II GSK 116/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń Protokolant starszy asystent sędziego Michał Stępkowski po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 września 2016 r. sygn. akt III SA/Po 1272/15 w sprawie ze skargi J. P. i M. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę kasacyjną

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 21 września 2016 r., sygn. akt III SA/Po 1272/15 uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] października 2015 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz poprzedzającą ją decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] kwietnia 2015 roku, nr [...]. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Łódzki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w Łodzi decyzją z [...] kwietnia 2015 r. nałożył na J.P. i M.P. wspólników spółki cywilnej Usługi Transportowe "[...]" J.P., M.P. karę pieniężną w wysokości 1000 zł za naruszenia stwierdzone podczas kontroli drogowej zespołu pojazdów (ciągnika marki [...] wraz z przyczepą), przeprowadzonej [...] marca 2015 r. w miejscowości R. na drodze krajowej nr [...], polegające na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji. J.P. - wspólnik spółki cywilnej Usługi Transportowe "[...]" J.P., M.P. wniósł odwołanie. Główny Inspektor Transportu Drogowego (w skrócie: GITD) decyzją z [...] października 2015 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uwzględniając skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) stwierdził, że niewątpliwie kontrola drogowa przeprowadzona [...] marca 2015 r. wykazała, że czas UTC w zainstalowanym tachografie jest niezgodny z ogólnie przyjętym, a różnica wynosiła więcej niż przyjęte 20 minut. Wynik kontroli nie uzasadniał jednak nałożenia kary pieniężnej, gdyż samo stwierdzenie różnicy pomiędzy czasem wskazywanym przez urządzenie, a UTC nie powoduje utraty ważności świadectwa legalizacji (badanie kontrolne tachografu miało miejsce [...] marca 2014 r. i było ważne przez kolejne 24 miesiące). Zdaniem WSA stwierdzenie, że tachograf utracił legalizację musi być dokonane przez właściwy organ np. dokonujący kontroli w świetle przepisów ustawy z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 376 z późn. zm.). Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżył powyższy wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i oddalenie skargi, bądź przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Wyrokowi Sądu pierwszej instancji organ zarzucił naruszenie: 1) przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1274 z późn. zm., zwanej dalej: k.p.a.) w związku z art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1414 z późn. zm., zwanej dalej: u.t.d.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na błędnym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że organ drugiej instancji zbyt arbitralnie przyjął, iż w sprawie nie miał zastosowania art. 92c u.t.d., podczas gdy organ dokonał pełnej analizy przesłanek egzoneracyjnych zawartych w wyżej wymienionym przepisie i odnosząc je do stanu faktycznego sprawy jasno wskazał, iż nie mogą mieć zastosowania (vide strona 5 akapit 2 do strony 6 uchylonego rozstrzygnięcia) i tym samym postępowanie organu w kontekście nałożenia kary pieniężnej było prawidłowe, doprowadziło do wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy, wobec czego zaskarżona decyzja odpowiadała prawu, zawierając przy tym uzasadnienie faktyczne i prawne, rzetelnie wyjaśniające motywy zapadłego orzeczenia, w którym jednoznacznie wskazano, iż urządzenie rejestrujące utraciło cechy legalizacji, bowiem na podstawie danych pobranych z karty kierowcy oraz tachografu stwierdzono, że czas w zainstalowanym tachografie jest niezgodny z ogólnie przyjętym (w momencie zatrzymania wskazywał na godzinę 10, a zgodnie z obowiązującym czasem powinien wskazywać godzinę 9) i tym samym sprawdzenie okresowe przedmiotowego tachografu było nieaktualne w dniu kontroli, zaś przedsiębiorca zobligowany był do wykonania ponownego sprawdzenia okresowego, natomiast strona skarżąca nie przedstawiła żadnego dokumentu potwierdzającego dokonanie kontroli okresowej tachografu (pomimo jej pouczenia o prawie do czynnego udziału w postępowaniu wedle art. 10 § 1 k.p.a. oraz możliwości uwolnienia się od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie na podstawie art. 92c u.t.d., vide: zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego z dnia [...] marca 2015 r. oraz zawiadomienie o zakończeniu postępowania dowodowego z dnia [...] kwietnia 2015 r.) natomiast do stwierdzenia naruszenia w postaci - wykonywania przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji - na skutek awarii tachografu przepisy nie wymagają, by awaria ta miała wpływ na rejestrowanie parametrów przez urządzenie rejestrujące, o czym świadczy chociażby obowiązek poddania takiemu badaniu urządzenia już tylko, gdy utracono lub uszkodzono tabliczkę pomiarową lub cechę nałożoną w trakcie sprawdzania urządzenia, czy w sytuacji, gdy czas w zegarze urządzenia rejestrującego różni się o więcej niż 20 minut od czasu UTC, zatem ustalanie powyższej okoliczności nie miało znaczenia dla możliwości stwierdzenia przedmiotowego naruszenia, przy czym błędną jest sugestia Sądu pierwszej instancji, iż stwierdzenie, że urządzenie rejestrujące (tachograf) przestało spełniać wymagania (przegląd okresowy utracił ważność) musi być dokonane przez właściwy organ, np. dokonujący kontroli w myśl przepisów ustawy Prawo o miarach, gdyż przepisy prawa materialnego powołane w uchylonej decyzji wyraźnie stanowią o obowiązku dokonania przeglądu tachografu w sytuacji, gdy czas w zegarze tego urządzenia różni się od czasu UTC o więcej niż 20 minut, gdyż już tylko przez tą różnicę urządzenie rejestrujące przestało spełniać wymagania stawiane mu przez ustawodawcę; 2) prawa materialnego - art. 92a ust. 1, ust. 2 i ust. 6 u.t.d. w związku z lp 6.1.4. załącznika nr 3 do u.t.d. w związku z art. 13 i art. 16 ust. 1 rozporządzenia 3821/85 oraz ust. 4 rozdziału VI załącznika IB ww. rozporządzenia oraz § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 11 lutego 2005 r. w sprawie zezwoleń na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie instalacji lub napraw oraz sprawdzania urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym - tachografów samochodowych (Dz. U. Nr 33, poz. 295) poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji odmowę zastosowania w sprawie, a z których to przepisów wynika jednoznacznie, iż przeglądy okresowe urządzeń zainstalowanych w pojazdach przeprowadza się m. in. gdy czas UTC urządzenia różni się od czasu UTC o więcej niż 20 minut, oraz błędne uznanie, iż stwierdzenie, że urządzenie rejestrujące (tachograf) przestało spełniać wymagania (przegląd okresowy utracił ważność) musi być dokonane przez właściwy organ, np. dokonujący kontroli w myśl przepisów ustawy Prawo o miarach, natomiast sam fakt stwierdzenia różnicy pomiędzy czasem wskazywanym przez urządzenie, a czasem rzeczywistym nie powoduje utraty ważności świadectwa legalizacji, podczas gdy poza sporem pozostaje okoliczność, iż w kontrolowanym pojeździe czas w zegarze różnił się od czasu UTC o więcej niż 20 minut i ww. przepisy prawa materialnego wyraźnie stanowią o obowiązku dokonania przeglądu tachografu w takiej sytuacji, gdy już tylko przez samą tą różnicę (opóźnienie w pracy zegara tachografu) urządzenie rejestrujące przestało spełniać wymagania mu stawiane przez ustawodawcę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna została wywiedziona od wyroku wydanego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że nałożenie kary pieniężnej na J.P. i M.P. wspólników spółki cywilnej [...] J.P., M.P., za naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji (załącznik nr 3 do ustawy o transporcie drogowym l.p. 6.1.4.), nastąpiło z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, polegającym na błędnym zastosowaniu przepisu prawa do ustalonego przez organ stanu faktycznego. Podkreślenia wymaga, że Sąd pierwszej instancji nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania administracyjnego wymienionych w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej, a co za tym idzie nie przyjął jako podstawy orzeczenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Wobec tego zarzut naruszenia przepisów postępowania, podniesiony w skardze kasacyjnej, jako nie nawiązujący do rzeczywistej podstawy uwzględnienia skargi, okazał się chybiony. Przystępując do oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego należy zauważyć, że chociaż autor skargi kasacyjnej zarzuca błędną wykładnię prawa materialnego, to w istocie, jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej, zarzut ten dotyczy jego niewłaściwego zastosowania. Sąd pierwszej instancji za podstawę orzeczenia przyjął stan faktyczny ustalony w kontrolowanej decyzji, z którego wynikało, że w chwili przeprowadzenia kontroli drogowej tj. [...] marca 2015 r., tachograf był niesprawny, oraz że badanie okresowe tego urządzenia było przeprowadzone [...] marca 2014 r. Mając na uwadze tak ustalony stan faktyczny WSA trafnie uznał, że brak było podstaw do nałożenia na J.P. i M.P. wspólników spółki cywilnej [...] J.P., M.P., kary pieniężnej za naruszenie opisane w l.p. 6.1.4. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny słusznie zauważył, że w świetle rozporządzenia Rady EWG nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. U. UE L 1985 nr 370 s. 8, ze zm., zwanego dalej: rozporządzeniem 3821/85), w stanie prawnym obowiązującym do dnia 2 marca 2016 r., przeglądy okresowe urządzeń w pojazdach przeprowadza się po każdej naprawie urządzenia, po zmianie współczynnika charakterystycznego pojazdu lub skutecznego obwodu tocznego opon lub gdy czas UTS urządzenia różni się od czasu UTC o więcej niż 20 minut, lub przy zmianie numeru VRN i przynajmniej raz w okresie dwóch lat po ostatniej kontroli. Trzeba także dodać, że w myśl § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 11 lutego 2005 r. w sprawie zezwoleń na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie instalacji lub napraw oraz sprawdzania urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym - tachografów samochodowych (Dz. U. Nr 33, poz. 295, z późn. zm.) sprawdzenie urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pojeździe na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w ust. 3 lit. b rozdział VI załącznika I do rozporządzenia nr 3821/85, wykonuje się nie rzadziej niż co 24 miesiące, licząc od daty naniesionej na tabliczkę pomiarową, o ile wcześniej nie nastąpi uszkodzenie urządzenia rejestrującego, przekroczenie dopuszczalnych wartości błędów, uszkodzenie bądź utrata cechy nałożonej w czasie sprawdzania lub tabliczki pomiarowej. Wymagania co do przeprowadzenia przeglądów okresowych zostały określone w rozdziale VI – "Sprawdzenia, Inspekcje i Naprawy" - załącznika 1B do rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 (pkt 254-258). Zgodnie z tymi uregulowaniami przeglądy okresowe urządzeń zainstalowanych w pojazdach przeprowadza się po każdej naprawie urządzenia, lub po jakiejkolwiek zmianie współczynnika charakterystycznego pojazdu lub skutecznego obwodu tocznego opon, lub gdy czas UTC urządzenia różni się od czasu UTC o więcej niż 20 minut, lub przy zmianie numeru VRN i przynajmniej raz w okresie dwóch lat (24 miesięcy) od ostatniej kontroli. W ramach przeglądu okresowego wykonuje się kalibrację. Z kolei zgodnie z art. 8 ust. 4a ustawy z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach (Dz. U. z 2001 r. Nr 63, poz. 636) ponowna legalizacja urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym - tachografów samochodowych - jest wykonywana wyłącznie po naprawie. W tym miejscu należy podnieść, że art. 13 rozporządzenia nr 3821/85 obliguje do posiadania sprawnego urządzenia rejestrującego bez względu na obowiązujący termin dokonywania sprawdzenia okresowego. W razie uszkodzenia lub wadliwego działania urządzenia powstaje obowiązek niezwłocznego, nie później jednak niż w terminie 7 dni, naprawienia tachografu przez uprawnionego instalatora lub warsztat, w przypadku uszkodzenia lub wadliwego działania tachografu. Jeżeli jednak sprowadzenie pojazdu do siedziby przedsiębiorstwa nie jest możliwe w ciągu tygodnia, licząc od dnia uszkodzenia lub wykrycia wadliwego działania, wówczas naprawa powinna być dokonana w drodze (art. 16 ust. 1 rozporządzenia nr 3821/85). Mając na uwadze przedstawione regulacje prawne trzeba stwierdzić, że naprawa wadliwie działającego urządzenia rejestrującego powinna nastąpić w terminie tygodnia wraz z przeprowadzeniem następnie badania kontrolnego, a co za tym idzie przed upływem tego terminu nie ma podstaw do nałożenia kary pieniężnej za naruszenie wymienione w lp. 6.1.4 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. W rozpoznawanej sprawie nie była kwestionowana okoliczność, że skarżący [...] marca 2014 r. wykonali ciążący na nich, na podstawie powołanych przepisów, obowiązek sprawdzenia tachografu zainstalowanego w kontrolowanym pojeździe. W związku z tym w chwili przeprowadzania kontroli drogowej było ono ważne, gdyż nie upłynęły jeszcze 24 miesiące od dnia przeglądu okresowego. Organy obu instancji nie wykazały także, by wadliwe, wymagające naprawy, działanie tachografu ujawniło się wcześniej i upłynął już okres, w którym urządzenie to powinno zostać naprawione. W świetle ustaleń faktycznych poczynionych przez organy obu instancji, należało uznać, że skarżący nie dopuścili się naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji (załącznik nr 3 do ustawy o transporcie drogowym l.p. 6.1.4.). Tachograf zainstalowany w kontrolowanym pojeździe był poddany przeglądowi okresowemu, a w sprawie nie wykazano, by zaistniały okoliczności obligujące skarżących do sprawdzenia urządzenia rejestrującego przed upływem 24 miesięcy od poprzedniego przeglądu. Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.