II GSK 1273/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Jacek Czaja (spr.) Protokolant Jerzy Stelmaszuk po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej F. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 1745/18 w sprawie ze skargi F. K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 lipca 2018 r., nr DP.P.405660.945.2017.37.tjez w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek oddala skargę kasacyjną.

I. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 maja 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 1745/18, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (akt. tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 329; dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę F. K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z 13 lipca 2018 r., nr DP.P.405660.945.2017.37.tjez, w przedmiocie udzielenia patentu na wynalazek. Jak wskazał sąd pierwszej instancji, przedmiotem zaskarżenia w sprawie była decyzja o odmowie udzielenia patentu, wydana na podstawie art. 28 pkt 4 w zw. z art 315 ust. 3 oraz art. 245 ust 1 pkt 1 ustawy z 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r., poz. 776) - po ponownym rozpatrzeniu sprawy zgłoszenia do ochrony (16.10.2013 r.) przez F. K. wynalazku pt. "Turbina Przekładniowa", nr P.405660, co do którego Urząd Patentowy RP (organ) decyzją z 3 lipca 2017 r. odmówił udzielenia patentu na wynalazek. W uzasadnieniu decyzji z 13 lipca 2018 r. organ wskazał, że zgłaszający od samego początku podkreślał, że zgłoszone urządzenie nazwane "turbina przekładniowa" pozwala na przyrost energii albo używając innego określenia posiada dodatni bilans energetyczny - w przeciwieństwie do znanych urządzeń posiadających ujemny bilans energetyczny - i zapewnia to przekładnia o przełożeniu większym niż 1 czyli przyśpieszająca obroty. Organ wskazał, że zgodnie z art. 28 pkt 4 ustawy Prawo własności przemysłowej, za wynalazki w rozumieniu art. 24 nie uważa się w szczególności wytworów, których niemożliwość wykorzystania może być wykazana w świetle powszechnie przyjętych i uznanych zasad nauki. Natomiast w każdej wersji zgłoszenia zgłaszający twierdził niezmiennie, że zgłoszona turbina przekładniowa pozwala na uzyskanie przyrostu mocy i energii prądnicy albo wyróżnia się posiadaniem bilansu energetycznego dodatniego prądnicy, czyli przyrostem energii a zastosowane połączenie elementów w przekładni powoduje wzrost siły i mocy prądnicy o krotność przełożenia turbiny przekładniowej, nawet w kwadracie tj. 1², gdzie 1 jest przełożeniem przekładni. Urząd Patentowy wskazał na niemożliwość uzyskania zamierzonego celu polegającego na przyroście energii - uzyskaniu dodatniego bilansu energetycznego polegającego na uzyskiwaniu większej energii wyjściowej z przekładni niż została do niej dostarczona. Urząd wskazał, że w świetle powszechnie przyjętej i uznanej zasady zachowania energii, twierdzenie zgłaszającego o przyroście energii albo o dodatnim bilansie energii uzyskanym dzięki zaproponowanej przekładniki, jest sprzeczne z tą zasadą, od której nie zaobserwowano dotychczas w całej historii ludzkości ani jednego odstępstwa. Zgłaszający, na wezwanie organu, nie przedstawił bilansu energii (mocy) dostarczanej do przekładni (na wejściu) i uzyskiwanej z niej energii (mocy) na jej wyjściu, stwierdzając, że nie ma to sensu technicznego i nic wspólnego z wynalazkiem. Organ stwierdził ponadto, że zgłaszający myli słynne równanie Einsteina (E=mc2) dotyczące równoważności masy i energii, gdzie m-jest masą a c prędkością światła w próżni, z równaniem E=1/2m*V2 znanym dużo wcześniej (przed urodzeniem się Einsteina), dotyczącym energii kinetycznej ciała o masie m poruszającego się z prędkością V. Organ wskazał, że zgłaszający całkowicie ignoruje zależność na moc urządzenia związaną z momentem obrotowym i prędkością kątową (obrotową). Zdaniem organu zgłaszający nie rozumie zasad fizyki, a zwłaszcza zasady zachowania energii, co prowadzi do błędnego przekonania, że można z układu przekładni otrzymywać na wyjściu więcej energii niż się do niej dostarczyło. Organ podkreślił, że nie mają tu znaczenia cechy konstrukcyjne przekładni, gdyż nie ma możliwości uzyskiwania przyrostu energii na wyjściu z układu w stosunku do energii dostarczonej na wejście czyli dodatniego bilansu energetycznego, co zgodnie z art. 28 pkt 4 Prawa własności przemysłowej nie uważa się za wynalazek w rozumieniu art. 24 tejże ustawy. Oddalając skargę na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że jest ona zgodna z prawem. W ocenie WSA organ słusznie wskazał na niemożność uzyskania zamierzonego celu polegającego na przyroście energii, skoro w świetle powszechnie przyjętej i uznanej zasady zachowania energii twierdzenie zgłaszającego o przyroście energii albo o dodatnim bilansie energii uzyskanym dzięki zaproponowanej przekładniki jest sprzeczne z tą zasadą, od której nie zaobserwowano dotychczas odstępstwa. Zdaniem sądu pierwszej instancji, gdyby takie urządzenie zostało skonstruowane, byłoby ono realizacją odwiecznego marzenia ludzkości o stworzeniu "perpetuum mobile", co jest jednak sprzeczne z obecnym stanem nauki, gdyż nie ma możliwości uzyskiwania przyrostu energii na wyjściu z układu w stosunku do energii dostarczonej na wejście czyli dodatniego bilansu energetycznego - byłoby to sprzeczne z zasadą zachowania energii. WSA wskazał, że zgodnie z art. 28 pkt 4 Prawa własności przemysłowej nie uważa się za wynalazek w rozumieniu art. 24 tejże ustawy wytworów, których niemożliwość wykorzystania może być wykazana w świetle powszechnie przyjętych i uznanych zasad nauki. II. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył F. K. i zaskarżając ten wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a nadto przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, gdyż opłata została zapłacona w części w zakresie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. W skardze kasacyjnej, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzucono: 1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia z naruszeniem wskazanego przepisu polegającego na ograniczeniu uzasadnienia wyroku do powtórzenia stanowiska organu co nie pozwala na odtworzenie operacji wykonanej przez sąd i poznania motywów rozstrzygnięcia, b) art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez zaakceptowanie przez sąd wadliwych ustaleń faktycznych poczynionych przez organ, co miało istotny wpływ na wynik sprawy na skutek przyjęcia, że skarżący stworzył wynalazek będący "perpetuum mobile", podczas gdy skarżący w toku postępowania przed organem wyjaśniał, że wynalazek dotyczy innowacyjnej przekładni dwustopniowej (ślimakowej), c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie przez sąd skargi, mimo rażącego naruszenia przez organ art. 80 k.p.a., polegającego na niedokonaniu oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa z patentu. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów przedstawiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. III. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna jest niezasadna. Przede wszystkim należy zauważyć, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie ma podstaw uzasadniających stwierdzenie nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.), jak też nie występują przesłanki uchylenia zaskarżonego wyroku i odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną będąc więc związany jej granicami. Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.); naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W rozpoznawane sprawie podniesiono jedynie zarzuty naruszenia przepisów postępowania, przy czym najdalej idącym jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. i z tego względu podlegał on ocenie w pierwszej kolejności. W ramach tego zarzutu podniesiono w skardze kasacyjnej, że sąd pierwszej instancji naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez ograniczenie uzasadnienia wyroku do "powtórzenia stanowiska organu", co w ocenie skarżącego nie pozwala na odtworzenie operacji wykonanej przez sąd i poznania motywów rozstrzygnięcia. Przypomnieć należy, że do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. dochodzi wówczas, gdy uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji nie spełnia określonych w tym przepisie warunków, uniemożliwiając tym samym ocenę trafności wyroku sądu pierwszej instancji - zarówno przez strony, jak i NSA, w przypadku kontroli instancyjnej rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a ponadto - jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji - wskazania co do dalszego postępowania. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może więc stanowić samodzielną podstawę kasacyjną wówczas, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie (zob. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39). Uchybienie to musi być przy tym na tyle istotne, aby można było uznać, że mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) - co strona skarżąca kasacyjnie powinna wykazać. Odnosząc się do twierdzenia autora skargi kasacyjnej, że sąd pierwszej instancji ograniczył się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do powtórzenia stanowiska organu, stwierdzić należy, że obowiązek wyjaśnienia motywów rozstrzygnięcia sądu spełniony jest wówczas, gdy możliwe jest przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia, w tym prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności bądź niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. Nie jest więc wyłączone ograniczenie się przez wojewódzki sąd administracyjny do akceptacji argumentacji przyjętej przez organ w kontrolowanym akcie, o ile jest ona prawidłowa i wyczerpująca, a nadto sąd zawarł stanowisko odnośnie zarzutów skargi. Taki stan rzeczy miał miejsce w przypadku niniejszej sprawy, bowiem sąd pierwszej instancji przedstawił przyjęty przez siebie stan faktyczny sprawy, dokonano też jego oceny, jak również zawarto rozważania dotyczące wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego i procesowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego takie odniesienie się do spornych w sprawie okoliczności faktycznych i prawnych było wystarczające, zwłaszcza, że zarzuty skargi miały wyłącznie polemiczny charakter. Podnoszono w niej bowiem jedynie to, że stanowisko organu jest błędne i dokładna analiza projektu (przedstawiona w opisie i na rysunku) pozwala na prawidłowe ustalenie, że turbina przekładniowa wykazuje przyrost energii i jest nowością, a wdrożenie wynalazku, jako "wolna energia", przyczyni się do skutecznej walki ze smogiem. Lakoniczne odniesienie się do tej kwestii przez sąd pierwszej instancji nie usprawiedliwia więc w sposób dostateczny zarzutu naruszenia przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy, o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Niezasadne są także zarzuty naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 80 k.p.a. W tym zakresie wskazano w skardze kasacyjnej na argumenty pomijające sformułowane przez organ - zaakceptowane przez sąd pierwszej instancji - ustalenia i oceny, które bezsprzecznie sprzeciwiały się uwzględnieniu żądania skarżącego. Twierdzenie autora skargi kasacyjnej, że organ nie wziął po uwagę tego, że w toku postępowania przed organem skarżący wyjaśniał, że wynalazek dotyczy innowacyjnej przekładni dwustopniowej (nie nosi więc znamion "perpetuum mobile"), skonstruowanej w oparciu o zasadę zachowania energii, a innowacyjna tarcza przekładniowa pozwala na uzyskanie układu izolowanego i sam przyrost energii bierze się właśnie z zastosowania innowacyjnej tarczy przekładowej, w żadnym stopniu nie podważa ustaleń organu. Brak jest więc podstaw do zakwestionowania wyrażonej przez organ oceny, że w świetle powszechnie przyjętej i uznanej zasady zachowania energii, twierdzenie zgłaszającego o przyroście energii albo o dodatnim bilansie energii uzyskanym dzięki zaproponowanej przekładniki, jest sprzeczne z tą zasadą, od której nie zaobserwowano dotychczas w całej historii ludzkości ani jednego odstępstwa. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.