II GSK 1437/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Go 148/22 w sprawie ze skargi Z. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 14 stycznia 2022 r. nr 0801-IOC.48.45.2021.2.JOS w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Go 148/22, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), oddalił skargę Z. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 14 stycznia 2022 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Z. P., zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się jego uchylenia w całości, uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia ostatecznego Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 14 stycznia 2022 r., względnie uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Ponadto skarżący kasacyjnie wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, z uwzględnieniem kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przepisów postępowania podatkowego określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.), przez organy w toku postępowania podatkowego, a w szczególności: – art. 120 i art. 121 poprzez pominięcie w fazie procedowania przez organ skarbowy zastosowania się do zasady określającej podstawę jego działania na podstawie i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a w konsekwencji wydanie postanowienia na podstawie przepisów podatkowych, które nie mają zastosowania w niniejszej sprawie, a także przeprowadzenie postępowania podatkowego w sposób niestaranny, a co za tym idzie niepoprawny merytorycznie, z naruszeniem zasady zaufania, która powinna się przejawiać nie tylko w bezstronności rozstrzygnięć i dbałości o wyjaśnienie wszelkich - głównie prawnych - aspektów sprawy, lecz także w działaniu na korzyść podatnika, przeciwko naruszaniu jego interesów. Ponadto działania organów podatkowych powinny prowadzić podatnika do przekonania, iż odnoszące się doń działania organów państwa są prawidłowe i odpowiadają prawu, co nie znalazło odzwierciedlenia w przedmiotowym postępowaniu z uwagi na: a) oznaczenie adresu skarżącego w decyzji z dnia 16 sierpnia 2021 r. wydanej przez Naczelnika Lubuskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gorzowie Wielkopolskim (znak: 418000-COC-1.48.131.2020.16) - jako ul. P. nr [...] lok. [...], [...]-[...] K., w sytuacji gdy prawidłowe oznaczenie adresu skarżącego to: ul. P. nr [...] lok. [...], [...]-[...] Z., b) brak doręczenia decyzji ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi, prowadzących do stwierdzenia, iż odwołanie od decyzji Naczelnika Lubuskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gorzowie Wielkopolskim zostało wniesione z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania. – art. 122, z którego wynika obowiązek organu prowadzącego postępowanie wszechstronnego zbadania sprawy tak pod względem faktycznym, jak i prawnym w celu ustalenia stanu rzeczywistego sprawy, poprzez bezpodstawne i nieuzasadnione przyjęcie, iż "...decyzja została doręczona stronie w trybie zastępczym z dniem 6 września 2021 r....", w sytuacji gdy doręczenie decyzji podatnikowi w sytuacji, gdy w postępowaniu uczestniczy pełnomocnik, nie ma żadnego znaczenia procesowego, a ma jedynie charakter informacyjny. – art. 150 § 1 pkt 1, § 2 – 4 w zw. z art. 148 § 1, poprzez stwierdzenie, że decyzja organu I instancji została skarżącemu skutecznie doręczona w trybie zastępczym w dniu 6 września 2021 r., w sytuacji gdy decyzja została wysłana na adres: ul. P. nr [...] lok. [...], [...]-[...] K., a prawidłowe oznaczenie adresu skarżącego to: ul. P. nr [...] lok. [...], [...]-[...] Z., zaś z uwagi na gwarancyjny charakter instytucji doręczenia, jedynie doręczenie zgodne z obowiązującymi przepisami można uznać za skuteczne i wywołujące określone następstwa prawne. – art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 211 w zw. z art. 145 § 2, poprzez stwierdzenie, że odwołanie zostało przez skarżącego wniesione z uchybieniem terminu, w sytuacji gdy doręczenie (notabene także wadliwe) decyzji nastąpiło dopiero w dniu 22 listopada 2021 r., kiedy to pismem z dnia 3 listopada 2021 r., Naczelnik Lubuskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Zielonej Górze przesłał pełnomocnikowi strony kopię decyzji Naczelnika Lubuskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 16 sierpnia 2021 r. – art. 138i § 2 w zw. z art. 12 § 6 pkt 2, poprzez