II GSK 140/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia NSA Elżbieta Czarny- Drożdżejko (spr.) Sędzia NSA Anna Ostrowska Protokolant asystent sędziego Magdalena Czyżewska po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. A. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 2182/21 w sprawie ze skargi A. A. Z. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. A. Z. na rzecz Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 28 września 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 2182/21 oddalił skargę A.A. Z. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego z [...] maja 2021 r. w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy. Zdający z pierwszego projektu aktu notarialnego otrzymał ocenę niedostateczną (cząstkowe oceny od poszczególnych egzaminatorów: niedostateczna i dostateczna), z drugiego projektu aktu notarialnego ocenę dostateczną i z projektu odmowy dokonania czynności notarialnej albo uzasadnienia jej dopuszczalności ocenę dobrą. Ponieważ zgodnie z treścią art. 74 f § 1 ustawy - Prawo o notariacie, zwanej dalej "u.p.n." pozytywny wynik z egzaminu notarialnego otrzymuje wyłącznie zdający, który z każdej części egzaminu notarialnego uzyskał ocenę pozytywną, Komisja Egzaminacyjna stwierdziła, że Zdający uzyskał negatywny wynik z egzaminu notarialnego. Powyższą uchwałę Zdający zaskarżył odwołaniem, w którym zakwestionował oceny z pierwszego projektu aktu notarialnego. Zaskarżoną uchwałą z 7 maja 2021 r. Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego ( dalej "Komisja II stopnia") utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w Poznaniu ( dalej "Komisja Egzaminacyjna") z dnia 2 października 2020 r. stwierdzającą, że Al.r A. Z. (dalej jako "Skarżący", "Zdający") uzyskał wynik negatywny z egzaminu notarialnego. Jako podstawę prawną wskazano art. 74h § 1, § 9 i § 12 u.p.n. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.- dalej k.p.a.). W zaskarżonym rozstrzygnięciu Komisja II stopnia wskazała liczne błędy w pracy zdającego, które – jej zadaniem - potwierdzają słuszność wystawionej oceny i świadczą o braku przygotowania do wykonywania zawodu notariusza. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 września 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 2182/21 oddalił skargę na powyższe rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Zdaniem WSA, analiza uzasadnienia ocen cząstkowych oraz zaskarżonej uchwały prowadzi do wniosku, że dokonując oceny pracy Skarżącego kierowano się wskazówkami zawartymi w art. 74e § 2 u.p.n., indywidualizując je w ramach tejże pracy egzaminacyjnej. W ocenie Sądu, uchwała Komisji II stopnia zapadła po wszechstronnym i wnikliwym zbadaniu wszystkich okoliczności sprawy. Również jej uzasadnienie jest zgodne z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. W sporządzonych ocenach, wyważając negatywne i pozytywne aspekty pracy, egzaminatorzy wskazali nie tylko błędy, ale również pozytywne jej elementy. W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały przytoczono w sposób drobiazgowy mankamenty tejże pracy egzaminacyjnej. Wykazane przez Komisję II stopnia błędy dotyczące projektu pierwszego aktu notarialnego w istocie determinują rozstrzygnięcie w sprawie, bowiem są one nader istotne, gdyż ich skutki dotykają bezpośrednio nie tylko samego notariusza sporządzającego akt notarialny, ale także strony tego aktu. Przede wszystkim Sąd podzielił stanowisko organu, że w projekcie znajdują się na tyle poważne uchybienia przepisom prawa, w szczególności dotyczące braku decyzji Dyrektora Generalnego KOWR-u na zbycie nieruchomości oraz braku powołania odpisu postanowienia sądu opiekuńczego zezwalającego na czynność w imieniu małoletniego, które - w połączeniu z innymi błędami i uchybieniami opisanymi szczegółowo w kilkudziesięciu punktach, nie pozwalały na wystawienie oceny pozytywnej z pierwszego aktu notarialnego. WSA podkreślił, że istota i charakter egzaminu zawodowego wymagają aby zaproponowany sposób rozwiązania zadania egzaminacyjnego nie zawierał błędów. Natomiast treść zarzutów skargi wskazuje, że Skarżący usiłuje pomniejszać błędy swojej pracy wytknięte przez egzaminatorów i poparte przez Komisję II stopnia. W ocenie Sądu ten sposób myślenia pomija fakt, że skoro zdanie egzaminu notarialnego ma uprawniać do wykonywania zawodu notariusza, sposób rozwiązania przyjęty przez egzaminowanego powinien odpowiadać wymogom przepisów prawa, aby mógł funkcjonować w obrocie prawnym jako akt skuteczny i ważny. W konsekwencji Sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego ani przepisów prawa materialnego i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zaskarżając go w całości i zarzucając mu, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. naruszenie: 1. na podstawie art. 174 pkt p.p.s.a. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 15 i art. 139 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 74h § 12 u.p.n. w zw. z § 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 16 lipca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego (dalej: Rozporządzenie) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez dokonanie oceny z przekroczeniem zakresu odwołania, podczas gdy postępowanie przed Komisją II stopnia jest postępowaniem szczególnym, którego zakres określa strona w odwołaniu, a przyjęcie za podstawę rozstrzygnięcia kryteriów spoza zakresu odwołania przy jednoczesnym uwzględnieniu części zarzutów odwołania stanowiło naruszenie zakazu reformationis in peius; b) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 16 § 3 i art. 127a § 1 oraz § 2 k.p.a. w zw. z art. 74h § 12 u.p.n., art. 74d § 3 u.p.n. oraz art. 74e § 2 u.p.n. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że opisana w projekcie aktu notarialnego prawomocna decyzja Dyrektora Generalnego KOWR mogła nie być decyzją ostateczną, podczas gdy każda decyzja prawomocna jest jednocześnie ostateczną, a ocenę prawomocności i ostateczności wskazywanej w projekcie aktu notarialnego decyzji należało przeprowadzić z uwzględnieniem instytucji zrzeczenia się odwołania, c) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 74e § 2 u.p.n. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez zaakceptowanie przez Sąd I instancji zastosowania przez Komisję II stopnia kryteriów nieistniejących w chwili odbycia egzaminu i oceny prawidłowości zastosowanego przez zdającego rozwiązania w zakresie pominięcia decyzji o zezwoleniu na zbycie nieruchomości rolnej, podczas gdy Komisja II stopnia dokonała oceny kwestii prawidłowości stosowania przepisów ustawy z 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego dokonana została przez pryzmat stanowiska KOWR z 26 listopada 2020 roku oraz postanowienia Sądu Okręgowego w Kielcach sygn. II Ca 319/20 opublikowanego w dniu 10 września 2020 roku, a skarżący zadanie egzaminacyjne wykonywał w dniu 2 września 2020 roku i nie mógł znać ww. stanowiska KOWR oraz postanowienia SO w Kielcach; d) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 134 § 2 p.p.s.a. w zw, z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że oceniany projekt aktu notarialnego naraża strony na nieważność czynności, podczas gdy ocena taka nie wynikała z zaskarżonej uchwały Komisji II stopnia, która przyjęła w ślad za oboma członkami komisji wydającymi oceny cząstkowe że praca nie zawiera żadnego elementu narażającego na nieważność czynności (dyskwalifikującego); e) art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odniesienia się do zarzucanych w treści skargi kwestii: I. ostateczności decyzji Dyrektora Generalnego KOWR z 20 sierpnia 2020 roku o zezwoleniu na nabycie nieruchomości rolnej, II. ustalenia stanu cywilnego Anny Król w dacie nabycia lokalu. - a w konsekwencji uniemożliwienie zrozumienia toku rozumowania Sądu I instancji w tym zakresie oraz uniemożliwienie skarżącemu polemiki, co czyni wyrok niemożliwym do kontroli w tym zakresie; 2. na podstawie art. 174 pkt 1) p.p.s.a. prawa materialnego, tj.: a) art. 74h § 1 u.p.n. w zw. z art. 74d § 3 u.p.n. oraz art. 74e § 2 u.p.n. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i oparcie oceny pracy egzaminacyjnej o kryteria wykraczające poza zakres odwołania od uchwały organu I instancji, podczas gdy ramy oceny rozwiązania każdego z zadań wyznaczone są przez zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich Interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu, a ocena tych kryteriów przez Komisję II stopnia wyklucza stosowanie luzu decyzyjnego i kryteriów niewynikających z zakresu odwołania; b) art. 74e § 2 u.p.n. w zw. z art. 74h § 1 u.p.n. w zw. z art. 80 §2 u.p.n. w zw. z art. 156 i art. 159 § 1 k.r.i.o. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i dokonanie oceny zastosowanego przez zdającego rozwiązania w zakresie reprezentacji małoletniego jako niezgodnego z przepisami i zakwalifikowania jako błąd uzasadniający obniżenie oceny, podczas gdy skarżący zgodnie z kryteriami oceny wynikającymi z art. 74e § 2 u.p.n. dostrzegł problem prawny i zaproponował rozwiązanie z uwzględnieniem kryteriów ostrożności dla zachowania ważności czynności prawnej i jednocześnie przywołał w treści projektu aktu notarialnego, że kurator działający w imieniu małoletniego legitymuje się zgodą na dokonanie czynności. W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a. oraz uchylenie zaskarżonej uchwały Komisji II stopnia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, a także o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto skarżący zrzekł się przeprowadzenia rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Ponadto wniósł o przeprowadzenie rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarg kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia oparte na art. 174 p.p.s.a., determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Granice skargi są więc wyznaczone przez podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż – z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej – Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 26 września 2000 r., sygn. akt IV CKN 1518/2000, OSNC 2001/3, poz. 39 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/2004, OSP 2005/3, poz. 36, wyrok NSA z 12.09.2019 r., II GSK 634/19, LEX nr 2739689). Skarga kasacyjna została oparta na podstawach kasacyjnych, wymienionych zarówno w art. 174 pkt 1 jak i pkt 2 p.p.s.a., to jest na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na naruszeniu przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W takiej sytuacji, co do zasady, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po ustaleniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania wykładni prawa materialnego oraz subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego (por. wyrok NSA z 9 marca 2005 r., sygn. akt FSK 618/04, wyrok NSA z 3.12.2024 r., II GSK 1000/24, LEX nr 3788107). W pierwszej kolejności należy rozważyć zarzut najdalej idący, a więc dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (pkt 2.e. petitum skargi kasacyjnej). Zgodnie z ustalonym już orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego art. 141 § 4 p.p.s.a. określa elementy, które powinny znaleźć się w uzasadnieniu wyroku. Zgodnie z jego dyspozycją uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania, co do dalszego postępowania. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego, jeżeli nie wiadomo, jaki stan faktyczny sąd I instancji przyjął jako podstawę wyrokowania, a także w sytuacji, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej, gdy wada uzasadnienia nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia lub gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. W ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie jest możliwe kwestionowanie stanowiska sądu I instancji w zakresie prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego powszechnie prezentowany jest pogląd, iż z samego faktu braku wyraźnego odniesienia się przez Sąd I instancji do niektórych zarzutów skargi lub pominięcia w rozważaniach niektórych elementów stanu faktycznego sprawy, nie można wywodzić, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd administracyjny pierwszej instancji nie jest zobowiązany odnosić się w uzasadnieniu wydawanego orzeczenia do zarzutów i argumentacji niemających istotnego znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu (zob. Wyrok NSA z 25.03.2025 r., III OSK 273/22, LEX nr 3845361). WSA nie jest zatem zobowiązany do analizowania "krok po kroku" wszystkich jednostkowych uchybień podnoszonych w skardze i kolejnego ich omawiania, w oderwaniu przede wszystkim od całokształtu rozpatrywanego problemu. Wystarczające jest, aby z uzasadnienia wyroku wynikało wyjaśnienie zajętego stanowiska i ocena podniesionych uchybień w kontekście obowiązku kontroli zaskarżonego aktu, także w pewnym ogólnym całokształcie sformułowanych zarzutów i istoty kontrolowanego rozstrzygnięcia administracyjnego. Możliwe jest więc zbiorcze (problemowe) odniesienie się do zarzutów skargi zamiast ich osobnego omawiania. Z kolei uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji realizuje wymagania określone art. 141 § 4 p.p.s.a. Wynika z niego, jaki stan faktyczny został w tej sprawie przyjęty przez Sąd, dokonano też jego oceny, jak również zawarto rozważania dotyczące wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego i procesowego. Sąd I instancji odniósł się również do większości zarzutów skarżącego. Nie odniesienie się z kolei przez Sąd I instancji do wszystkich zarzutów nie wpływa na ocenę Naczelnego Sądu Administracyjnego co do nietrafności podniesionego zarzutu, gdyż WSA nie miał obowiązku kolejno ich analizować. Stąd zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uznał za nieuzasadniony. Przed przystąpieniem do rozpoznania zarzutów skargi kasacyjnej, wskazać należy, że istota sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie dotyczy kwestii prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego, utrzymującej w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego, stwierdził, że jest ona zgodna z prawem. Za nieusprawiedliwiony uznać należy zarzut kasacyjny zawarty w pkt 1.a. petitum skargi kasacyjnej dotyczący przekroczenia przez Komisję Egzaminacyjnej II stopnia granic odwołania poprzez postawienie ocenianej pracy nowych zarzutów. Zagadnienie to było już wielokrotnie przedmiotem analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jak to już wyjaśniał Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 13 grudnia 2011 r. II GSK 1421/10 i II GSK 1289/10, z 22 maja 2014 r., II GSK 293/13, LEX nr 1766554, z 14 kwietnia 2021 r., II GSK 892/18, LEX nr 3178872, postępowanie przed Komisją Egzaminacyjną II stopnia nie jest procedurą odwoławczą w rozumieniu k.p.a., w ramach której sprawa administracyjna zostaje rozpoznana ponownie w jej całokształcie. Odwołanie służy od uchwały o wyniku egzaminu notarialnego. Zakres procedury odwoławczej uregulowany jest na podstawie upoważnienia ustawowego w cytowanym wyżej rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 16 lipca 2009 r. i jest on ograniczony do oceny zarzutów podniesionych w odwołaniu (por. § 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 rozporządzenia). W postępowaniu przed Komisją Egzaminacyjnej II stopnia nie chodzi zatem o ponowne przeprowadzenie procedury egzaminacyjnej, ani o ponowne sprawdzenie całej pracy egzaminacyjnej, której ocenę skarżący zakwestionował, tylko o skontrolowanie zasadności postawionych przez niego zarzutów w stosunku do oceny pracy. Komisja Egzaminacyjna II stopnia nie powinna zatem formułować wobec pracy nowych zarzutów ponad te, które postawiła Komisja I stopnia. Może się jednak zdarzyć, że przy ocenie zarzutów postawionych przez zdającego, przedstawiając konkretny problem prawny występujący w pracy (która stanowi przecież całość), Komisja Egzaminacyjna II stopnia dostrzeże inne wady i wskaże je w uzasadnieniu uchwały. Takie działanie Komisji nie dyskwalifikuje jej działania pod warunkiem, że nie oprze swego rozstrzygnięcia na tych właśnie dodatkowo zauważonych błędach. Nie jest zatem dopuszczalna sytuacja, w której Komisja Egzaminacyjna II stopnia uzna za trafne zarzuty zdającego, co do niewłaściwej negatywnej oceny jego pracy, ale jednocześnie wskaże nowe jej wady i na tej podstawie utrzyma w mocy uchwałę o negatywnym wyniku egzaminu. Jeżeli natomiast, Komisja Egzaminacyjna II stopnia uzna zarzuty odwołania za nietrafne i uzasadniające negatywną ocenę pracy, a dodatkowo wskaże na inne jeszcze jej wady, to nie można twierdzić, że wyszła poza granice odwołania, gdyż nie z tej przyczyny uchwała Komisji I stopnia została utrzymana w mocy. Skoro bowiem Komisja Egzaminacyjna II stopnia badała zasadność zarzutów zdającego i uznała je za niezasadne, to ta właśnie okoliczność była przyczyną utrzymania w mocy skarżonej uchwały. Trafnie również wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z 13.07.2017 r., II GSK 3247/15, LEX nr 2364697), że stanowiska o braku związania Komisji Egzaminacyjnej II stopnia wyłącznie zarzutami odwołania nie podważa też regulacja § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego. Unormowanie zawarte w § 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 tego aktu wykonawczego - zgodnie z którym sporządzana jest opinia dotycząca zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu, mając na uwadze zakres odwołania - żadną miarą nie może bowiem przesądzać granic rozpoznawania odwołania od wyniku egzaminu notarialnego. Przede wszystkim powołane rozporządzenie zostało wydane na podstawie art. 74h § 14 u.p.n. i zgodnie z zawartą tam delegacją określa m.in. tryb i sposób działania Komisji Egzaminacyjnej II stopnia. Ustanowiony w powołanym § 5 rozporządzenia tryb i sposób działania komisji co do zasady nie może zatem wprowadzać - i faktycznie nie wprowadza - niemającej oparcia w ustawie podstawy prawnej do określenia granic sprawy rozpoznawanej wskutek odwołania od uchwały o wyniku egzaminu notarialnego. Ponadto ten sam akt wykonawczy stanowi dość jednoznacznie, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia głosuje nad ostateczną oceną z tej części egzaminu notarialnego, która została zakwestionowana w odwołaniu - nie zaś nad zasadnością zarzutów podnoszonych w odwołaniu - a następnie Komisja Egzaminacyjna II stopnia głosuje w sprawie uchwały komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości o wyniku egzaminu notarialnego. W sprawie niniejszej Komisja Egzaminacyjna II stopnia uznała za nieuzasadnione zarzuty postawione przez skarżącego co do oceny pierwszego z aktów notarialnych, a to wystarczało, aby utrzymać w mocy uchwałę o negatywnym wyniku egzaminu. Trafnie wskazano, że w sporządzonym przez skarżącego projekcie zostały wykazane liczne błędy, z których część skarżący nie kwestionował. Jego odwołanie koncentrowało się wokół wybranych kwestii: braku decyzji Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa wyrażającej zgodę na zbycie nieruchomości rolnej, reprezentacji małoletniego, użycia określenia "prawomocna" zamiast "ostateczna" w odniesieniu do decyzji Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa z 20 sierpnia 2020 r. w przedmiocie wyrażenia zgody na nabycie nieruchomości rolnej. Co więcej, jeden z zarzutów postawionych przez skarżącego został uznany za zasadny. Dodatkowo w ramach postępowania odwoławczego Komisja Egzaminacyjnej II stopnia wykazała inne nieprawidłowości w sporządzonym przez skarżącego projekcie aktu notarialnego. Tym niemniej pomimo wskazania na nieprawidłowości, które nie zostały zauważone przez członków komisji sprawdzających pracę, to nie z tej przyczyny została utrzymana w mocy uchwała Komisji Egzaminacyjnej. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut zawarty w pkt 1.a. petitum skargi kasacyjnej za nieuzasadniony. Równie niezasadny jest zarzut określony w pkt 1.c. petitum skargi kasacyjnej. Skarżący kwestionuje w nim zastosowane kryteria oceny sporządzonego projektu aktu notarialnego z 2 września 2020 r. w zakresie pominięcia decyzji Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa wyrażającej zgodę na zbycie nieruchomości rolnej. Należy podkreślić, że sam skarżący wskazywał na występujące w czasie odbywania egzaminu rozbieżności interpretacyjne związane z potrzebą wydania wskazanej decyzji. Komisja Egzaminacyjna II stopnia w swojej uchwale powołała się na stanowisko KOWR-u umieszczone na stronie internetowej z 27 listopada 2020 r. oraz uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z 10 września 2020 r., ale jednocześnie wskazała na wspólne stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa oraz Krajowej Rady Notarialnej z 27 lutego 2020 r. Ponadto należy zauważyć, że nawet w sytuacji istnienia wątpliwości interpretacyjnych akt notarialny należy sporządzić w ten sposób, aby zabezpieczyć stronę przed ewentualnymi negatywnymi konsekwencjami prawnymi. Zgodnie bowiem z art. 80 § 2 u.p.n., przy dokonywaniu czynności notarialnych notariusz jest obowiązany czuwać nad należytym zabezpieczeniem praw i słusznych interesów stron oraz innych osób, dla których czynność ta może powodować skutki prawne. Stąd nawet gdyby późniejsza interpretacja przepisów doprowadziła do takiego ich rozumienia, że przedmiotowa decyzja nie byłaby wymagana, należało jednak, dbając o dobro stron, założyć potrzebę jej wydania w ramach sporządzanego projektu aktu notarialnego, aby chronić na przyszłość ich interesy prawne. Wobec powyższego nie sposób twierdzić, że postawienie skarżącemu zarzutu pominięcia decyzji Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa wyrażającej zgodę na zbycie nieruchomości rolnej było nieuzasadnione, a Sąd I instancji dokonał w tym zakresie prawidłowej oceny. W odniesieniu do zarzutu określonego w pkt 1.d. petitum skargi kasacyjnej, a więc przyjęcia przez Sąd I instancji, że projekt sporządzonego aktu notarialnego naraża stronę na nieważność czynności z uwagi na brak należytej reprezentacji małoletniego (brak powołania odpisu postanowienia sądu opiekuńczego zezwalającego na dokonanie czynność w imieniu małoletniego), należy stwierdzić, że faktycznie Komisja Egzaminacyjna II stopnia nie stwierdziła, że brak tegoż postanowienia skutkowałby nieważnością aktu notarialnego, a więc że jest to błąd kardynalny. Tym niemniej stanowisko Sądu I instancji było w tym zakresie poprawne, pomimo łagodnego podejścia do tej kwestii przez oceniających przedmiotowy projekt aktu notarialnego. Co więcej, stanowisko to nie miało wpływu na końcową ocenę Sądu I instancji uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia. WSA wskazał bowiem, że podziela stanowisko organu z uwagi na szereg błędów dostrzeżonych w projekcie sporządzonego aktu notarialnego. Za zasadny należy natomiast uznać zarzut wskazany w pkt 1.b petitum skargi kasacyjnej. Każda bowiem decyzja prawomocna jest decyzją ostateczną. Niewątpliwie inne jest znaczenie decyzji ostatecznej oraz decyzji prawomocnej. Decyzja ostateczna to taka, od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z kolei decyzje prawomocne to takie, których nie można zaskarżyć do sądu. Warunkiem natomiast nabycia przez decyzję przymiotu prawomocności jest jej ostateczność w rozumieniu art. 16 § 1 k.p.a. Mógł więc skarżący przyjąć założenie, że strona zrzekła się prawa do wniesienia odwołania wobec organu administracji publicznej, który wydał decyzję. Tym niemniej z uwagi na ilość błędów w przedmiotowym projekcie aktu notarialnego, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, trafność podniesionego zarzutu nie miała istotnego wpływu na wynik sprawy. Wobec powyższego Sąd I Instancji prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego i dokonał właściwej subsumpcji ustalonego stanu faktycznego. Analiza pracy skarżącego została bowiem przeprowadzona w sposób właściwy przez organy, a następnie skontrolowana przez Sąd I instancji, i mimo surowości, nie narusza ona zasad swobodnej oceny. Wbrew twierdzeniom skarżącego ocena pracy egzaminacyjnej została dokonana zgodnie z art. 74h § 1, 74d § 3 oraz art. 74e § 2 u.p.n. Komisja Egzaminacyjna II stopnia miała bowiem prawo do kompleksowej oceny sporządzonego przez skarżącego projektu. Odnosząc się z kolei do zarzutu podniesionego w pkt 2.b. petitum skargi kasacyjnej należy zauważyć, że autor skargi kasacyjnej wskazał na naruszenie przez Sąd I instancji art. 74e § 2, 74h § 1 i 80 §2 u.p.n. w zw. z art. 156 i 159 § 1 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 z późn. zm.). Zdaniem skarżącego sporządzał on projekt aktu notarialnego zgodnie z kryteriami oceny wynikającymi z art. 74e § 2 u.p.n., gdyż dostrzegł problem prawny i zaproponował rozwiązanie z uwzględnieniem kryteriów ostrożności w zakresie reprezentacji małoletniego. Należy jednak podkreślić, że nie jest wystarczające samo dostrzeżenie problemu w sporządzanym projekcie aktu notarialnego w ramach przeprowadzanego egzaminu notarialnego. Notariusz jest bowiem obowiązany czuwać nad należytym zabezpieczeniem praw i słusznych interesów stron oraz innych osób, dla których czynność ta może wywoływać skutki prawne. Co więcej, czynności notarialne, dokonane przez notariusza zgodnie z prawem, mają charakter dokumentu urzędowego. Notariusz jest nie tylko osobą zaufania publicznego, ale pełni jednocześnie funkcje pomocnicze w stosunku do wymiaru sprawiedliwości. Stąd musi on prawidłowo rozwiązywać problemy związane z dokonywanymi czynnościami prawnymi interpretując przepisy z należytą ostrożnością, gdyż akt notarialny wywołuje dla stron doniosłe skutki prawne. Stąd egzamin polega na sprawdzeniu, czy kandydat na notariusza jest merytorycznie przygotowany do wykonywania tego zawodu, a więc czy zna obowiązujące w systemie prawnym rozwiązania. W związku z powyższym zarówno Komisja Egzaminacyjna II stopnia, jak i kontrolujący zaskarżoną uchwałę Sąd I instancji, dokonali prawidłowej oceny norm prawa materialnego nakładających na skarżącego obowiązek znajomości rozwiązań prawnych w zakresie reprezentacji małoletniego. W konsekwencji, z tych wszystkich względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu na mocy art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.). Zasądzona kwota 480 zł stanowi zwrot kosztów za sporządzenie i wniesienie w terminie przewidzianym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedzi na skargę kasacyjną oraz udział w rozprawie przed NSA pełnomocnika organu, który nie występował przed sądem I instancji.