II GSK 1379/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SA/Łd 71/24 w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie zarejestrowania pojazdu 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz P. B. 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 25 kwietnia 2024r., sygn. akt III SA/Łd 71/24 na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) i art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023r., poz.1634 ze zm., obecnie Dz.U. z 2024r., poz. 935 t.j., dalej: "p.p.s.a.") uwzględnił skargę P.B. (dalej też: "strona", "skarżący") i uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi (dalej też: "SKO", "organ") z 7 listopada 2023r., nr SKO.4121.125.2023 oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 5 października 2023r., nr DOM-SOK-VIII.5410.534.2023.APe w przedmiocie odmowy zarejestrowania samochodu osobowego, orzekając o kosztach postępowania sądowego. W skardze kasacyjnej organ zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: I. Naruszenie prawa materialnego, tj. art. 74 ust. 1 w zw. z art. 72 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023r., poz. 1047 z późn. zm., dalej: "p.r.d") przez błędną wykładnię i uznanie, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia nie z pojazdem fabrycznie nowym lecz pojazdem, który był już uprzednio zarejestrowany w Polsce, podczas gdy pojazd ten był zarejestrowany jedynie czasowo z urzędu i tym samym po upływie okresu czasowej rejestracji nie jest zarejestrowany na terytorium Polski i tym samym traktowany jest jak nowy pojazd zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 62 ustawy Prawo o ruchu drogowym i w związku z tym właściciel pojazdu musi przedłożyć organowi rejestrującemu dokumenty spełniające wymagania zawarte w art. 72 ust. 1 tejże ustawy, zaś organ rejestrujący jest zobowiązany odmówić zarejestrowania pojazdu w przypadku gdy właściciel nie jest w stanie spełnić wymagań zawartych w tym przepisie. II. Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024r., poz. 572, dalej: "k.p.a") przez błędne przyjęcie, że organy nie dokonały ustaleń niezbędnych do prawidłowego wyjaśnienia zakresu sprawy, ocena przedstawiona w decyzjach organów obu instancji jest dowolna, a nie swobodna, zaś uzasadnienia decyzji nie odpowiadają standardom wynikającym z art. 107 § 3, podczas gdy organy obu instancji dokonały wszelkich niezbędnych ustaleń i wyjaśniły dostatecznie stan faktyczny sprawy, zaś uzasadnienia przedmiotowych decyzji zawierają wymagane przez art. 107 § 3 elementy, w szczególności wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji i wskazanie faktów oraz dowodów, na których oparły się organy obu instancji, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało uchyleniem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 7 listopada 2023r., znak: SK0.4121.125.2023 oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na wstępie należy wskazać, że jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną powinno zawierać ocenę przedstawionych w tej skardze zarzutów. Przepis ten określa tym samym zakres, w jakim NSA realizuje obowiązek uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną - modyfikując treść normy prawnej zawartej w art. 141 § 4 p.p.s.a. Norma zawarta w art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie) umożliwia zatem ograniczenie uzasadnienia wyroku NSA wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny, mając powyższe na uwadze, ograniczył rozważania w niniejszej sprawie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej i wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Podkreślić należy, że podstawą uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzję przez Sąd I instancji był art. 145 § 1 pkt 1 lit c) i art. 135 p.p.s.a. WSA uchylając obydwie decyzje uznał, że w okolicznościach stanu faktycznego niniejszej sprawy nie jest uprawnione stanowisko organów, że przedstawiony przez skarżącego dokument w sposób niewystarczający potwierdza fakt przeniesienia na niego własności spornego pojazdu. Skarżący załączył bowiem do wniosku dowód własności w postaci faktury zakupu przedmiotowego pojazdu z 6 czerwca 2023r., na podstawie której Firma A. Sp. z o.o. zbyła tenże pojazd na jego rzecz. W ocenie WSA przedłożona przez skarżącego faktura VAT, jednoznacznie wskazuje na strony transakcji, w tym na osobę skarżącego, jak również precyzyjne określa jej przedmiot oraz wskazuje kwotę transakcji objętej fakturą. Wskazał, że organy odmówiły rejestracji pojazdu bowiem wnioskodawca nie złożył oryginału faktury nr 81/001/FV/00150/2020 z 2 lipca 2020r. dokumentującej zakup pojazdu przez firmę A. Sp. z o.o., której skarżący nie był stroną. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie WSA wskazał, że organy w żaden sposób nie uzasadniły swojego stanowisko i nie wyartykułowały w sposób wyraźny podstaw swoich wątpliwości w tym zakresie. Organ też nie odniósł się do twierdzeń strony zawartych w odwołaniu, że to w posiadaniu organu były dokumenty załączone do wniosku o czasową rejestrację przedmiotowego pojazdu przez jego pierwszego właściciela tj. A. Sp. z o.o. A wśród nich bezspornie, co wynika z akt sprawy znajdowała się faktura zakupu tego pojazdu z 2 lipca 2020r., której organ zażądał od strony skarżącej. Również błędne jest twierdzenie organu I instancji, zaakceptowane później przez organ odwoławczy, że skarżący zobowiązany był do przedstawienia oryginału świadectwa zgodności WE przedmiotowego samochodu albo świadectwa zgodności z aktualnym poziomem emisji spalin wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu lub dopuszczenia jednostkowego pojazdu lub decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu lub świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu (art. 72 ust. 1 pkt 3 p.r.d.). Wymaganie to nie dotyczy bowiem pojazdu, który był już zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie ust. 1 pkt 3 (art. 72 ust. 2 pkt 1 p.r.d.). Strona zaś wielokrotnie akcentowała, iż w niniejszej sprawie pojazd nie jest pojazdem fabrycznie nowym lecz pojazdem, który był już uprzednio zarejestrowany w Polsce. Organ odwoławczy również nie odniósł się do zarzutów odwołania w tej kwestii. Wskazać należy, że rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela pojazdu, starosta właściwy ze względu na miejsce stałego zamieszkania (siedzibę) lub czasowego zamieszkania, wydając decyzję o rejestracji pojazdu, dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne (art. 73 ust. 1 p.r.d.). Przywołany przepis art. 73 ust. 1 p.r.d. stanowi bowiem o dwóch czynnościach organu rejestracyjnego, tj. o dokonaniu rejestracji oraz o wydaniu dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych. Jak wielokrotnie podkreślano w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanie dowodu rejestracyjnego, karty pojazdu, tablic rejestracyjnych, znaku legalizacyjnego, nalepki kontrolnej jest tylko czynnością materialno-techniczną. Sama ta czynność bowiem nie wyznacza sytuacji prawnej jednostki, gdyż zawsze musi być ona poprzedzona rozstrzygnięciem przez dany organ, czy w konkretnej sytuacji osoba ubiegająca się o rejestrację danego pojazdu spełnia wszystkie określone wymagania ustawowe. Takie działania organu autorytatywnie konkretyzują sytuację prawną podmiotu i noszą wszelkie znamiona procesu wydawania decyzji. Wydanie dowodu rejestracyjnego i tablic może nastąpić tylko w razie pozytywnego załatwienia wniosku strony o zarejestrowanie pojazdu, co następuje na tyle jednocześnie, aby decyzja o zarejestrowaniu poprzedziła materialno-techniczną czynność wydania dowodu rejestracyjnego i tablic. Pogląd taki znajduje także potwierdzenie w przepisach art. 71 ust. 1 i 2 p.r.d. Z przepisów tych bowiem wynika, że co do zasady tylko pojazdy zarejestrowane są dopuszczane do ruchu, a dokumentem to stwierdzającym jest właśnie dowód rejestracyjny. Dowód rejestracyjny jest zatem zewnętrznym przejawem oświadczenia woli organu administracyjnego, rozstrzygającego sprawę rejestracji pojazdu, potwierdzającym wydanie decyzji o zarejestrowaniu pojazdu, a jednocześnie jest dokumentem potwierdzającym dopuszczenie zarejestrowanego pojazdu do ruchu. Nie jest on jednak decyzją administracyjną (vide: uchwała składu 7 sędziów NSA z 24 września 2001r., OPS 6/01, Jur. 2001, nr 12, s. 34). W tym miejscu raz jeszcze trzeba podkreślić, że wydanie dowodu rejestracyjnego i tablic może nastąpić tylko w razie pozytywnego załatwienia wniosku strony o zarejestrowanie pojazd. Ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego oraz wydanych w tej sprawie decyzji wynika, że pojazd marki [...] o nr [...] został najpierw czasowo zarejestrowany na wniosek A. Sp. z o.o. (decyzja Prezydenta Miasta Łodzi o rejestracji czasowej pojazdu), wydano pozwolenie czasowe serii [...] oraz zalegalizowane tablice rejestracyjne [...] wraz z nalepką kontrolną. Następnie wydany został spersonalizowany dowód rejestracyjny przedmiotowego samochodu (kopia, potwierdzona przez organ administracji za zgodność z oryginałem w dniu 26 października 2023r.). Jednakże pierwotny właściciel pojazdu (wbrew treści art. 74 ust. 2f p.r.d.), nie odebrał decyzji o rejestracji pojazdu (której brak w aktach sprawy) i dowodu rejestracyjnego. W aktach sprawy znajduje się natomiast decyzja Prezydent Miasta Łodzi z 10 lipca 2023r., którą organ ten odmówił rejestracji wskazanego pojazdu na wniosek A. Sp. z o.o. W uzasadnieniu tej decyzji organ wyraźnie wskazuje na dokumenty, które stanowiły podstawę czasowej rejestracji tego pojazdu, wymieniając wśród nich m.in. fakturę jego zakupu z 2 lipca 2020r. oraz świadectwo zgodności WE z 24 maja 2019r. Tym samym zasadnie wskazał WSA, że kwestia skutków procesowych dla niniejszej sprawy, jakie wywarła pierwotna decyzja o zarejestrowaniu pojazdu, w aspekcie legalności wydanego wówczas dowodu rejestracyjnego, nie była przedmiotem oceny ani Samorządowego Kolegium Odwoławczego, ani organu I instancji. Zgodzić się zatem należało z Sądem I instancji, że organy w przeprowadzonym postępowaniu nie dokonały niezbędnych wyjaśnień i ustaleń w zakresie pierwszej rejestracji spornego pojazdu. Tym samym powyższe uchybienia procesowe istotnie naruszają art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zakresie, w jakim obligują organy administracji do podejmowania wszelkich niezbędnych czynności w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. Ocena stanu faktycznego sprawy wyprowadzona na podstawie nie w pełni wyjaśnionych okoliczności nie może być zatem kwalifikowana jako swobodna (art. 80 k.p.a.), lecz dowolna, co w konsekwencji prowadzić musi do uznania, że także sformułowane uzasadnienie obydwu wydanych w niniejszej sprawie decyzji nie odpowiada standardom wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a. A zatem podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania, uznać należało za niezasadne. Na uwzględnienie nie zasługiwały także zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego. W tym zakresie wskazać przede wszystkim należy, że w zakresie zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, prawidłowa konstrukcja zarzutu opartego na podstawie kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. winna wskazywać na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z konkretnymi przepisami prawa materialnego, których naruszenie dawałoby podstawę do uchylenia zaskarżonego wyroku, a także wskazania, w jakiej formie i dlaczego te przepisy zostały naruszone. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie nie spełnia tych wymogów, bowiem naruszenie przepisów prawa materialnego nie zostało powiązane z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. (lub także z innymi przepisami p.p.s.a.), a co było konieczne, bowiem Sąd I instancji samodzielnie nie stosuje przepisów prawa materialnego, a wyłącznie ogranicza się do oceny wykładni bądź zastosowania tych przepisów przez organy. Wyłączną podstawę działań i rozstrzygnięć podejmowanych przez Sąd administracyjny stanowią przepisy postępowania sądowoadministracyjnego. Tym niemniej, w orzecznictwie wskazuje się, że nawet wadliwe przyporządkowanie zarzutu do podstawy kasacyjnej nie dyskwalifikuje co do zasady takiego zarzutu, jeżeli sposób jego sformułowania pozwala na jego ocenę w ramach prawidłowej podstawy kasacyjnej (por. wyrok NSA z 2 września 2010r., sygn. akt II FSK 636/09). W świetle zatem uchwały pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009r., sygn. akt I OPS 10/09, (ONSAiWSA 2010, Nr 1, poz. 1), Naczelny Sąd Administracyjny może korzystając z przytoczonych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jednostek redakcyjnych tekstu prawnego - spróbować samodzielnie zidentyfikować zarzut naruszenia prawa przez Sąd I instancji i tak przedstawiony zarzut rozpoznać merytorycznie. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, dlatego też mimo nie powiązania przez autora skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego z konkretnym przepisem p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił odnieść się do postawionych zarzutów. W tym zakresie wskazać przede wszystkim należy, że Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przytaczając treść art. 72 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 pkt 1 p.r.d. nie dokonał ich błędnej wykładni. Słusznie w tym zakresie wskazał, że ustawodawca przewidział konieczność przedłożenia przez właściciela innych dokumentów celem rejestracji pojazdu, po raz pierwszy rejestrowanego w Polsce a innych dokumentów, względem pojazdu który był już zarejestrowany w Polsce (art. 72 ust. 2 pkt 1 p.r.d.). Tym samym, od tego czy dany pojazd był już zarejestrowany w Polsce czy też nie uzależniony jest katalog dokumentów, które właściciel pojazdu jest zobowiązany do dołączenia do wniosku o rejestrację takiego pojazdu. Powyższa kwestia miała kluczowe znaczenie dla ustalenia jakie dokumenty skarżący był zobowiązany przedłożyć razem z wnioskiem o rejestrację pojazdu, a w konsekwencji jakich dokumentów może żądać organ od skarżącego celem uzupełnienia wniosku. Mając na względzie powyższe, skarga kasacyjna jako nieposiadająca usprawiedliwionych podstaw prawnych, została oddalona w oparciu o art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 2, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023r., poz. 1964 ze zm.) na które złożyło się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika skarżącego w kwocie 240 zł.