II GSK 1270/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj Sędzia del. WSA Marek Krawczak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Jolanta Dominiak po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 stycznia 2024 r. sygn. akt III SA/Gl 771/23 w sprawie ze skargi M. F. na akt Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia 28 kwietnia 2023 r. nr Rd-K-0511-8/7368/23 w przedmiocie naliczenia punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. F. na rzecz Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 31 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Gl 771/23 oddalił skargę M.F. (dalej: strona, Skarżąca) na akt Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach (dalej: Komendant) z dnia 28 kwietnia 2023 r. nr Rd-K-0511-8/7368/23 w przedmiocie naliczenia punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Pismem z 1 czerwca 2023 r. Skarżąca złożyła skargę na akt Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia 28 kwietnia 2023r., Rd-K-0511-8/7368/23 w przedmiocie odmowy sprostowanie dokonanego naliczenia punktów karnych. Z akt administracyjnych wynika, że w dniu 30 marca 2023 r. uprawomocnił się Wyrok Nakazowy Sądu Rejonowego w P. II Wydział Karny z dnia 24 stycznia 2023 r. sygn. [...], w którym Skarżąca uznana została winną tego, że: I. w dniu 21 października 2022 roku około godziny 15.00 w miejscowości P. na ul. Powstańców Śląskich na przejeździe kolejowo-drogowym, kierując samochodem osobowym m-ki [...] o nr rej. [...], nie zastosowała się do sygnalizacji świetlnej i wjechała na przejazd kolejowy w momencie, kiedy nadawane były dwa na przemian migające sygnały czerwone; II. w tym samym miejscu i czasie kierując samochodem osobowym m-ki [...] o nr rej. [...] wjechała na przejazd kolejowy w momencie kiedy opuszczanie półzapór zostało rozpoczęte, czym wyczerpała znamiona wykroczenia z art. 97a pkt 1 Kodeksu wykroczeń. Powyższe rozstrzygnięcie wprowadzone zostało do Krajowego Systemu Informacji Policji w postaci kodów czynów, odpowiadających naruszeniom przepisów, których dopuściła się Skarżąca. Pismem z 19 kwietnia 2023 r. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika wezwała Komendanta do usunięcia naruszenia i sprostowania dokonanego naliczenia punktów karnych wpisanych do ewidencji kierowców zarzucając błędne ustalenia stanu faktycznego. W jej ocenie popełnione przez nią naruszenie miało charakter jednorazowy, a Komendant błędnie zinterpretował przepis art. 97a § 1 Kodeksu wykroczeń uznając, iż Skarżąca w dniu 21 października 2022 r. dopuściła się więcej niż jednego czynu karnego. W odpowiedzi na to wezwanie Komendant odmówił sprostowania naliczenia punktów karnych wpisanych do ewidencji kierowców. Jego zdaniem jednym czynem, stypizowanym w art. 97a pkt. 1 Kodeksu wykroczeń Skarżąca dopuściła się dwóch naruszeń - tj. naruszenia zakazu objeżdżania zapór lub półzapór oraz wjeżdżania na przejazd, jeśli opuszczanie ich zostało rozpoczęte lub podnoszenie nie zostało zakończone (kod czynu H10), a także naruszenia zakazu wjeżdżania na przejeździe kolejowym za sygnalizator przy sygnale czerwonym, czerwonym migającym lub dwóch na przemian migających sygnałach czerwonych (kod czynu H11). Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na czynność Komendanta, którą to skargę Sąd oddalił na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a."). W ocenie Sądu I instancji, naliczenie punktów karnych jest prawidłowe na gruncie obowiązującego w dacie podjęcia zaskarżonej czynności rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 września 2022 r. w sprawie ewidencji kierujących pojazdami naruszających przepisy ruchu drogowego (Dz. U. poz.1951). Jak wynika z jego § 3 ust. 2 jeżeli kierujący dopuścił się jednym czynem dwóch lub większej liczby naruszeń, do ewidencji wpisuje się wszystkie naruszenia popełnione przez tego kierującego, przypisując każdemu z tych naruszeń odpowiadającą mu liczbę punktów. WSA podkreślił, iż Skarżąca dopuściła się naruszeń oznaczonych jako H10 (objeżdżania opuszczonych zapór lub półzapór oraz wjeżdżania na przejazd, jeśli opuszczanie ich zostało rozpoczęte lub podnoszenie ich nie zostało zakończone) oraz H11 (wjeżdżania na przejeździe kolejowym za sygnalizator przy sygnale czerwonym, czerwonym migającym lub dwóch na przemian migających sygnałach czerwonych lub za inne urządzenie nadające te sygnały). Wyraźnie też w załączniku nr 1 do tego rozporządzenia oznaczając kwalifikację prawną tych naruszeń wskazano na art. 97a pkt 1 Kodeksu wykroczeń. Za powyższe naruszenie przewidziano po 15 punktów karnych. Ustawodawca wprawdzie przewidział sytuacje, w której kierowcy nie przypisuje się punktów w razie dopuszczenia się jednym czynem dwóch lub większej ilości naruszeń poprzez wyraźnie wskazanie kodów odpowiadających. Chodzi tutaj o § 3 ust. 3-9 w/w rozporządzenia. Do naruszeń oznaczonych kodami H10 i H11 powyższe wyłączenie nie ma zastosowania. Sąd I instancji nie zgodził się również ze Skarżącą, że popełnione przez nią naruszenie miało charakter jednorazowy, a Komendant dokonał błędnego ustalenia stanu faktycznego, gdyż błędnie zinterpretował art. 97a § 1 Kodeksu wykroczeń uznając, iż Skarżąca w dniu 21 października 2022 