II GSK 1230/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) sędzia NSA Dorota Dąbek sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Ł.P. o wyłączenie sędziego del. WSA Izabelli Janson oraz sędziego NSA Marcina Kamińskiego od orzekania w sprawie ze skargi kasacyjnej Ł.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 2493/21 w sprawie ze skargi Ł.P. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 29 lipca 2021 r. nr 619/2021/Ub w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego postanawia: oddalić wniosek.

Pismem z dnia 23 lutego 2026 r. Ł. P. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o wyłączenie sędziego del. WSA Izabelli Janson oraz sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Marcina Kamińskiego od orzekania w sprawie ze skargi kasacyjnej Ł. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 2493/21 w sprawie ze skargi Ł. P. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 29 lipca 2021 r. nr 619/2021/Ub w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Ł. P. wniósł również o zmianę terminu rozpoznania sprawy z uwagi na złożony wniosek. W uzasadnieniu wniosku Ł. P. wskazał argumentację, jego zdaniem uzasadniająca złożenie wniosku. Na wstępie powołał się m.in. na stanowisko wyrażone w piśmie Ministra Sprawiedliwości Waldemara Żurka skierowanym do sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym: "Udział w składach orzekających osób nominowanych w niekonstytucyjnej procedurze i prowadzenie przez nie działalności orzeczniczej narusza art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz art. 6 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej. Następstwem tej sytuacji jest pozbawienie stron postępowania fundamentalnych praw określonych wskazanymi przepisami gwarantującymi rozpoznanie każdej sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd". W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca przywołał również stanowiska przedstawicieli doktryny oraz poglądy orzecznictwa, w tym trybunałów europejskich, dotyczące statusu sędziów powołanych po 2017 r. na mocy przepisów nowelizujących ustawę o Krajowej Radzie Sądownictwa. We wniosku Ł. P. wskazał na wątpliwości w sprawie delegowania sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Izabelli Janson do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym podnosząc, w oparciu m.in. o opinię Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 7 maja 2024 r., że: "Takie delegacje (odbywające się na mocy pryncypialnej decyzji Prezesa NSA) mają prawo budzić wśród stron postępowania obawy, że sędzia tak delegowany nie spełnia norm niezależności i bezstronności", w szczególności wskazując na fakt, że "pani sędzia została delegowana do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym już w 2019 r. i od tej pory delegacja była przedłużana, a pani sędzia orzeka w pełnym wymiarze czasu" (...) "mimo przekroczenia okresów zapisanych w przepisach o delegowaniu". Wnioskodawca dodatkowo zwrócił uwagę na doniesienia medialne dotyczące nieprawidłowości przy wyznaczaniu składów orzekających w sądach, co jego zdaniem dodatkowo wzmacnia argumentację złożonego wniosku o wyłączenie wskazanych sędziów, gdyż w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy. W piśmie z dnia 26 lutego 2026 r. sędzia NSA Marcin Kamiński zajął stanowisko wobec złożonego wniosku. Powołując się na treść art. 22 § 2 w zw. z art. 19 oraz w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143) dalej: "p.p.s.a." oświadczył, że w świetle abstrakcyjnie ujętych okoliczności, które podniesiono w powyższym wniosku, brak jest podstaw do wyłączenia go od orzekania. W dniu 27 lutego 2026 r. oświadczenie o braku podstaw do wyłączenia jej od orzekania w tej sprawie złożyła sędzia del. WSA Izabella Janson wskazując, że nie istnieją żadne okoliczności, które mogłyby wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności (art. 19 p.p.s.a.), jak również brak jest podstaw do wyłączenia jej z mocy ustawy (art. 18 p.p.s.a.). Zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału II Izby Gospodarczej NSA z dnia 11 marca, 12 marca oraz 16 marca 2026 r. Ł. P. został wezwany do podpisania – złożonych drogą mailową pism, odpowiednio z dnia 10 marca 2026 r. (2 pisma), 11 marca 2026 r. oraz 14 marca 2026 r. – kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia pism bez rozpoznania. W zakreślonym terminie Ł. P. nie wykonał wezwania Sądu, natomiast w dniu 25 marca 2026 r. nadesłał drogą mailową kolejne dwa pisma, w związku z czym zarządzeniem z dnia 1 kwietnia został wezwany do podpisania złożonych pism kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia pism bez rozpoznania. Pismem z dnia 28 marca 2026 r. Ł. P. wniósł "Uzupełnienie wniosku o wyłączenie", w którym wskazał dodatkowe argumenty, w tym z powołaniem się na orzecznictwo i opinie prawne w zakresie potwierdzającym słuszność złożonego wniosku o wyłączenie, a także ponowił argumentację uprzednio podnoszoną w pismach kierowanych do Sądu drogą mailową. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie regulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu I ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które różnicują zasady wyłączenia sędziego w zależności od charakteru przesłanek stanowiących podstawę tego wyłączenia. Sędzia z mocy samej ustawy wyłączony jest w sprawach, w których wystąpią przesłanki wyliczone enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a. Katalog tych przesłanek jest zamknięty i nie może być interpretowany rozszerzająco, co związane jest z doniosłością skutków prawnych orzekania przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy. Skutkiem takim jest bowiem nieważność postępowania sądowoadministracyjnego (por. wyroki NSA: z 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2560/17; z 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2627/17). Natomiast na podstawie art. 19 p.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przepis art. 19 p.p.s.a. – w odróżnieniu od art. 18 tej ustawy zawierającego katalog przyczyn powodujących wyłączenie sędziego z mocy samej ustawy – odnosi się do przyczyn innych niż wymienione w art. 18 p.p.s.a., a zatem dotyczy względnych przesłanek wyłączenia sędziego. Wobec tego, że instytucja wyłączenia sędziego stanowi istotną gwarancję procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez bezstronnego sędziego trzeba stwierdzić, że zasadność wniosku o wyłączenie sędziego jest determinowana okolicznościami faktycznymi, których zaistnienie w danym rozpatrywanym przypadku może mieć wpływ na postępowanie oraz jego wynik, co oznacza, że wnioskodawca powinien wskazać okoliczności w postaci konkretnych faktów, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Wydanie zaś postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego, stosownie do art. 22 § 2 p.p.s.a., musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy (por. postanowienia NSA z dnia 5 czerwca 2025 r., sygn. akt: II GSK 219/25, II GSK 220/25 i II GSK 317/25). W konsekwencji, przedmiotem oceny jest to, czy w rozumieniu art. 19 p.p.s.a. istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie (por. również np. wyrok NSA z 14 czerwca 2024 r., sygn. akt III OSK 1851/22). Przy tym – co nie jest bez znaczenia – zakres przedmiotowy normy art. 19 p.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których mowa w art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) dalej jako: "p.u.s.a." (zob. uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2023 r., sygn. akt I FPS 3/22, ONSAiWSA 2023/4/52). Wobec treści i funkcji art. 19 p.p.s.a. za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że odnosi się on do sytuacji, w której konkretne okoliczności przemawiają za uznaniem, że w danej sprawie możliwe jest zagrożenie bezstronności i obiektywizmu orzekania, a o wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 27 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1917/18, wątpliwości co do bezstronności sędziego, w rozumieniu art. 19 p.p.s.a., muszą być każdorazowo odnoszone do konkretnego sędziego w konkretnej sprawie, natomiast inne podstawy wyłączenia sędziego z mocy prawa enumeratywnie wymienia art. 18 p.p.s.a. (zob. również postanowienia NSA z: 5 czerwca 2024 r., sygn. akt II GZ 134/23; 22 czerwca 2022 r., sygn. akt III OZ 413/22 i orzecznictwo tam wskazane). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się również, że skoro art. 19 p.p.s.a. tworzy podstawę wyłączenia sędziego, gdy zachodzi okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwości, co do bezstronności sędziego w danej sprawie, to obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy owa okoliczność rzeczywiście istnieje. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew oczekiwaniom wnioskodawcy nie zaktualizowały się przesłanki stosowania art. 19 p.p.s.a. uzasadniające wyłączenie sędziego NSA Marcina Kamińskiego oraz sędziego del. WSA Izabelli Janson od orzekania w sprawie o sygn. akt II GSK 1230/22, albowiem w świetle argumentacji prezentowanej we wniosku o wyłączenie sędziego w relacji do treści złożonych przez nich oświadczeń nie sposób jest stwierdzić, że istnieją okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w tej sprawie. W uzasadnieniu wniosku o wyłączenie sędziego NSA Marcina Kamińskiego oraz sędziego del. WSA Izabelli Janson od orzekania w sprawie o sygn. akt II GSK 1230/2 wnioskodawca przywołał argumenty dwojakiej natury. Z jednej strony skarżący kasacyjnie kwestionuje prawidłowość powoływania sędziów do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego po 2017 r. w związku z faktem, że stało się to na skutek działania Krajowej Rady Sądownictwa – funkcjonującej na podstawie znowelizowanych przepisów, który to organ – zdaniem wnioskodawcy – w obecnym kształcie nie jest organem konstytucyjnym, a zatem sędziowie przez nią wskazani zostali powołani niezgodnie z prawem, co skutkuje faktem, iż nie są sędziami w rozumieniu prawa międzynarodowego, unijnego oraz krajowego, co czyni zasadnym przeprowadzenie badania spełnienia przez nich wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących ich powołaniu. Wnioskodawca w żaden konkretny (zindywidualizowany) sposób nie odnosi tej argumentacji do osoby sędziego NSA Marcina Kamińskiego – nawet nie wymienia, poza petitum wniosku, nazwiska sędziego, którego wyłączenia się domaga – i nie wskazuje na jakiekolwiek okoliczności wiążące podniesioną argumentację z konkretnymi okolicznościami będącymi przesłankami wyłączenia sędziego. Z kolei wątpliwości wobec sędziego del. WSA Izabelli Janson opierają się na domysłach i niczym niepopartych hipotezach wnioskodawcy odnośnie do faktu orzekania przez sędziego w Naczelnym Sądzie Administracyjnym na mocy delegacji "mimo przekroczenia okresów zapisanych w przepisach o delegowaniu", co miałoby świadczyć o tym, że "(...) status sędziego NSA oraz uposażenie (wyższe) zależą od Prezesa NSA i jego decyzji". Powyższe stanowisko uzupełniają wywody wnioskodawcy na temat możliwych przyczyn, dla których sędzia z tak dużym doświadczeniem i stażem wciąż jest sędzią delegowanym, a nie sędzią NSA. Końcowo w uzasadnieniu wniosku Ł. P. podkreślił "poważne obawy" związane z publikacjami medialnymi szeroko komentującymi "manipulacje w składach orzekających". Wobec tego rodzaju argumentacji nie sposób jest jednak ustalić, jaki – choćby pośredni – związek miałby istnieć pomiędzy orzekaniem przez sędziego NSA Marcina Kamińskiego oraz sędziego del. WSA Izabelli Janson w niniejszej sprawie, a zaprezentowaną w uzasadnieniu ogólnikową, mającą charakter raczej publicystycznej wypowiedzi prezentującej wyrywkowo wybrane i cytowane poza kontekstem wypowiedzi sądów, przedstawicieli nauki, organów (ministrowie, Rzecznik Praw Obywatela), jak również mediów (bez przytoczenia konkretnych źródeł) argumentacją wniosku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, za uzasadniony trzeba więc uznać wniosek, że skarżący kasacyjnie nie przedstawił, ani też nie uprawdopodobnił, że w rozumieniu art. 19 p.p.s.a. istnieją okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności wskazanych we wniosku sędziów wyznaczonych do orzekania w sprawie. W rekapitulacji wypada stwierdzić, że złożony wniosek o wyłączenie od orzekania nie mógł zostać uwzględniony, bowiem żaden ze wskazanych argumentów nie dawał podstawy do oceny o istnieniu jakichkolwiek okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności wskazanych we wniosku sędziów wyznaczonych do orzekania w sprawie. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wniosek Ł. P. o wyłączenie sędziego NSA Marcina Kamińskiego oraz sędziego del. WSA Izabelli Janson od orzekania w sprawie ze skargi kasacyjnej Ł. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 2493/21 w sprawie ze Ł. P. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 29 lipca 2021 r. nr 619/2021/Ub w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego nie jest uzasadniony, co skutkowało jego oddaleniem na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 § 1 i 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.