II GSK 11/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 lutego 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 1237/22 w sprawie ze skargi S. w C. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie z dnia 18 lipca 2022 r. nr NP.9081.2.29.2022 w przedmiocie choroby zawodowej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od S. w C. na rzecz Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

I. Wyrokiem z dnia 27 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1237/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę S. w C. (strona, strona skarżąca, szpital) na decyzję Małopolskiego Powiatowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (organ II instancji, organ) z dnia 18 lipca 2022 r. nr NP.9081.2.29.2022 w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej. II. Z uzasadnienia powyższego wyroku wynikają następujące ustalenia faktyczne. Decyzją z dnia 7 kwietnia 2022 r. znak: HP.9081.I.65.2021 Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny (PPIS) w Chrzanowie stwierdził u A. Z.(uczestniczka) chorobę zawodową wymienioną w poz. 26 wykazu chorób zawodowych (choroba zakaźna lub pasożytnicza albo ich następstwa). Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, w wyniku rozpatrzenia odwołania szpitala, decyzją z dnia 18 lipca 2022 r. nr NP.9081.2.29.2022 utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że uczestniczka postępowania jest zatrudniona od dnia 12 września 2014 r. w S. w C. na stanowisku: pielęgniarka na Oddziale [...]. Od dnia 7 grudnia 2020 r. została oddelegowana do pracy na tzw. Oddziale Covidowym. Do jej obowiązków należało wykonywanie czynności związanych z utrzymaniem higieny pacjentów (obciążenie układu ruchu), wykonywanie czynności diagnostycznych, prowadzenie dokumentacji (praca biurowa), podawanie leków i pomaganie lekarzowi m.in. w wykonywaniu specjalistycznych badań. Uczestniczka postępowania w miejscu pracy miała kontakt z pacjentami zakażonymi wirusem SARS-CoV-2. W wyniku przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego ustalono, że aktywne zakażenie wirusem SARS-CoV-2 zostało potwierdzone testem PCR wykonanym w dniu 11 stycznia 2021 r.; izolacja domowa trwała od dnia 11 stycznia 2021 r. do dnia 20 stycznia 2021 r. Organ wskazał, że na podstawie oceny narażenia zawodowego przeprowadzonej w dniu 18 listopada 2021 r. przez PPIS w Chrzanowie ustalono, iż warunki pracy uczestniczki postępowania w Szpitalu stwarzały ryzyko powstania choroby zawodowej pod postacią COVID-19. Uczestniczka wykonywała czynności zawodowe w bezpośrednim kontakcie z pacjentami na Oddziale [...] oraz Oddziale Covidowym S. w C., gdzie była narażona na czynnik biologiczny, w tym od maja 2020 roku – na wirus SARS-CoV-2. Uczestniczka była badana w Małopolskim Ośrodku Medycyny Pracy w Krakowie, który w dniu 28 stycznia 2022 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej – choroby zakaźnej lub pasożytniczej albo ich następstwa, wymienionej w pozycji nr 26 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Organ II instancji wskazał, że zwrócił się do jednostki orzeczniczej z prośbą o weryfikację orzeczenia lekarskiego nr 103/2022 z dnia 28 stycznia 2022 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej, poprzez podanie pełnej nazwy jednostki chorobowej wymienionej w poz. 26 wykazu chorób zawodowych, która została rozpoznana. W odpowiedzi Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy w Krakowie potwierdził rozpoznanie choroby zakaźnej pod postacią COVID-19 powstałej w wyniku przebytego przez pacjentkę zakażenia wirusem SARS-CoV-2. Organ II instancji stwierdził, że w przypadku uczestniczki postępowania zostały spełnione wszystkie przesłanki uprawniające do stwierdzenia choroby zawodowej. Choroba została rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia, która w wydanym orzeczeniu lekarskim z dnia 28 stycznia 2022 