II GSK 1474/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Dariusz Zalewski po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Komitetu Wyborczego [...] o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Częstochowy z dnia 22 stycznia 2025 r. nr WZP.539.7.13.2024 w sprawie ze skargi kasacyjnej Komitetu Wyborczego [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 listopada 2025 r. sygn. akt III SA/Gl 430/25 w sprawie ze skargi Komitetu Wyborczego [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 18 marca 2025 r. nr SKO.4109.4.2025 w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego postanawia: oddalić wniosek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 19 listopada 2025 r., sygn. akt III SA/Gl 430/25 oddalił skargę Komitetu Wyborczego [...] (Skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z 18 marca 2025 r., nr SKO.4109.4.2025 w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego. Wcześniej Sąd pierwszej instancji na skutek wniosku Skarżącego postanowieniem z 27 maja 2025 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący wniósł skargę kasacyjną od wskazanego wyżej wyroku, wnosząc w niej m.in. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Częstochowy z 22 stycznia 2025 r. nr WZP.539.7.13.2024, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, ze zm.; dalej p.p.s.a.). Uzasadniając zgłoszone żądanie Skarżący wskazał, że Komitety wyborcze partii politycznych mogą pozyskiwać środki finansowe wyłącznie z funduszów wyborczych partii, które utworzyły dany komitet. Tym samym komitety wyborcze podczas prowadzenia kampanii wyborczych wydatkują wszelkie środki finansowe, jakie mają do dyspozycji. Skarżący podczas przeprowadzonej kampanii wyborczej, rozporządził niemalże wszystkimi środkami finansowymi, którymi dysponował. W konsekwencji obecnie dla Skarżącego konieczność natychmiastowej spłaty zobowiązania mogłaby prowadzić do konieczności wyzbycia się składników majątkowych niezbędnych do prowadzenia działalności komitetowej, a tym samym mogłoby to prowadzić do niemożności jej kontynuacji i likwidacji. Wobec powyższego, w sytuacji uiszczenia przez Skarżącego kary zachodzi uzasadnione zagrożenie wystąpienia po jego stronie szkody, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Skarżący zaznaczył, że jeśli w niniejszej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne zakończyłoby się ostatecznie wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego to wcześniejsze wykonanie tej decyzji sprawiłoby, że kontrola sądowa okazałaby się wówczas iluzoryczna. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy stwierdzić, że po oddaleniu skargi przez sąd pierwszej instancji skarżący, który wniósł skargę kasacyjną, może wystąpić z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego do sądu aktu administracyjnego (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07, ONSAiWSA 2007 r. nr 4, poz. 77). Uwzględnienie takiego wniosku przez sąd jest możliwe, jeżeli spełnione są przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że to na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek w nim zawartych, zaś sąd może wstrzymać wykonanie aktu objętego wnioskiem, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt zostanie wykonany. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno wskazywać na konkretne fakty i okoliczności pozwalające wiarygodnie uprawdopodobnić, że wykonanie kontrolowanego aktu spowoduje wystąpienie jednej lub obu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. - znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z 25 kwietnia 2013 r., sygn. akt I GSK 376/13). Niezbędne jest także wyjaśnienie, że składający wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu powinien przedstawić całą swoją sytuację majątkową i zdolności płatnicze, nie wyłączając przedłożenia dokumentów celem uwiarygodnienia wywodzonych twierdzeń, że wykonanie zaskarżonego aktu spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Z art. 61 § 3 p.p.s.a. wyraźnie wynika, że szkoda tam opisana nie może być jakakolwiek, ale musi być znaczna. Z kolei trudne do odwrócenia skutki to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe, spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po długim czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Uwagi te są istotne z punktu widzenia argumentacji zawartej we wniosku, która koncentruje się na skutkach finansowych wykonania decyzji organów obu instancji, jednakże bez poparcia jej stosowną dokumentacją uwiarygadniającą, że w przypadku ich wykonania dojdzie do powstania po stronie skarżącej znacznej szkody bądź trudnych do odwrócenia skutków. Dla oceny spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania aktu nakładającego obowiązek uiszczenia kary pieniężnej niezbędne jest odniesienie kwoty nałożonej kary do sytuacji majątkowej skarżącego. Dopiero wówczas można ocenić, czy uiszczenie tej należności leży w zakresie możliwości płatniczych strony, czy też stwarza zagrożenie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Bez porównania tych dwu wartości - wysokości kary i majątku, jakim dysponuje skarżący, nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzeń wnioskodawcy o wpływie zapłaty kary na jego sytuację finansową, w tym na powstanie ryzyka dla prowadzenia działalności komitetowej (por. postanowienie NSA z 21 marca 2024 r., sygn. akt II GZ 84/24). Sama obawa przed negatywnymi skutkami finansowymi wykonania decyzji, nie uzasadnia jeszcze udzielenia ochrony tymczasowej. Jak już zaznaczono, aby ustalić, że wykonanie decyzji wiąże się z wystąpieniem po stronie skarżącej znacznej szkody, konieczna jest dokładna ocena jej sytuacji majątkowej. Brak zobrazowania tej sytuacji powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł ocenić, czy wykonanie decyzji i uiszczenie kary pieniężnej w tej konkretnej sytuacji może wiązać się z ryzykiem wystąpienia wskazanej przesłanki. Nie wiadomo bowiem jakiego rzędu środkami finansowymi dysponuje Skarżący, wreszcie jak uiszczenie kary pieniężnej wpłynie na jego kondycję finansową. Twierdzenia Skarżącego, że rozporządził niemalże wszystkimi środkami finansowymi, którymi dysponował nie zostały należycie uwiarygodnione. To wszystko powoduje, że nie można ocenić, czy wykonanie decyzji skutkować będzie niebezpieczeństwem spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, czy też wyrządzenia znacznej szkody, tzn. takiej której skutki są bardziej dotkliwe, niż normalne konsekwencje związane z uszczupleniem środków finansowych poprzez uiszczenie określonej kwoty pieniężnej. Co istotne, obowiązek uiszczenia należności pieniężnej ma co do zasady charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji, wyegzekwowana należność podlega zwrotowi. Wykonanie decyzji nakładających administracyjne kary pieniężne jest ze swej istoty dolegliwe i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego. Tego typu sytuacja jest normalną konsekwencją aktów określających obowiązki uiszczenia określonej kwoty i sama w sobie nie stanowi podstawy do wstrzymania wykonania decyzji (por. postanowienie NSA z 12 lutego 2026 r., sygn. akt II FZ 3/26). Ogólnikowe zaś twierdzenia wyrażane przez Skarżącego, pozbawione szerszego uzasadnienia, czy stosownych wyliczeń, nie mogą stanowić podstawy do orzeczenia przez sąd o udzieleniu ochrony tymczasowej. Co także ważne, na wymogi uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w niniejszej sprawie postanowieniem z 27 maja 2025 r. odmówił wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z 18 marca 2025 r. Tymczasem rozpoznawany wniosek jest powtórzeniem argumentacji, która już raz nie odniosła oczekiwanego przez Skarżącego skutku. Sąd wytknął wszak ogólnikowość twierdzeń strony, brak wykazania wysokości środków finansowych którymi dysponuje, jak też brak przestawienia swojej aktualnej sytuacji majątkowej. Nie jest zatem zrozumiałe ponowne przytoczenie tożsamych, lakonicznych i niepopartych stosowną dokumentacją obrazującą wpływ nałożonej kary pieniężnej na kondycję Skarżącego twierdzeń. Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.