r. dopuściła się więcej niż jednego czynu karnego. Zgodził się ze stanowiskiem Komendanta co do tego, że z umiejscowienia przez ustawodawcę przepisu art. 97a w Rozdziale XI "Wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu i porządkowi w komunikacji" wprost wskazuje, iż celem przepisu jest zapewnienie bezpieczeństwa uczestnikom ruchu drogowego, wymieniając niedopuszczalne zachowania. WSA w Gliwicach zauważył również, że w wyroku nakazowym z dnia 24 stycznia 2023 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w P. II Wydział Karny orzekł o uznaniu Skarżącej za winną popełnienia dwóch naruszeń w ramach czynu z art. 97a pkt. 1 Kodeksu wykroczeń. Skarżąca nie zgadzając się z ww. wyrokiem, wystąpiła ze skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego i zaskarżyła wyrok w całości. Skarżąca zgłosiła jeden zarzut: błędną wykładnię przepisu art. 97a pkt. 1 Kodeksu wykroczeń poprzez niezastosowanie wykładni logicznej tego przepisu, na rzecz wykładni celowościowej, co spowodowało błędne uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, że czynność materialno-techniczna Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach, została dokonana zgodnie z prawem. Podczas gdy prawidłowa jego wykładnia powinna doprowadzić do uznania na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, że Skarżąca dokonała jednego naruszenia i przynieść skutek w postaci uwzględnienia skargi. W oparciu o powyższy zarzut autor skargi kasacyjnej wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie obowiązku zmiany decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach o odmowie ponownego dokonania czynności materialno-technicznej, zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w szczególności zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżąca powołała argumenty na poparcie zarzutów. Komendant w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnosił o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i z tego powodu nie została uwzględniona. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej, wyznaczonymi wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powszechnie przyjmowane jest, że naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię polega na mylnym rozumieniu treści określonej normy prawnej, natomiast uchybienie prawu materialnemu przez niewłaściwe zastosowanie polega na tzw. błędzie subsumcji, co wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej albo że ustalonego stanu faktycznego nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej. W odniesieniu do zarzutu naruszenia prawa materialnego sformułowanego w petitum skargi kasacyjnej w pierwszej kolejności zauważyć trzeba, że autor skargi kasacyjnej nie wskazał, jakie przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zostały naruszone przez Sąd I instancji. Skarga kasacyjna jest środkiem prawnym służącym zaskarżaniu wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że powołanie zarzutów w oderwaniu od będących podstawą zaskarżonego wyroku przepisów postępowania sądowego nie może być uznane za spełniające przesłanki podstaw kasacyjnych, gdyż przedmiotem kontroli w postępowaniu kasacyjnym, stosownie do treści art. 173 § 1 p.p.s.a., jest orzeczenie sądu (por. m.in. wyrok NSA z 31 marca 2013 r., II FSK 925/10). W doktrynie i orzecznictwie jednolicie wskazuje się, że podstawami skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym są określone ustawowo uchybienia, które mogą być przedmiotem formułowania zarzutów przez skarżącą pod adresem wyroku WSA, prowadzących do uchylenia albo zmiany zaskarżonego wyroku (W. Piątek, Podstawy skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Wolters Kluwer 2011, s. 45-46). Wzorcami kontroli, które winny być wskazane w zarzutach skargi kasacyjnej są normy odniesienia (wyprowadzane z przepisów nakazujących, zakazujących lub dozwalających, wyznaczających zakres, kryteria i zasady kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne – np. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c bądź art. 151 p.p.s.a.) oraz normy dopełnienia (normy wynikające z przepisów normujących postępowanie przed organami administracji publicznej; por. uzasadnienie uchwały I OPS 10/09, cz. III.2, s. 21-23; cz. III.4, s. 38-39). Tymczasem w rozpoznawanej skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego nie powiązano z jakimkolwiek przepisem postępowania sądowoadministracyjnego. Nie sprecyzowano zatem wyraźnie, na czym - zdaniem strony skarżącej - polegało naruszenie prawa przez Sąd I instancji. Niewątpliwie brak powiązania zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego z przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi istotną wadę poważnie ograniczającą zakres przeprowadzonej kontroli. Jednakże w świetle orzecznictwa brak ten nie uzasadnia stwierdzenia, że skarga kasacyjna nie spełnia ustawowych wymogów określonych w art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i podlega odrzuceniu (por. wyrok NSA z dnia 11 maja 2006 r., sygn. akt II FSK 684/05). Na wstępie należy wskazać, iż szczegółowe regulacje dotyczące m.in. sposobu punktowania i liczby punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego oraz warunków i sposobu prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, w dacie popełnienia przez skarżącą wykroczenia i wpisania punktów karnych do ewidencji, określone były w przepisach rozporządzenia MSWiA wydanego na podstawie delegacji określonej w art. 17 ust. 7 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2328 oraz z 2022 r. poz. 1002 i 1715). Do ewidencji wpisuje się naruszenia wraz z odpowiadającą im liczbą punktów, zgodnie z wykazem określonym w załączniku nr 1 do rozporządzenia (§ 3 ust. 1). Podkreślenia wymaga też, że analiza przepisów regulujących materię związaną z prowadzeniem ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego wskazuje, iż organy Policji nie mają w tym zakresie możliwości działania w ramach uznania administracyjnego - w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów ruchu drogowego zobowiązane są przypisać temu naruszeniu odpowiednią liczbę punktów wynikającą z załącznika nr 1 do rozporządzenia ("Naruszenia przepisów ruchu drogowego wpisywane do ewidencji oraz liczba punktów odpowiadających naruszeniu popełnionemu przez osobę uprawnioną do kierowania pojazdem silnikowym lub motorowerem") i wpisać punkty do ewidencji. Do ewidencji wprowadza się liczbę punktów przypisaną przez prawodawcę danemu wykroczeniu. Z opisanych regulacji wynika, że wpis do ewidencji ma charakter związany, a liczbę punktów wiążąco określały zapisy załącznika nr 1 do rozporządzenia. Wpis do ewidencji prowadzonej przez komendanta wojewódzkiego Policji stanowi czynność materialną, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a zatem przysługuje od niej prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Oznacza to, że w przypadkach spornych tylko sąd administracyjny może stwierdzić nieprawidłowość dokonanego wpisu do wspomnianej wyżej ewidencji (zob. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 221/17). Należy zaznaczyć, że Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony jest jedynie do zbadania, czy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty są rzeczywiście uzasadnione. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej wskazując, które normy zostały naruszone. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Kasator formułując zarzuty jedynie w zakresie błędnej wykładni "przepisu art. 97a pkt. 1 kodeksu wykroczeń poprzez niezastosowanie wykładni logicznej tego przepisu, na rzecz wykładni celowościowe" nie podważył w petitum skargi prawidłowości zastosowania przepisów będących materialnoprawną podstawą zaskarżonego aktu. Jedynie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor odwołał się do treści § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 września 2022 r. w sprawie ewidencji kierujących pojazdami naruszających przepisy ruchu drogowego (Dz.U. poz. 1951) oraz podniósł, iż "Punkty przypisuje się za naruszenia przepisów ruchu drogowego, czyli wskazane w ustawie sytuacji hipotetyczne o określonych przesłankach wskazanych również aktem prawnym o randze ustawowej. Odmienna regulacja w przepisach rozporządzenia, nie może nieść negatywnych konsekwencji dla jednostki, a do takiej sytuacji dochodzi w niniejszej sprawie". Jednakże w skardze kasacyjnej nie zarzucono naruszenia tego przepisu, ani żadnego innego uregulowania zawartego w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 września 2022 r. w sprawie ewidencji kierujących pojazdami naruszających przepisy ruchu drogowego. Z uwagi na wspominane już wcześniej związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami zaskarżenia zakreślonymi przez kasatora, Sąd ten nie ma możliwości dokonania kontroli zaskarżonego wyroku w obszarze nieobjętym zarzutami skargi kasacyjnej. Podnoszonym bowiem w tym zakresie przez Skarżącą zastrzeżeniom nie towarzyszyło sformułowanie adekwatnego do nich zarzutu. Skoro Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, to nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony (por. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2008 r., sygn. akt II FSK 557/07, wyrok NSA z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1669/12, wyrok NSA z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1799/12, wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 1977/12). Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że wpis punktów do ewidencji ma jedynie charakter techniczny i jest konsekwencją naruszenia przepisów ruchu drogowego. O ich naliczeniu nie decyduje wystawiający mandat policjant lub sąd, ale są przypisywane z mocy prawa do poszczególnych naruszeń. Stwierdzone zatem wyrokiem sądu naruszenie przepisów ruchu drogowego jest równoznaczne z wpisem do ewidencji liczby punktów wynikających z załącznika nr 1 rozporządzenia (por. np. wyroki NSA: z dnia 13 czerwca 2018 r., sygn. akt I OSK 1682/16; z dnia 21 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 1327/16; z dnia 7 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 1241/15). Wbrew argumentacji skargi kasacyjnej ilość punktów przypisanych określonemu naruszeniu wynika z przepisów prawa (w tej sprawie z załącznika nr 1 do rozporządzenia z dnia 15 września 2022 r.), nie zaś z rozstrzygnięcia o odpowiedzialności sprawcy za wykroczenie. Tym samym skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.