Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II GSK 148/25

Wyrok NSA z 24 czerwca 2025 r., II GSK 148/25 – transport drogowy i przewozy

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
24 czerwca 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) Protokolant asystent sędziego Magdalena Czyżewska po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. Sp. z o.o. w likwidacji w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 czerwca 2024 r. sygn. akt II SA/Rz 506/24 w sprawie ze skargi R. Sp. z o.o. w likwidacji w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 28 września 2021 r. nr 1801-IGC.48.20.2020 w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od R. Sp. z o.o. w likwidacji w K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie 3 600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 25 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 506/24 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., obecnie Dz.U. z 2024 r., poz. 935 t.j., dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę R. Sp. z o.o. (dalej też: "strona", "skarżąca", "Spółka") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej też: "DIAS", "organ") z dnia 28 września 2021 r., nr 1801-IGC.48.20.2020 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: W dniu 18 sierpnia 2017 r. funkcjonariusze [...] Urzędu Celno - Skarbowego zatrzymali do kontroli pojazd marki [...] nr rej. [...] przewożący wg dokumentacji 23.420 kg towaru o nazwie "A. chemicki modifikovany" (dalej: "A."), który w dokumencie przewozowym określono kodem CN 3902 90 90. Zgodnie z ustawą z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz.U. z 2021 r., poz. 1857, dalej: "ustawa SENT") towary sklasyfikowane tym kodem nie podlegają systemowi monitorowania drogowego. Nadawcą towaru była firma K. spol. s.r.o. (dalej: "Nadawca słowacki"), odbiorcą zaś skarżąca. W ramach kontroli pobrano próbki towaru w celu ustalenia składu jakościowego i frakcyjnego na potrzeby analizy przyjętego kodu CN. Po wykonaniu badań, Instytut [...] (dalej: "I[...]") w ekspertyzie z 5 stycznia 2018 r. zaproponował klasyfikację taryfową A. do kodu CN 2710 19 99 - pozostałe oleje smarowe oraz pozostałe oleje, uznając, że jego skład jest charakterystyczny dla węglowodorowych baz olejowych i nie stanowi czystych syntetycznych poliolefin. Decyzją z 25 listopada 2019 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno - Skarbowego w P. (dalej: "organ I instancji"), na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy SENT nałożył na Spółkę karę pieniężną 37 855 zł za niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 6 ust. 1 tj. niedokonanie stosownego zgłoszenia przewozu towaru wrażliwego. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca, domagając się uchylenia decyzji organu I instancji, zakwestionowała zaklasyfikowanie przewożonego towaru do kodu CN 2710 19 99, a w konsekwencji objęcie jej obowiązkiem, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy SENT, którego niewykonanie skutkowało nałożeniem spornej kary. Podniosła również zarzut niezastosowania w przedmiotowej sprawie możliwości odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy SENT. Podkreśliła, że przedstawione przez nią okoliczności uzasadniają odstąpienie od wymierzenia kary, ponieważ w sprawie zachodzi zarówno ważny interes strony, jak i interes publiczny w nienakładaniu choćby najniższej kary pieniężnej. Brak jest bowiem jakiegokolwiek uszczuplenia po stronie Skarbu Państwa, jak również brak jest umyślności po stronie Spółki. Ponadto nałożenie choćby najniższej kary, stanowiłoby niezawinione uszczuplenie majątku Spółki, w obliczu pogarszającej się sytuacji finansowej. Skarżąca podkreśliła, że jej działania, jako podmiotu odbierającego, nie miało na celu omijanie przepisów ustawy SENT. Po rozpatrzeniu odwołania, organ odwoławczy decyzją z 28 września 2021r. działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900, dalej: "O.p."), art. 3 ust. 2 pkt 1b, art. 6 ust. 1, art. 21 ust. 1 i art. 26 ust. 5 ustawy SENT utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego zgromadzony materiał dowodowy potwierdzał, że skład przewożonego produktu jest charakterystyczny dla węglowodorowych baz olejowych i nie stanowi czystych syntetycznych poliolefin. W związku z tym zasadna była klasyfikacja A. do kodu CN 2710 19 99 tak jak przyjął organ I instancji, nie zaś do pozycji CN 3902 90 90 jak pierwotnie zaklasyfikowała towar skarżąca. