II GSK 1197/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku "Związku Pracodawców [...]" z siedzibą w Warszawie o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika w sprawie ze skargi kasacyjnej Spółki A od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 1692/19 w sprawie ze skargi Podmiotu B na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej postanawia dopuścić "Związek Pracodawców [...]" z siedzibą w Warszawie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika.

Wyrokiem z 15 stycznia 2020 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1692/19) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę Podmiotu B, uchylając zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z [...] marca 2019 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z [...] kwietnia 2015 r., którą udzielono Spółce A zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Spółka A złożyła skargę kasacyjną od tego wyroku. Pismem z 25 marca 2021 r. "Związek Pracodawców [...]" z siedzibą w Warszawie (dalej zwany "Związkiem") wniósł o dopuszczenie do udziału w postępowaniu kasacyjnym w charakterze uczestnika. Związek stwierdził, że udział w postępowaniu w charakterze uczestnika jest uzasadniony jego celami statutowymi, do których należy udział w postępowaniach sądowych i administracyjnych mających wpływ na prawa członków Związku oraz występowanie w imieniu członków Związku do przedstawicieli organów administracji państwowej, samorządu terytorialnego i władz sądowych wszystkich szczebli, w sprawach związanych z interesami pracodawców. Zdaniem Związku, za dopuszczeniem go do postępowania przemawiają też argumenty natury ogólnospołecznej, związane z ochroną interesów pacjentów, ochroną zdrowia publicznego oraz urzeczywistnianiem wartości społeczeństwa obywatelskiego, pluralizmu i wolności zrzeszania się. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 33 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej zwanej "ppsa") udział w postępowaniu może zgłosić (...) organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Warunkami dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu są: (1) jej status prawny, (2) fakt, że zakres jej statutowej działalności ma związek z przedmiotem postępowania, do którego próbuje wstąpić, (3) to, że jej udział w postępowaniu sprzyja realizacji sądowej kontroli administracji, a także (4) to, że za wstąpieniem organizacji do postępowania, przemawia cel publiczny, dla którego została powołana (por. postanowienie NSA z 5 marca 2009 r., sygn. akt II GZ 55/09). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Związek we wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu wykazał, że zaszły ww. przesłanki. Związek posiada bowiem status organizacji społecznej, o której mowa w art. 25 § 4 ppsa, skoro jest związkiem pracodawców w rozumieniu ustawy z 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1809 ze zm.). Ponadto, zrzesza osoby prawne prowadzące działalność apteczną oraz podmioty prowadzące działalność usługową na rzecz podmiotów prowadzących działalność apteczną (§ 3 ust. 1 statutu). Za dopuszczeniem Związku do udziału w postępowaniu przemawiają również jego cele statutowe, do których należy m.in. występowanie w imieniu członków Związku do przedstawicieli organów administracji państwowej, samorządu terytorialnego i władz sądowych wszystkich szczebli, w sprawach związanych z interesami pracodawców (§ 5 pkt 3 statutu), wspieranie członków wobec organów nadzoru farmaceutycznego i innych organów związanych z ochroną zdrowia, administracji rządowej i samorządowej (§ 5 pkt 13 statutu), występowanie do organów władzy i administracji publicznej, w tym do organów władzy sądowniczej w sprawach dotyczących zrzeszonych członków Związku (§ 5 pkt 15 statutu) oraz udział na podstawie odrębnych przepisów w postępowaniach sądowych i administracyjnych mających wpływ na prawa członków Związku (§ 5 pkt 16 statutu). Przedmiotem niniejszego postępowania jest udzielenie zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Z treści zarzutów skargi kasacyjnej wynika, że istota sporu dotyczy m.in. wykładni przesłanki odmowy udzielenia zezwolenia określonej w art. 99 ust. 3 pkt 2 ustawą z 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 499) w kontekście tego, czy pojęcie podmiotów zależnych w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów wyczerpuje znaczeniowo pojęcie podmiotów kontrolowanych w sposób bezpośredni lub pośredni przez wnioskującego o wydanie zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępne – również w kontekście konstytucyjnych gwarancji swobody prowadzenia działalności gospodarczej i proporcjonalności ograniczeń tej działalności. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, cele Związku, jakimi są występowanie w imieniu członków Związku m.in. do władz sądowych wszystkich szczebli, w sprawach związanych z interesami pracodawców, jak również udział w postępowaniach sądowych i administracyjnych mających wpływ na prawa członków Związku, wpisują się w zakres tego postępowania. Za dopuszczeniem Związku do udziału w postępowaniu przemawia interes publiczny, a udział Związku będzie sprzyjać realizacji sądowej kontroli administracji, zapewniając kontrolę społeczną nad tym postępowaniem. Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 193 ppsa, orzekł o dopuszczeniu Związku do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania.