II GSK 1168/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 1670/22 w sprawie ze skargi T.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie z dnia 29 marca 2022 r. nr SKO/I/IV/353/2022 w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie, sąd pierwszej instancji) wyrokiem z 7 lutego 2023 r. sygn. akt VI SA/WA 1670/22 oddalił skargę T.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie (dalej: SKO, Kolegium) z 29 marca 2022 r. SKO/l/IV/353/2022 utrzymująca w mocy decyzję Starosty Ciechanowskiego z 17 lutego 2022 r., którą – na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks karny i innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 541) w związku z ustawą z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 957) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735) – orzekł o zatrzymaniu T.K. (dalej: skarżący) prawa jazdy kategorii B, BE nr [...] wydanego dnia 14 czerwca 2012 r. przez Starostę Ciechanowskiego, w związku z przekroczeniem przez skarżącego 24 punktów za wielokrotne naruszenia przepisów ruchu drogowego, do czasu wykazania się posiadaniem kwalifikacji. WSA w Warszawie oddalając skargę rozstrzygał na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: p.p.s.a.). Treść uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia dostępna jest w serwisie internetowym CBOSA (orzeczenia.nsa.gov.pl) W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył powyższy wyrok WSA w całości wnosząc o jego uchylenie w całości oraz uchylenie zaskarżonej decyzji SKO i poprzedzającej ją decyzji Starosty Ciechanowskiego. Skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: - naruszenie art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks karny i innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 541 ze zm.); - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku, mający wpływ na jej treść, polegający na przyjęciu, iż zachodzą przesłanki do zatrzymania T.K. prawa jazdy. W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie wskazał argumenty mające przemawiać za trafnością zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej. SKO nie wniosło odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub sąd drugiej instancji) rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W rozpoznawanej sprawie wnoszący skargę kasacyjną złożył oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy, a SKO w Ciechanowie w terminie 14 dni nie wniosło o przeprowadzenie rozprawy. Wobec tego NSA rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego załatwienia sprawy. W myśl art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Oznacza to, że sąd drugiej instancji nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy i sąd pierwszej instancji. Wobec powyższego NSA odstąpił od przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Stosownie do treści art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna T.K. oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. Wprawdzie strona nie wskazuje wprost podstaw kasacyjnych, jednak z treści zarzutów wynika, że kwestionuje ona zastosowany w sprawie przepis prawa materialnego i ustalenia faktyczne sprawy, a więc prawo procesowe. Przy tak sformułowanych zarzutach kasacyjnych, sąd drugiej instancji w pierwszej kolejności rozpoznaje zarzuty procesowe, a dopiero później odnosi się do naruszeń prawa materialnego. Zachowanie takiej kolejności rozpoznawania zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że ocena stosowania prawa materialnego może być dokonana tylko wówczas, gdy zostanie ustalone, że stan faktyczny sprawy jest niesporny albo że nie został skutecznie zakwestionowany w postępowaniu kasacyjnym. Skarga kasacyjna T.K. nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Rozpoznawana skarga kasacyjna jest niezasadna przede wszystkim ze względów formalnych. Wady te uniemożliwiają kontrolę zaskarżonego wyroku. Sąd drugiej instancji zwraca uwagę, że skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym to sformalizowany środek prawny. Oznacza to, że jej skuteczność zależy od spełnienia przez stronę warunków formalnych przewidzianych dla tego środka przez ustawę. Z tego też powodu sporządzenie tej skargi prawo powierzyło profesjonalnemu pełnomocnikowi. Warunkiem koniecznym skargi kasacyjnej jest wskazanie zarzutów i ich uzasadnienie. Wynika to z treści art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zarzut kasacyjny to wskazanie przepisu naruszonego przez skarżony wyrok, natomiast jego uzasadnienie, to wyjaśnienie na czym polega naruszenia, wskazanie jak przepis powinien być stosowany oraz określenie wpływu naruszenia na rozstrzygnięcie. Braki w tym zakresie nie pozwalają NSA dokonać kontroli zaskarżonego wyroku, bowiem sąd drugiej instancji nie może z urzędu ustalać zakresu ani podstaw kontroli kasacyjnej. W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna nie konkretyzuje na czym polegał błąd w zakresie ustaleń faktycznych, zatem nie wskazuje jakie przepisy w tym obszarze zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji. Co więcej, w uzasadnieniu tej skargi stwierdzono, że fakty dające podstawę do zatrzymania prawa jazdy miały miejsce, z tym tylko, że okoliczności życiowe skarżącego kasacyjnie usprawiedliwiałyby odstąpienie od zatrzymania prawa jazdy. Z tych powodów tak zbudowany zarzut kasacyjny jest formalnie i merytorycznie nietrafny. W podobny sposób musi być oceniony zarzut naruszenia prawa materialnego, a więc art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny i innych ustaw. Sąd drugiej instancji ponownie zwraca uwagę i podkreśla, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy ad meritum w jej całokształcie, lecz uzasadnione jest odniesienie się jedynie do zarzutów. Zarzut naruszenia prawa materialnego powinien być wniesiony na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. ze wskazaniem, czy zarzucane naruszenie polega na błędnej wykładni przepisu, czy też na jego niewłaściwym zastosowaniu. Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżonym orzeczeniem. Równie ważne jak prawidłowe wskazanie podstaw kasacyjnej jest należyte uzasadnienie postawionych zarzutów. Zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię należy wskazać, jak naruszony przepis zinterpretował sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu, a jaka, zdaniem strony, powinna być jego prawidłowa wykładnia. Wskazując na drugą postać naruszenia prawa materialnego, tj. niewłaściwe zastosowanie, wnoszący skargę kasacyjną zobowiązany jest do wyjaśnienia, dlaczego przepis (hipoteza wyprowadzonej z tego przepisu normy prawnej), który sąd pierwszej instancji przyjął za mający zastosowanie w sprawie, "nie przystaje" do stanu faktycznego ustalonego w sprawie i jaki przepis powinien mieć zastosowanie. Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego wymaga wykazania i wyjaśnienia, jak dany przepis prawa powinien być stosowany ze względu na stan faktyczny sprawy albo dlaczego ze względu na ten stan faktyczny nie powinien być on stosowany, a w przypadku zarzutu niezastosowania tego przepisu, dlaczego powinien być on w sprawie zastosowany. W rozpoznawanej sprawie wadliwość zarzutu naruszenia prawa materialnego po pierwsze polega na niewskazaniu czy naruszenie prawa, w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a., jest błędem wykładni czy błędem subsumpcji. Po wtóre wskazać trzeba, że w zakresie tego zarzutu skarga kasacyjna także nie zawiera uzasadnienia. Skoro zaś zarówno z art. 183 § 1, jak i z art. 174 oraz art. 176 p.p.s.a. wynika, że do strony wnoszącej skargę kasacyjną należy takie zredagowanie tego środka odwoławczego, które umożliwi Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do stanowiska sądu pierwszej instancji we wszystkich kwestiach, które zdaniem strony zostały nieprawidłowo przez ten sąd rozważone czy ocenione, to wadliwe sformułowanie zarzutu i brak jego uzasadnienia nie pozwalając na merytoryczne odniesienie się do tak postawionego zarzutu. Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.