II GSK 1418/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant asystent sędziego Paweł Cholewski po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 8395/22 w sprawie ze skargi T. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2022 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od T. B. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 675 (sześćset siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 17 kwietnia 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 8395/22, oddalił skargę T. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] października 2022 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy. Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżoną decyzją z [...] października 2022 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.), art. 4 pkt 22, art. 39a ust. 1 pkt 3, art. 39j ust. 1-4, art. 39k ust. 1-3, art. 39m, art. 92a ust. 2, 4 i 8 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 180 ze zm., dalej: u.t.d.) oraz lp. 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym, po ponownym rozpatrzeniu sprawy w wyniku odwołania T. B. (skarżący), utrzymał w mocy decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] marca 2022 r., nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 2.000 zł za naruszenia określone w: - l.p. 4.2. załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym, tj. za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (1.000 zł); - lp. 4.3. załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym, tj. za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (1.000 zł). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie opisanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę, uznając ją za niezasadną. Zdaniem WSA, w sprawie poza sporem pozostaje, że kierujący pojazdem marki Opel nr rej. [...] w imieniu i na rzecz skarżącego w dniu 25 sierpnia 2021 r. przewoził odpłatnie za pośrednictwem aplikacji Bolt pasażera w Warszawie na trasie z ul. K. [...] na ul. K. [...] w W., gdzie został poddany kontroli. W czasie kontroli kierujący pojazdem nie przedstawił m.in. orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. W dniu stwierdzenia naruszeń, tj. 25 sierpnia 2021 r. Skarżący posiadał status przedsiębiorcy, a zatem był zobowiązany do przestrzegania przepisów o transporcie drogowym, w tym posiadania odpowiednich dokumentów. Jak przy tym wynika z akt sprawy, podczas przeprowadzonej kontroli pasażer na swoim telefonie okazał zdjęcie faktury wystawionej w imieniu skarżącego. W konsekwencji, w świetle przywołanych powyżej przepisów ustawy o transporcie drogowym zachodziły podstawy do nałożenia na skarżącego kar określonych w lp. 4.2. oraz lp. 4.3. załącznika nr 4 do ustawy. Ponadto, w ocenie WSA, ukaranie strony karą administracyjną za naruszenia określone w załączniku nr 3 nie wyklucza możliwości wszczęcia wobec tej samej strony postępowania w przedmiocie innych naruszeń stwierdzonych podczas jednej kontroli, określonych w innym załączniku do ustawy. Trafna była także ocena organu o braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, gdyż żadna z przesłanek wskazanych w tym przepisie nie wystąpiła w tej sprawie. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie prawa materialnego w postaci niezastosowania przepisu art. 92a ust 10 u.t.d., w sytuacji, w której za ten sam czyn, stwierdzony jednym protokołem kontroli z 25 sierpnia 2021 r. wymierzona została zarówno kara 12.000 zł, na podstawie załącznika nr 3 do w/w ustawy (zgodnie z decyzją z 3 stycznia 2022 r.), jak i kara 2.000 zł, w oparciu o załącznik nr 4 do w/w ustawy (zgodnie z decyzją Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 16 marca 2022 r.). W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji organów I i II instancji, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Strona wniosła także o rozpoznanie sprawy na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, a także o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Organ udzielił odpowiedzi na skargę kasacyjną po terminie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Granice skargi są więc wyznaczone przez podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 26 września 2000 r., sygn. akt IV CKN 1518/2000, OSNC 2001/3, poz. 39 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/2004, OSP 2005/3, poz. 36, wyrok NSA z 12.09.2019 r., II GSK 634/19, LEX nr 2739689). Nawiązując do już ukształtowanej linii orzeczniczej Izby Gospodarczej NSA, na tle wykładni art. 92a ust. 10 u.t.d. w związku z treścią załączników nr 3 i 4 do u.t.d. (zob. np. wyrok z 12 stycznia 2022 r., sygn. akt II GSK 588/22; wyrok z 25 sierpnia 2023 r., sygn. akt II GSK 819/20; wyrok z 14 grudnia 2023 r., sygn. akt II GSK 1206/20; wyrok z 22 lutego 2024 r., sygn. akt II GSK 1310/20; wyrok z 5 marca 2024 r., sygn. akt II GSK 327/21), należy przyjąć, że przepis art. 92a ust. 10 u.t.d. znajduje zastosowanie tylko do sytuacji, w których to samo zachowanie deliktowe wyczerpuje jednocześnie tożsame znamiona opisowe typów czynów określonych w załącznikach nr 3 i 4 ustawy o transporcie drogowym. Jeżeli zatem ten sam czyn podlega tożsamej kwalifikacji prawnej w zakresie identycznych znamion opisowych w świetle co najmniej dwóch typów deliktowych opisanych w odrębnych pozycjach załącznika nr 3 i załącznika nr 4, to na sprawcę deliktu opisanego w załączniku nr 3 (zgodnie z art. 92a ust. 1 w związku z art. 92a ust. 7 u.t.d. - podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem), będącego jednocześnie sprawcą tożsamego prawnie deliktu opisanego w załączniku nr 4 (zgodnie z art. 92a ust. 2 w związku z art. 92a ust. 8 u.t.d. - zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym), nakłada się wyłącznie karę pieniężną, o której mowa w art. 92a ust. 1 w związku z art. 92a ust. 7 u.t.d. i załącznikiem nr 3 do u.t.d. Jeżeli natomiast ten sam czyn wyczerpuje nietożsame (odmienne) znamiona opisowe typów deliktowych opisanych w odrębnych pozycjach załącznika nr 3 i załącznika nr 4, to brak jest podstaw do zastosowania przewidzianej w art. 92a ust. 10 u.t.d. reguły wyłączającej podwójną karalność administracyjną. Ponieważ w niniejszej sprawie delikty opisane pod poz. 1.1. i 2.11. załącznika nr 3 do u.t.d. (wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji oraz wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d.) nie wykazują choćby częściowej tożsamości w zakresie znamion z deliktami opisanymi pod poz. 4.2. i 4.3. załącznika nr 4 do u.t.d. (nieposiadanie orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz nieposiadanie orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy), to zastosowanie art. 92a ust. 10 u.t.d. nie mogło mieć miejsca. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 92a ust. 10 u.t.d. należy podkreślić, że prawidłowe rozumienie pojęcia "czynu" wymaga uwzględnienia znamion poszczególnych naruszeń określonych w załączniku nr 3 i 4 do ustawy o transporcie drogowym, przy założeniu, że ich źródłem jest jedno zachowanie (zdarzenie). Tym samym odstąpienie od ukarania na podstawie załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym w sytuacji procesowej, w której istnieje równoczesne ukaranie za popełnienie czynu sprecyzowanego w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, wymaga uznania swoistej jednorodzajowości obu zachowań i podstaw ukarania. Brak karania za czyn opisany w załączniku nr 4 do ustawy o transporcie drogowym uwarunkowany jest zatem sytuacją, że to samo zachowanie wypełnia zarówno znamiona naruszenia określonego w którejś z pozycji załącznika nr 3 jak i z załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym. Istotna jest więc "prawna tożsamość" naruszeń. W rozpoznawanej sprawie stwierdzono naruszenia polegające na wykonywaniu przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (Ip. 4.2 załącznika nr 4 do u.t.d.) oraz wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiadał orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (Ip. 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d.). Natomiast w sprawie, w której Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał decyzję z 3 stycznia 2022 r., która dotyczyła innych naruszeń, aniżeli stwierdzonych w tym postępowaniu. Nałożenie kary 12 000 złotych inną decyzją z 3 stycznia 2022 r. za inne naruszenia stwierdzone podczas kontroli drogowej mającej miejsce 25 sierpnia 2021 r. nastąpiło w odrębnym postępowaniu i na podstawie innego przepisu prawa materialnego tj. na podstawie art. 92 a ust. 1 u.t.d. Ukaranie strony karą administracyjną za naruszenia określone w załączniku nr 4 do ustawy o transporcie drogowym, nie wyklucza możliwości wszczęcia wobec tej samej strony postępowania w przedmiocie innych naruszeń stwierdzonych podczas jednej kontroli, określonych w innym załączniku do ustawy. Pomimo więc, że naruszenia zostały ujawnione w trakcie jednej kontroli, to nie wystąpiła tożsamość ujawnionych naruszeń z załącznika nr 3 i 4 do ustawy o transporcie drogowym w rozumieniu art. 92a ust. 10 u.t.d. W związku z tym wyłączenie z tego przepisu nie mogło mieć w rozpoznawanej sprawie miejsca. Wobec powyższego chybiony jest zarzut naruszenia art. 92a ust. 10 u.t.d. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w związku z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).