bezpodstawne uznanie, że przesłane przez pełnomocnika skarżącego pełnomocnictwo miało wywrzeć skutek dopiero z dniem 7 września 2021 r. (data doręczenia przesyłki poleconej do siedziby organu I instancji), a nie z dniem 3 września (data nadania pisma zawierającego pełnomocnictwo szczególne – przesyłką poleconą – na adres siedziby organu I instancji), w sytuacji gdy termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 roku - Prawo pocztowe, zaś nie można przyjąć, aby jedynym dowodem zachowania terminu do złożenia pełnomocnictwa o określonej treści był jego fizyczny wpływ do organu podatkowego. – art. 210 § 1 pkt 6 i § 4, poprzez sporządzenie postanowienia ostatecznego w sposób naruszający przedmiotowe przepisy, jako że z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika w sposób przekonywujący, dlaczego organ II instancji uznaje, że doszło do skutecznego doręczenia decyzji skarżącemu w trybie zastępczym, zaś wykazanie prawidłowości awizacji, a w konsekwencji doręczenia zastępczego miało istotne znaczenie, gdyż organ stwierdził wniesienie odwołania z uchybieniem terminu, w sytuacji gdy postanowienie winno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, a to pierwsze zawierać w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej postanowienia z przytoczeniem przepisów prawa, a strona z treści postanowienia (osnowa i pozostające w korelacji z nią uzasadnienie) winna uzyskać pełny, wyczerpujący i precyzyjny obraz przysługujących jej praw i obowiązków; nie może być zdana na domyślanie się intencji organu lub poszukiwanie uzasadnienia w zawartości akt administracyjnych i nie jest dopuszczalna sytuacja, aby w motywach postanowienia poszukiwać lub też dopatrywać się sensu rozstrzygnięcia, albowiem czyni to takie postanowienie nieczytelnym dla strony. Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. Natomiast istota sporu prawnego rozpatrywanej sprawy, a także sposób sformułowania zarzutów oraz ich wzajemne powiązanie powodują konieczność łącznego ich rozpatrzenia. Na wstępie należy zauważyć, iż zarzuty skargi kasacyjnej są w znacznym stopniu w istocie powtórzeniem zarzutów skargi do WSA. W związku z tym, jako że Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela wykładnię przepisów prawa i oceny zastosowane w zaskarżonym wyroku, to nie ma potrzeby powtarzania w tym miejscu całkowicie trafnej i wyczerpującej argumentacji sądu pierwszej instancji. Wystarczające więc będzie przytoczenie jedynie jej głównych tez. Sąd pierwszej instancji, oddalając skargę, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdził, iż w rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącego zgłaszając swój udział w postępowaniu, przedłożył pełnomocnictwo szczególne na stosownym druku (PPS-1). Dokument ten wpłynął do organu w dniu 7 września 2021 r. Z art. 138i § 1 O.p. wynika, że ustanowienie, zmiana zakresu, odwołanie lub wypowiedzenie pełnomocnictwa ogólnego wywiera skutek od dnia wpływu do Centralnego Rejestru. Natomiast zgodnie z art. 138i § 2 O.p. ustanowienie, zmiana zakresu, odwołanie lub wypowiedzenie pełnomocnictwa szczególnego wywiera skutek od dnia zawiadomienia organu podatkowego. Słusznie zatem przyjął Sąd I instancji, że z omawianego wyżej art. 138i § 2 Ordynacji podatkowej wynika, iż pełnomocnictwo to wywiera skutek prawny z dniem 7 września 2021 r., a nie od dnia nadania tego dokumentu w placówce pocztowej. Nie można zatem podzielić prezentowanego w skardze kasacyjnej wywodu, że doszło do naruszenia art. 138i § 2 w zw. z art. 12 § 6 pkt 2 O.p. Prawidłowo bowiem uznał WSA, że skoro decyzja organu pierwszej instancji została uznana za doręczoną skarżącemu w trybie art. 150 O.p. w dniu 6 września 2021 r., czyli przed datą zawiadomienia organu o ustanowieniu pełnomocnika, to brak jest podstaw by przyjąć, że została ona doręczona z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika. W tym zakresie Sąd I instancji przedstawił trafny wywód, który zasługuje w zupełności na akceptację. Aprobaty Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zyskał również zarzut naruszenia art. 150 § 1 pkt 1, § 2 – 4 w zw. z art. 148 § 1 O.p. Wbrew bowiem twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji słusznie przyjął, że na gruncie niniejszej sprawy trzeba uznać, iż o wadliwości tego doręczenia nie świadczy fakt, że decyzja z dnia 16 sierpnia 2021 r. została skierowana przez organ pierwszej instancji na adres: ul. P. nr [...] lok [...], [...]-[...] K. zamiast na adres: ul. P. nr [...] lok [...], [...]-[...] Z. Trafnie bowiem podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, że z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika jednoznacznie, że pomimo omyłki w nazwie miejscowości (K. zamiast Z.) organ prawidłowo wpisał kod pocztowy, a przesyłka trafiła do właściwego Urzędu Pocztowego "Z.", co potwierdzają stosownie pieczęci i zapisy na kopercie (k. 63 i 64 akt admin.). W konsekwencji przyjąć należy, że ww. pomyłka w adresie nie miała wpływu na samą możliwość doręczenia decyzji skarżącemu. Rację ma także Sąd I instancji, że wniosek ten umacnia fakt, że z akt sprawy wynika, iż w toku postępowania organ raz kierował przesyłki ze wskazaniem miejscowości K., a raz Z. Doręczane w ten sposób przesyłki trafiały do skarżącego z taką samą skutecznością, tj. zdarzało się, że potwierdzał własnoręcznym podpisem przesyłkę, w której adresie nieprawidłowo wskazano miejscowość – K. (k. 49 akt admin.), albo zwracano do organu dwukrotnie awizowaną przesyłkę, gdzie podano w adresie prawidłową miejscowość – Z. (k. 35 i 37 akt admin.). W tym kontekście można zgodzić się z poglądem skarżącego kasacyjnie, że tego typu błędy mogą świadczyć o niestarannym działaniu organu, ale w analizowanym wypadku nie miały one żadnego wpływu na wynik sprawy, a zatem nie mogą stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia organu administracji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego procedura zastępczego doręczenia przedmiotowej decyzji nastąpiła w zgodzie z wymogami zawartymi w art. 150 O.p. Przyjąć zatem należy, że decyzja organu pierwszej instancji została skutecznie doręczona. W wypełnionym przez podmiot doręczający potwierdzeniu doręczenia pisma oraz na kopercie zamieszczono wszystkie wymagane ustawą informacje, wobec czego dokumenty te, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie budzą wątpliwości. Z dołączonej do akt koperty wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru przesyłki wynika przyczyna niedoręczenia przesyłki osobiście, a także to, że adresat został dwukrotnie zawiadomiony o pozostawieniu przesyłki do jego dyspozycji w konkretnej – właściwej dla adresu: ul. P. nr [...] lok [...], [...]-[...] Z. - placówce pocztowej, tj. Urzędzie Pocztowym "Z.". Te dokumenty potwierdzają, że doręczyciel pocztowy nie zastał adresata w dniu 23 sierpnia 2021 r. w miejscu zamieszkania, nie miał również możliwości doręczenia przesyłki pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, tj. w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 O.p. W tych okolicznościach zawiadomienie o pozostawieniu pisma na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym "Z." doręczyciel umieścił w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Na druku potwierdzenia odbioru i kopercie wskazano daty pierwszego i powtórnego zawiadomienia adresata o pozostawaniu pisma w tej placówce pocztowej (drugie zawiadomienie po upływie 7 dni od pierwszego w dniu 31 sierpnia 2021 r.), a także datę zwrotu przesyłki do nadawcy (po upływie 14 dni od pierwszego zawiadomienia) z uwagi na niepodjęcie jej przez adresata. W związku z powyższym zasadnie Sąd I instancji uznał, że w tej sytuacji organ prawidłowo przyjął, że decyzja z dnia 16 sierpnia 2021 r. została doręczona skarżącemu z dniem 6 września 2021 r., tj. z upływem czternastego dnia ustawowego okresu przechowywania w placówce pocztowej. W tej sytuacji DIAS prawidłowo ustalił, że 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął skarżącemu z dniem 20 września 2021 r. Natomiast z powyższych względów prawidłowa jest konstatacja WSA, że skoro pełnomocnik skarżącego wniósł przedmiotowe odwołanie dopiero w dniu 6 grudnia 2021 r. (co wynika z koperty zob. k. 77 akt admin.), to trzeba przyjąć, iż wniesienie odwołania nastąpiło z uchybieniem terminu. W tej sytuacji - w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego skargę kasacyjną - także zarzuty naruszenia art. 121, art. 122, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 oraz art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 211 w zw. z art. 145 § 2 o.p. nie zasługują na uwzględnienie. Wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej są zatem niezasadne. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.