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 1770/21 uchylił zaskarżoną decyzję z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 121 i art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. Sąd nie przychylił się do argumentacji organów stwierdzając, że badania przeprowadzone w laboratorium na zlecenie DIAS nie pozwalają w pełni potwierdzić składu chemicznego pobranej próbki A., co z kolei nie może stanowić podstawy do nałożenia na Spółkę kary pieniężnej, ze względu na brak dokonania zgłoszenia o przewozie towaru. W kwestii naruszenia art. 165b § 1 O.p. Sąd podzielił stanowisko organów, co do braku zastosowania art. 26 ust. 5 ustawy SENT w przedmiotowej sprawie. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku, DIAS, domagając się jego uchylenia w całości oraz oddalenia skargi, zakwestionował ocenę prawną Sądu I instancji w kwestii dokonania przez organy przedwczesnego - w oparciu o budzący wątpliwości materiał dowodowy- zaklasyfikowania towaru A. do pozycji CN 2710 19 99 tj. pozostałe oleje smarowe oraz pozostałe oleje. Wyrokiem z dnia 14 września 2023 r., sygn. akt II GSK 1677/22 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA w Rzeszowie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji. Przesądzając w kwestii prawidłowości zaklasyfikowania towaru do pozycji CN 2710 19 99 wskazał, że przeprowadzone w sprawie badania pobranych próbek A., wystarczająco potwierdzają skład chemiczny tego produktu, a co za tym idzie zaklasyfikowanie go przez organy do pozycji CN 2710 19 99 - pozostałe oleje smarowe oraz pozostałe oleje, było zasadne. NSA podkreślił, że Sąd I instancji zbyt pochopnie, bez wyczerpującej analizy wyników badań Instytutu [...] w K., podzielił stanowisko Spółki, która poza poddawaniem w wątpliwość ustaleń organu, w żaden sposób nie wykazała, że dokonywała przewozu towaru z pozycji CN 3902. Nie dysponowała dokumentami świadczącymi jednoznacznie o prawidłowości klasyfikacji do pozycji CN 3902, np. badań składu wyrobu, którego próbkę pobrano podczas kontroli celno-skarbowej, a jedynie podnosiła, że działała w zaufaniu do słowackiego producenta. W ocenie NSA zagadnienia, dotyczące relacji między skarżącą a jej kontrahentem przy prowadzeniu obrotu olejami, w tym wzajemne zaufanie tych podmiotów, nie stanowiły okoliczności uwzględnianych przy badaniu podstaw zastosowania art. 21 ust. 1 ustawy SENT. Natomiast mogły być brane pod uwagę przy rozważaniu przez organy możliwości odstąpienia od nałożenia kary, co przewiduje art. 21 ust. 3 ustawy SENT. NSA przesądzając w kwestii klasyfikacji towaru do kodu CN 2710 19 99 oraz obowiązku Spółki zgłoszenia przewozu do rejestru SENT na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy SENT, polecił Sądowi I instancji dokonanie oceny zaskarżonych decyzji w zakresie przesłanek pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary, gdyż nie było to przedmiotem kontroli WSA na poprzednim etapie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po ponownym rozpoznaniu sprawy oddalił skargę. Rozpoznając sprawę, stosownie do wytycznych NSA tj. uznając, że właściwą klasyfikacją towaru A. przewożonego przez skarżącą jest klasyfikacja do kodu CN 2710 19 99, w związku z czym skarżąca miała obowiązek objęcia przewozu tego towaru zgłoszeniem do rejestru na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy SENT, WSA stwierdził, że przedmiotem jego oceny w toku ponownego rozpoznania sprawy, jest jedynie kwestia prawidłowości dokonanych przez organy ustaleń faktycznych, w kwestii przesłanek pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary na skarżącą oraz prawidłowości niezastosowania tej instytucji prawnej, co skutkowało wydaniem zaskarżonej w sprawie decyzji w przedmiocie nałożenia kary za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy SENT. Wskazał, że kwestię odstąpienia od wymierzenia kary reguluje przepis art. 21 ust. 3 zgodnie z którym, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, podmiotu sprzedającego, zużywającego podmiotu olejowego albo pośredniczącego podmiotu olejowego lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, podmiotu sprzedającego, zużywającego podmiotu olejowego albo pośredniczącego podmiotu olejowego lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-2d, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Ten ostatni przepis stanowi zaś, że organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie nie stanowi pomocy publicznej albo stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4. Wyjaśnił, że przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Zostały przy tym tak ukształtowane, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Kary pieniężne, nakładane w trybie administracyjnym, są bowiem niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Nałożenie kary jest obligatoryjne. Uznał, że zasadnie organy posługując się szeregiem danych wynikających ze sprowadzań finansowych Spółki za poszczególne lata obrotowe, a także dokonując analizy tych danych w oparciu o szereg współczynników, mających charakteryzować kondycję ekonomiczną i finansową Spółki, doszły do przekonania, że jej sytuacja jest na tyle dobra, że konieczność uiszczenia kary, w wysokości 37 855 zł nie spowoduje zakłócenia w funkcjonowaniu skarżącej, ani nie będzie się wiązała z zagrożeniem jej bytu prawnego i funkcjonowania na rynku. W ocenie WSA za odstąpieniem od nałożenia kary, w rozważanym przypadku, nie przemawia także interes publiczny. Ten bowiem, wyrażający się również w potrzebie wyeliminowania nadużyć w zakresie obrotu wyrobami akcyzowymi, wymaga między innymi zapewnienia właściwego systemu przewozu tego rodzaju towarów oraz jego monitorowania. Temu celowi służą regulacje ustawy SENT, przestrzeganie których zostało obwarowane odpowiednimi sankcjami, których, jak to stwierdzono na wstępie niniejszych rozważań, nie można określić jako nadmiernych, godzących tym samym w zasadę proporcjonalności. Uznał także, że w sprawie brak jest również podstaw do stwierdzenia, aby za odstąpieniem od wymierzenia kary przemawiały także inne uwarunkowania i zależności, związane z urzeczywistnieniem szczególnie doniosłych i społecznie użytecznych celów oraz zamierzeń. Podkreślił, że Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym w sprawie II GSK 1677/22 wyroku z dnia 14 września 2023 r., przesądzając o klasyfikacji taryfowej przewożonego towaru uznał, że kwestia działania Spółki w zaufaniu do zagranicznego kontrahenta nie może wpłynąć na prawidłową klasyfikację towaru, a jedynie może podlegać badaniu, w ramach okoliczności przemawiających za odstąpieniem od wymierzenia kary. Stanowisko to, w sensie możliwości uwzględnienia tej przesłanki, jest wiążące w sprawie. W skardze kasacyjnej skarżąca zaskarżyła powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg. norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: I. Naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. błędną wykładnię art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT poprzez: jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy było to uzasadnione z uwagi na ważny interes podmiotu odbierającego i interes publiczny, w tym: błędną wykładnię i pominięcie w ustalaniu pojęcia ważnego interesu publicznego zasad proporcjonalności, bezpieczeństwa i zaufania do organów państwowych, co w konsekwencji nie pozwoliło organom odstąpić od nałożenia kary; 2. art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej zasady proporcjonalności, poprzez wydanie decyzji naruszającej zasadę proporcjonalności przejawiającym się niewspółmiernością zastosowanych środków (kary) względem celu jaki ma osiągnąć ustawa SENT i nieuwzględnieniem innych mniej uciążliwych dla Spółki rozwiązań przewidzianych przez tę ustawę. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca kasacyjnie przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest uzasadniona. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez NSA, który w odróżnieniu od Sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Z postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów, które z uwagi na ich komplementarny charakter można i należy rozpatrzeć łącznie wynika, że spór w sprawie dotyczy kwestii prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 28 września 2021 r., nr 1801-IGC.48.20.2020 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów, stwierdził, że jest ona zgodna z prawem. W rozpoznawanej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej obejmują wyłącznie naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 22 ust 3 (w uzasadnieniu skargi kasacyjnej prawidłowo powołano art. 21 ust. 3) w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy było to uzasadnione z uwagi na ważny interes podmiotu odbierającego i interes publiczny oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej zasady proporcjonalności, poprzez wydanie decyzji naruszającej zasadę proporcjonalności przejawiającym się niewspółmiernością zastosowanych środków (kary) względem celu jaki ma osiągnąć ustawa SENT i nieuwzględnieniem innych mniej uciążliwych dla Spółki rozwiązań przewidzianych przez tę ustawę. Zarzuty te są niezasadne. Przede wszystkim wskazać należy, że niniejsza sprawa była rozpoznawana w warunkach wynikających ze związania na podstawie art. 190 p.p.s.a. wyrokiem NSA z 14 września 2023 r., sygn. akt II GSK 1677/22 uchylającego wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 1770/21 i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi jedynie w kwestii przesłanek pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary. Zgodnie z art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani Sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Oznacza to, że orzeczenie Sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego Sądu administracyjnego oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania. W związku z powyższym, przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez WSA, granice sprawy podlegają zawężeniu do granic w jakich rozpoznał skargę NSA i wydał orzeczenie. Oznacza to, że w przypadku wnoszenia kolejnych skarg z powodu niewłaściwego wykonania zapadłego wyroku uwzględniającego skargę, Sąd administracyjny jedynie weryfikuje sposób wywiązania się organów ze skierowanych do nich wskazań, nie wnika zaś w materię objętą zakresem wcześniejszych ocen. W rozpoznawanej sprawie dotyczy to, oceny prawnej i wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku NSA z 14 września 2023 r., sygn. akt II GSK 1677/22, którymi organ ponownie rozpoznający sprawę, a następnie Sąd administracyjny, byli związani. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ustalenia poczynione przez organy (i zaakceptowane przez Sąd I instancji) co do braku szczególnych, wyjątkowych okoliczności które uzasadniałyby uznanie, że nałożenie kary nie godzi w ważny interes strony, czy też interes publiczny w sposób nie do pogodzenia z ogólnym porządkiem prawnym czy uzasadnionym, obiektywny poczuciem sprawiedliwości, zwłaszcza że dotyczy działań profesjonalnego podmiotu, na którym ciążą większe obowiązki w zakresie przestrzegania prawa niż ma to miejsce w sytuacji, gdy nie mamy do czynienia z profesjonalną działalnością zarobkową. Podkreślenia wymaga, że z uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Ma stanowić narzędzie do walki z nieuczciwymi podmiotami dokonującymi nielegalnego obrotu paliwami płynnymi, alkoholem całkowicie skażonym oraz suszem tytoniowym, bez odprowadzania do budżetu państwa należnych podatków, dokonujących wyłudzeń niezapłaconych podatków (Sejm VIII kadencji, druk nr 1244). Kary przewidziane w ustawie SENT nie mają więc charakteru fiskalnego, ale przede wszystkim prewencyjny. Natomiast charakter represyjny przepisów tej ustawy winien odnosić się do podmiotów nieuczciwych, dokonujących przestępstw gospodarczych. Nie leży natomiast w interesie publicznym, aby nakładać na przewoźnika działającego legalnie dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień. W orzecznictwie brano przy tym pod uwagę czy stwierdzone uchybienia nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa (por. np. wyroki NSA z: 18 maja 2020 r., II GSK 220/20, 27 listopada 2020 r., II GSK 790/20, 19 lutego 2021 r., II GSK 1353/20, 1 lipca 2021 r., II GSK 145/21, II GSK 193/21). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ten kierunek interpretacji uwzględnia rezultat zastosowania reguł celowościowych i funkcjonalnych wykładni art. 21 ust. 3 ustawy SENT, który wskazuje, że sprzeczny jest z interesem publicznym automatyzm w działaniu organów administracji, wyrażający się w nakładaniu kar pieniężnych na podmioty, które co do zasady działają zgodnie z prawem, a popełniły jedynie nieistotne błędy lub pomyłki w zgłoszeniu SENT. Akceptacja takiego działania organów wynikająca z pominięcia rezultatu prawidłowej wykładni art. 21 ust. 3 ustawy SENT, naruszałaby normę prawną zawartą w tym przepisie. Ponadto w orzecznictwie Sądów administracyjnych podnosi się także, że odmienny od wyżej wyrażonego pogląd byłby sprzeczny z wymogami kreowania zaufania w relacji obywatel - organy administracji publicznej, gdyż trudno utożsamiać interes publiczny z nakładaniem na działającego legalnie przewoźnika dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień formalnych, jeżeli uchybienia te nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa w postaci możliwości szczuplenia dochodów budżetowych, a uchybienia te niezwłocznie zostały usunięte w całości lub w znacznej części. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z 5 października 2023 r., sygn. akt II GSK 2043/22, LEX nr 3687798) wskazuje się, że posłużenie się przez ustawodawcę w treści art. 21 ust. 3 ustawy SENT nieostrymi pojęciami: "ważny interes przewoźnika" i "interes publiczny" oznacza brak określonego katalogu przesłanek i wymaga wypełnienia ich treści w konkretnej sprawie przez odwołanie się do całokształtu konkretnych okoliczności i faktów. Ocena ta musi być zindywidualizowana, a więc odnosząca się, zarówno do sytuacji zobowiązanego podmiotu, jak i okoliczności, w których doszło do naruszenia oraz jego wagi z punktu widzenia interesu publicznego. Ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do tych pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Ważnego interesu przewoźnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Nadzwyczajne, losowe sytuacje jak utrata możliwości wywiązania się z zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary, przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika. Z kolei przy ocenie przesłanki "interesu publicznego" należy brać pod uwagę takie elementy jak: proporcjonalność danej kary; relację pomiędzy wysokością kar nałożonych za przewozy do dochodu z tych dostaw osiągniętego przez podmiot kontrolowany, czy stwierdzone uchybienia stwarzają realne zagrożenia interesów Skarbu Państwa; czy są dokonywane w ramach oszustwa, czy też innych przestępstw; czy nałożenie kary pieniężnej na miało charakter prewencyjny, czy też dyscyplinujący w odniesieniu do kolejnych przewozów; czy nieprawidłowości te zdarzyły się jednokrotnie (sporadycznie), czy też występują na tyle często u danego podmiotu, że świadczą co najmniej o niedbałości, nienależytej staranności w prowadzeniu swoich interesów. Przy analizie przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej nie można więc pominąć okoliczności, w jakich nastąpiło naruszenie, przyczyn powstałego naruszenia, okoliczności towarzyszących i jego konsekwencji (zob. wyrok NSA z 18 maja 2020 r., sygn. akt II GSK 220/20). Sąd I instancji zasadnie wskazał, że organ dokonał pogłębionej analizy nie tylko przesłanki ważnego interesu podmiotu odbierającego ale i przesłanki interesu publicznego w okolicznościach tego konkretnego przypadku. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy wytłumaczył, że nie zaistniały takie okoliczności, które mieściłyby się w pojęciu interesu publicznego. Ocenił popełnione przez skarżącą przewinienie w stosunku do takich wartości jak sprawiedliwość i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, uwzględniając jego wagę, okoliczności oraz przyczyny powstania naruszenia. Zasadnie wskazał, że w interesie publicznym leży powszechne i prawidłowe stosowanie prawa przez wszystkich uczestników łańcucha dostaw towarów wrażliwych. Przyjęte rozwiązania służą bowiem prawidłowej realizacji obrotu towarowego i chronią legalny handel takimi towarami. Każdy zatem z podmiotów tego łańcucha jest obowiązany w trakcie całej trasy umożliwić lokalizację pojazdu wraz z towarem. Słusznie też uznał, że organy posługując się szeregiem danych wynikających ze sprawozdań finansowych Spółki za poszczególne lata obrotowe, a także dokonując analizy tych danych w oparciu o szereg współczynników, mających charakteryzować kondycję ekonomiczną i finansową Spółki, zasadnie doszły do przekonania, że jej sytuacja jest na tyle dobra, że konieczność uiszczenia kary, w wysokości 37 855 zł nie spowoduje zakłócenia w funkcjonowaniu skarżącej, ani nie będzie się wiązała z zagrożeniem jej bytu prawnego i funkcjonowania na rynku. Zasadnie zauważył, że skarżąca miała możliwość upewnienia się, co do składu przewożonego towaru, a także możliwość weryfikacji przyjętej klasyfikacji taryfowej, poprzez wystąpienie do organów skarbowych z wnioskiem o wydanie Wiążącej Informacji Taryfowej. Tym samym prewencyjny charakter orzeczonej kary powinien przeważyć w kwestii zasadności ewentualnego zastosowania wobec skarżącej zwolnienia z odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy, w postaci odstąpienia od wymierzenia kary. Z uwagi na ryzyko, jakie dla obrotu środkami przewożonymi w niniejszej sprawie miało niniejsze naruszenie, trafnie wskazał, że nie można było uznać, że nałożona kara była nieproporcjonalna, a ponadto została ona nałożona jedynie w części realnie stwierdzonych naruszeń. Spółka bowiem dokonała ok. 40 przewozów tożsamego towaru bez należytego zgłoszenia, przy czym kara nałożona została jednie w części przypadków. Również zasadnie WSA uznał, że w sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, aby za odstąpieniem od wymierzenia kary przemawiały także inne uwarunkowania i zależności, związane z urzeczywistnieniem szczególnie doniosłych i społecznie użytecznych celów oraz zamierzeń. W ocenie NSA okoliczności faktyczne, które organy zbadały i oceniły w celu ustalenia czy zachodzą przesłanki do zastosowania odstąpienia od nałożenia kary były wystarczające. W tej sytuacji - analizując wszystkie okoliczności niniejszej sprawy - słusznie uznano, że przesłanka interesu publicznego w sprawie nie występuje, co w powiązaniu z brakiem przesłanki ważnego interesu przewoźnika skutkowało tym, że nie było możliwości odstąpienia od wymierzenia kary. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania NSA orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).

Informacje o sprawie

Data wpływu
22 stycznia 2025
Hasła tematyczne
Drogi publiczne Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Sędziowie
Izabella Janson /sprawozdawca/ Joanna Sieńczyło - Chlabicz /przewodniczący/ Marcin Kamiński

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny