II GSK 1373/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Artur Adamiec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 marca 2022 r. sygn. akt III SA/Łd 834/21 w sprawie ze skargi E. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 30 czerwca 2021 r. nr S.K.O.4121.92.2021 w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 17 marca 2022 r. sygn.. akt III SA/Łd 834/21 oddalił skargę E. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 30 czerwca 2021 roku nr S.K.O.4121.92.2021 w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B prawa jazdy na okres 1 roku. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca. Zaskarżając wyrok w całości wniosła o jego uchylenie w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła 1) niezgodność z prawem, przez zastosowanie Art 43 §3 kk, który to przepis został uchylony ustawą z dnia 14.08.2020 r. o zmianie ustawy - prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 1517) 2) zastosowanie art. 103 ust 1 pkt 4 ustawy z 5 stycznia 2011 o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2020 r., poz. 1268 ze zm.) w zw. z art. 182 kodeksu karnego wykonawczego przez zastosowanie tych przepisów w okolicznościach sprawy. 3) naruszenie art. 145 §1 p.p.s.a. przez oddalenie skargi pomimo naruszenia prawa materialnego (Art 43 §3 kk), które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniosła, że zarówno SKO w Łodzi jak też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w uzasadnieniach swoich orzeczeń przywoływały się na Art. 43 § 3 kodeksu karnego, który to przepis stanowił, że do chwili wykonania obowiązku zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdów nie biegnie okres, na który orzeczono zakaz. Przepis ten został jednak uchylony ustawą z dnia 14.08.2020 r o zmianie ustawy - prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw. Konsekwencją powstałego stanu prawnego jest to, że okres zakazu prowadzenia pojazdów orzeczony w stosunku do skarżącej nie uległ automatycznemu przedłużeniu do dnia zwrotu dokumentu a upłynął po roku od uprawomocnienia się wyroku sądu karnego co w niniejszej sprawie nastąpiło w dniu 9 września 2020 r. Skoro tak to Starosta Zgierski nie miał prawa cofać skarżącej uprawnienia do kierowania pojazdem po upływie okresu na jaki orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów bo okres na jaki to uprawnienie jej wstrzymano wyrokiem sądu karnego, już upłynął. W związku z powyższym pominięcie przez WSA w Łodzi powyższej okoliczności miało oczywiście wpływ na wydanie zaskarżonego wyroku gdyż sąd oparł się na normie prawnej usuniętej z obrotu. Organ nie złożył odpowiedzi na powyższą skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Biorąc pod uwagę treść z art. 193 zd. 2 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd I instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Jednocześnie zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu, które to w niniejszej sprawie nie wystąpiły. Skargę kasacyjną zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Z uwagi na wyraźne rozdzielenie w art. 174 p.p.s.a. podstaw kasacyjnych przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu, czy strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego, czy naruszenie przepisów postępowania, czy też oba te naruszenia łącznie, a przedmiotem zarzutu mogą być tylko te przepisy, które zastosował Sąd I instancji lub które powinien był zastosować, lecz je pominął. Skarga kasacyjna winna być bowiem skierowana przeciwko przyjętej w zaskarżonym wyroku podstawie prawnej rozstrzygnięcia. Niezbędne jest jednocześnie precyzyjne wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez Sąd, z podaniem jednostki redakcyjnej (numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu). Wskazać należy, że naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej (tzw. błąd subsumpcji). Ocena zasadności tego zarzutu może być skutecznie dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone. Uzasadniając ten zarzut należy wykazać, że Sąd błędnie określił podstawę orzekania, stosując wybrany przepis popełnił błąd w subsumcji, czyli, że niewłaściwie uznał, że stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. Jednocześnie należy wskazać, jaki przepis powinien być zastosowany, dlaczego powinien być zastosowany bądź, w jaki sposób przepis powinien być zastosowany ze względu na stan faktyczny sprawy. Co ważne, zarzutem naruszenia prawa materialnego nie można kwestionować ustaleń stanu faktycznego, gdyż te można podważać jedynie w oparciu o podstawę z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Z kolei, zwrot "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy" w odniesieniu do naruszenia przepisów prawa procesowego należy wiązać z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania. Oznacza to, że na stronie skarżącej spoczywa obowiązek uzasadnienia, że następstwa stwierdzonych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia (por. wyrok NSA z 14 marca 2018 r., II FSK 2480/17). Z powyższych wskazań wynika, że niezbędnym elementem prawidłowo sporządzonej skargi kasacyjnej jest uzasadnienie podstaw kasacyjnych, które polega na wykazaniu, że stawiane zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę. Musi ono zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych. W świetle przedstawionych uwag należy uznać, że sporządzona skarga kasacyjna nie w pełni odpowiada powyższym wymogom. Należy też podkreślić, że w praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych, w sytuacji gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 p.p.s.a., czego potwierdzeniem jest uchwała NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09; cbois. Naczelny Sąd Administracyjny nie może jednak zasadniczo we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać, bądź w inny sposób ich korygować (por. wyrok NSA z 27 stycznia 2015 r., sygn. II GSK 2140/13; cbois), chyba że umożliwia to powołana choćby niedoskonale podstawa prawna, a wadliwość zarzutu jest możliwa do usunięcia poprzez analizę argumentacji uzasadnienia środka odwoławczego (por. wyrok NSA z 22 sierpnia 2012 r., I FSK 1679/11; cbois). Do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie należy jednakże wyciąganie z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej przytoczonych tam zarzutów i wiązanie ich z powołanymi tam przepisami w celu uzupełnienia wskazanej w petitum skargi kasacyjnej podstawy kasacyjnej (por. wyrok NSA z 13 listopada 2007 r., I FSK 1448/06; cbois). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoim orzecznictwie podkreślał, że nie ma on obowiązku formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej. Należy bowiem mieć na uwadze, że wyodrębnianie zarzutów z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej zawsze niesie ryzyko nieprawidłowego odczytania intencji strony wnoszącej skargę kasacyjną. Konieczne jest przy tym oddzielenie podstawy kasacyjnej od jej uzasadnienia, które jest niezbędnym elementem skargi kasacyjnej (zob. wyroki NSA z 19 marca 2014 r., II GSK 16/13 i 17 lutego 2015 r., II OSK 1695/13; cbois). Do autora skargi kasacyjnej należy zatem wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji. Autor skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie nie wskazał podstaw na jakich opiera zarzuty wobec wyroku sądu I instancji. Nie stwierdził, czy zarzuca wyrokowi naruszenie przepisów postępowania czy naruszenie prawa materialnego. W skardze kasacyjnej nie został wskazany nawet przepis art. 174 p.p.s.a., ograniczając się do stwierdzenia w zarzucie wskazanym w pkt.1 , że wyrok jest niezgodny z prawem. Niezgodność miała być wynikiem zastosowania art.43 § 3 kodeksu karnego. Równocześnie wskazano ( pkt. 2 zarzutów skargi kasacyjnej) zastosowanie art. 103 ust 1 pkt 4 ustawy z 5 stycznia 2011 o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2020 r., poz. 1268 ze zm.) w zw. z art. 182 kodeksu karnego wykonawczego przez zastosowanie tych przepisów w okolicznościach sprawy i naruszenie art. 145 § 1 p.p.s.a. Żaden z tych przepisów przez Sąd nie był zastosowany. Sąd Administracyjny dokonał jedynie oceny prawidłowości rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego. I trafnie wskazał Sąd I instancji, że podstawą materialną cofnięcia skarżącej uprawnień do kierowania pojazdami jest przepis art. 182 § 2 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (t.j. Dz.U. z 2021 poz. 53 ze zm. – dalej w skrócie - k.k.w.), który stanowi, że organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Powyższy przepis koreluje z dyspozycją art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p., który stanowi, że starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Bezsporne w niniejszej sprawie było, że wyrokiem Sądu Rejonowego w Z. [...] Wydziału Karnego z [...] listopada 2018 r. sygn. [...] orzeczono wobec skarżącej na podstawie art. 42 § 1 pkt 1 k.k. środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 1 roku oraz na podstawie art. 43 § 3 k.k. orzeczono wobec skarżącej obowiązek zwrotu dokumentu prawa jazdy. Wyrok ten został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w Ł. [...] Wydziału Karnego Odwoławczego sygn. [...] z [...] września 2019 r. Kasację strony postanowieniem z [...] października 2020 r. sygn. [...] pozostawiono bez rozpoznania. Zasadnie wskazał WSA, że zgodnie z art. 43 § 2 k.k. zakazy (w tym również zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych) obowiązują od uprawomocnienia się wyroku. Przy czym, w myśl art. 43 § 3 (obowiązującego w 2019 r.) in fine k.k. do chwili wykonania przez skazanego obowiązku zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu okres, na który orzeczono zakaz, nie biegnie. Z przepisów tych jednoznacznie wynika oznaczenie daty początkowej biegu tego okresu. Mimo bowiem, że orzeczony przez sąd zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obowiązuje od uprawomocnienia się orzeczenia, to bieg okresu, na który orzeczony został zakaz, rozpoczyna się z chwilą wykonania obowiązku zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu (por. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1457/07, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli więc osoba, wobec której orzeczono zakaz, nie odda dokumentu, to automatycznie wydłuża się w stosunku do niej faktyczny okres niemożności prowadzenia pojazdów poprzez wstrzymanie biegu okresu takiego zakazu, dopóki nie zdeponuje ona owego dokumentu, co nie zmienia przy tym faktu, że obowiązuje on od uprawomocnienia się orzeczenia (por. postanowienie SN z 20 marca 2014 r., sygn. III K 416/13). A ponadto, słusznie wskazano, że skoro skarżąca nie zwróciła dokumentu prawa jazdy, to w świetle art. 43 § 3 k.k. nie rozpoczął się okres, na który orzeczono zakaz. Nie ma zatem racji skarżąca podnosząc, że roczny zakaz prowadzenia pojazdów upłynął z dniem 9 września 2020 r., skoro wyrok uprawomocnił się 9 września 2019 r. Powyższe stanowisko nie znajduje oparcia w treści art. 43 § 3 k.k., który rozpoczęcie biegu okresu zakazu wiąże z wykonaniem obowiązku, tj. fizycznym zwrotem dokumentu prawa jazdy, oraz że organy administracji wykonując wyrok sądu karnego są związane jego treścią, co oznacza, że mogą cofnąć uprawnienie do kierowania tylko na ściśle wskazany w danym wyroku okres. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.