUS P RSA, kartę leczenia z dnia 27 października 2017 oraz z dnia 4 stycznia 2018 r. celem wykazania, iż na dzień sporządzenia umowy najmu powierzchni tj. 2 maja 2018 r. jak i na dzień kontroli - 15 maja 2018 r. J. W. nie był ani przedstawicielem spółki P., ani jej pełnomocnikiem lub prokurentem. W zaskarżonej do Sądu I instancji decyzji organ nie odniósł się bezpośrednio do wyżej wymienionych dokumentów. Zgodnie z art. 210 § 4 o.p. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Trafnie zwraca się więc uwagę w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że organ nie może pominąć żadnego z dowodów, jeżeli oceni go jako wiarygodny, nie może nie doceniać jego znaczenia, jeżeli ma on wartość dla rozpoznawanej sprawy (wyrok NSA z 20.12.2022 r., III FSK 637/22, LEX nr 3454043). Przedstawione dowody przez skarżącą w postępowaniu odwoławczym nie miały znaczenia w rozpoznawanej sprawie dla przypisania jej odpowiedzialności administracyjnej. Zgłoszone dowody dotyczyły bowiem kwestii zdrowotny i macierzyństwa prezesa zarządu oraz wewnętrznych stosunków panujących w spółce. Odpowiedzialność zaś z art.89 ust. 1 pkt 4 u.g.h. została przypisana Spółce, a nie prezesowi jej zarządu. Trafnie więc zauważył Sąd I instancji, że podnoszone okoliczności związane z pobytem prezesa zarządu na urlopie macierzyńskim i rodzicielskim, jak też z leczeniem szpitalnym jej dziecka i nieobecności z tego powodu w lokalu restauracji, nie zmieniają tej oceny. Podobnie nie mają znaczenia stosunki wewnętrzne panujące w spółce skarżącej. Do władz spółki należy bowiem właściwe zorganizowanie działalności spółki, a fakt przebywania prezesa na urlopie macierzyńskim nie zwalnia spółki jako takiej od obowiązku zgodnego z prawem prowadzenia swojej działalności. Odpowiedzialność Spółki ma miejsce bowiem niezależnie od tego, czy automaty wstawiono za wiedzą i zgodą prezesa zarządu czy bez, ani od tego czy czynność ta nastąpiła w sposób legalny czy bezprawny. Dla odpowiedzialności za delikt administracyjny nie ma bowiem znaczenia tzw. strona podmiotowa, a więc świadomość sprawcy deliktu. W tym zresztą zakresie należy zauważyć, że nie sposób badać owej świadomości w sytuacji odpowiedzialności administracyjnej podmiotu zbiorowego, w tym przypadku spółki prawa handlowego, która ponosi niezależną odpowiedzialność od osoby nią zarządzającej. Z punktu widzenia odpowiedzialności administracyjnej spółki nie ma znaczenia czy umowa najmu była nieważna, a automaty wstawione zostały do lokalu bez wiedzy i zgody prezesa zarządu, gdyż okoliczności te nie powodowały przeniesienia odpowiedzialności na najemcę jako posiadacza zależnego, więc jak trafnie zauważył Sąd I instancji ich wykazanie nie mogło wpłynąć na ustalenia zarówno w zakresie stanu faktycznego, jak i prawnego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na uznanie zarzutów co do naruszenia art. 235 o.p., art. 180 § 1 o.p., art. 187 § 1 o.p., art. 191 o.p., art. 210 § 4 o.p., art. 122 o.p., art. 180 o.p., art. 187 o.p. za uzasadnione, gdyż organy podjęły niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 122 o.p.). Zebrany materiał jest kompletny, a jego ocena jest wszechstronna i przekonująca, czym spełniono wymóg z art. 187 § 1 o.p. Z tego punktu widzenia nieprzeprowadzenie przez organy dowodów wskazywanych przez stronę nie stanowi naruszenia zasad prowadzenia postępowania dowodowego. Z treści art. 188 o.p., nie wynika oczywista konieczność uwzględniania każdego wniosku dowodowego zgłaszanego przez stronę w toku postępowania. Organ może nie uwzględnić wniosku dowodowego strony nie tylko wówczas, gdy wniosek taki dotyczy okoliczności nieistotnej dla rozstrzygnięcia sprawy, ale także w przypadku stwierdzenia, że istotna dla rozstrzygnięcia okoliczność została już dostatecznie wyjaśniona, a zgłoszenie nowych wniosków dowodowych spowoduje jedynie przewłokę postępowania. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia prawa materialnego, a to przepisu art. 89 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. Zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 4 u.g.h., karze pieniężnej podlega posiadacz samoistny lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa, o ile lokal nie jest przedmiotem posiadania zależnego. Stąd odpowiedzialności administracyjnej na tej podstawie podlega, co do zasady, posiadacz samoistny lokalu. Odpowiedzialność posiadacza samoistnego jest wyłączona jedynie w sytuacji, gdy lokal jako całość jest przedmiotem posiadania zależnego. Ustawodawca nie zdefiniował jednak w ustawie o grach hazardowych pojęć: posiadacza zależnego, posiadacza samoistnego oraz pojęcia lokalu. Instytucja posiadania (samoistnego i zależnego) należy do sfery uregulowań prawa cywilnego. Zgodnie bowiem z art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie samoistne rzeczy polega na faktycznym wykonywaniu w stosunku do niej wszelkich uprawnień, które składają się na treść prawa własności, a zatem, co do zasady, przynależą właścicielowi (art. 336 k.c.). Dla samoistnego posiadania rzeczy konieczne jest zatem sprawowane nad nią faktycznego władztwa (corpus) oraz zamiar władania nią dla siebie (cum animo rem sibi habendi). Posiadacz zależny natomiast włada rzeczą w zakresie innego prawa niż własność, dlatego czynnik woli (animus) stanowi kryterium, które pozwala odróżnić posiadanie samoistne od posiadania zależnego. Posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne (art. 337 k.c.). Z kolei pojęcie odrębnego lokalu należy utożsamiać z pomieszczenie, które zostało w wyraźny sposób wydzielone za pomocą stałych przegród (ścian), przeznaczone jednocześnie do pobytu osób w celach mieszkalnych lub związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (wyrok NSA z 20.04.2023 r., II GSK 967/20, LEX nr 3576533). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie przyjmuje się, że przeniesienie posiadania do części lokalu (rozumianego jako część powierzchni lokalu) nie będzie skutkowało "przesunięciem" ciężaru odpowiedzialności na posiadaczy zależnych tej niewyodrębnionej w osobny lokal części powierzchni lokalu. Lokal, o jakim mowa w przepisie art. 89 ust. 1 pkt 4 u.g.h., nie traci charakteru wyodrębnionego fizycznie miejsca, w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa w sytuacji, gdy korzystając z zasady swobody umów posiadacz lokalu udostępni (wynajmie) fragment jego powierzchni innej osobie do używania. Samoistny posiadacz lokalu w takiej sytuacji nie traci posiadania "lokalu", w którym prowadzona jest działalność gospodarcza. Zgodnie z art. 337 k.c. posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje rzecz w posiadanie zależne. Biorąc pod uwagę okoliczności rozpoznawanej sprawy należy uznać, że podnajęcie części powierzchni lokalu nie spowodowało, że ta część stała się samodzielnym "lokalem", który mógł być oddany w posiadanie zależne w rozumieniu art. 89 § 1 pkt 4 u.g.h. (wyrok NSA z 25.04.2024 r., II GSK 158/21, LEX nr 3714906, wyrok NSA z 20.04.2023 r., II GSK 967/20, LEX nr 3576533, wyrok NSA z 3.12.2020 r., II GSK 995/20, LEX nr 3109379, wyrok NSA z 3.12.2020 r., II GSK 749/20, LEX nr 3106535). Nie ma przy tym znaczenia, czy automaty do gry hazardowej znajdowały się w barze, czy też w restauracji. Całość lokalu była bowiem zarządzana przez skarżącą spółkę. Trafnie Sąd I instancji wskazał, że bar jest lokalem gastronomicznym, nawet jeśli nie serwuje się tam posiłków, a wyłącznie napoje, a poza tym, przedmiotem zawartej umowy najmu było 10m2 powierzchni, a zatem nie cała powierzchnia baru lecz tylko część. Stąd nie można uznać, że sam bar jako taki stał się przedmiotem posiadania zależnego. Z zeznań świadków wynika również, że przedmiotowe automaty były włączane i wyłączane przez pracowników skarżącej spółki. Biorąc pod uwagę okoliczności rozpoznawanej sprawy należy uznać, że podnajęcie części powierzchni lokalu nie spowodowało, że ta część stała się samodzielnym "lokalem", który mógł być oddany w posiadanie zależne w rozumieniu art. 89 § 1 pkt 4 u.g.h. Zawarcie umowy najmu nie spowodowało zatem w tej sprawie utraty przez skarżącego posiadania samoistnego "lokalu". Wynajęta powierzchnia w dalszym ciągu pozostawała częścią całego lokalu, w którym prowadzona była przez skarżącego działalność gastronomiczna/handlowa. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oraz art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.