r. orzekła o rozpoznaniu choroby zawodowej (choroby zakaźnej lub pasożytniczej albo ich następstwa, wymienionej w pozycji 26 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych). Jednostka orzecznicza, w uzupełnieniu orzeczenia, wydała w dniu 20 maja 2022 r. opinię medyczną, w której podtrzymała swoje stanowisko o ww. rozpoznaniu choroby zakaźnej (COVID-19), wymienionej w poz. 26 wykazu chorób zawodowych, powstałej w wyniku przebytego przez pacjentkę zakażenia wirusem SARS-CoV-2 i pozostającej w związku przyczynowo-skutkowym z wykonywaną przez ww. pracą w Szpitalu. Z kolei ocena narażenia zawodowego (karta oceny narażenia zawodowego z dnia 18 listopada 2021 r. potwierdziła ekspozycję na czynniki biologiczne w środowisku pracy, w tym wirus SARS-CoV-2). Organ wskazał, że w ramach prowadzonego procesu diagnostyczno-orzeczniczego na podstawie wywiadu epidemiologicznego, wywiadu chorobowego, obrazu klinicznego pacjenta, oceny dokumentacji medycznej oraz oceny narażenia zawodowego potwierdzono rozpoznanie przebytego zakażenia wirusem SARS-CoV-2 (badanie genetyczne z dnia 11 stycznia 2021 r.). Organ wyjaśnił, że w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego organ I instancji uzyskał od szpitala szczegółowe informacje dotyczące przebiegu zatrudnienia uczestniczki, wykonywanych czynności, organizacji pracy oraz środków profilaktycznych, podejmowanych w zakładzie pracy w związku z narażeniem zawodowym. Pracodawca w piśmie z 22 października 2021 r. oraz w karcie oceny narażenia zawodowego z dnia 18 listopada 2021 r. potwierdził pracę uczestniczki w kontakcie z pacjentami zakażonymi wirusem SARS-CoV-2. Uczestniczka była narażona na duże ryzyko zakażenia SARS-CoV-2 z uwagi na wykonywanie czynności związane z utrzymaniem higieny pacjenta oraz czynności diagnostyczne, jak również kontakt z innymi pracownikami. W ocenie organu II instancji, pomimo tego, że ten sam czynnik szkodliwy występuje także w innych miejscach związanych z aktywnością życiową pracownika, występowanie warunków szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, które powodują określone schorzenie, stwarza domniemanie istnienia związku między warunkami pracy, a chorobą. Organ wskazał, że zgodnie z art. 235(1) Kodeksu pracy (k.p.), nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku między warunkami pracy, a stwierdzoną chorobą, gdyż wystarczające jest wykazanie "wysokiego prawdopodobieństwa" wystąpienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami wykonywanej pracy. Organ wyjaśnił ponadto, że indywidualne środki ochrony, takie jak maski, fartuchy, kombinezony czy ochronne rękawiczki stosowane nawet prawidłowo, nie zapewniają pełnego bezpieczeństwa i nie gwarantują całkowitej ochrony przed zakażeniem. Statystycznie ryzyko zakażenia wywołanego koronawirusem podczas wykonywania obowiązków zawodowych jest w grupie zawodowej służb medycznych znacznie wyższe, niż w przypadku innych grup zawodowych. Zdaniem organu II instancji, zgromadzony materiał dowodowy został rozpatrzony w sposób wnikliwy i wyczerpujący. Wydane w przedmiotowej sprawie orzeczenie lekarskie i wydane do niego dodatkowe opinie medyczne są jasno i wyczerpująco uzasadnione. W skardze do WSA w Krakowie strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 235(1) k.p. poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie można było stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że u uczestniczki wystąpiła choroba zawodowa, która została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym", podczas gdy wirusem SARS - CoV - 2 uczestniczka mogła zarazić się wszędzie, również poza miejscem pracy, tym bardziej, że w szpitalu wprowadzone i stosowane zostały działania prewencyjne poprzez szereg zabezpieczeń higienicznych, medycznych i technologicznych aby zminimalizować ryzyko zachorowania na COVID -19, zatem ryzyko było nieznaczne. Mając to na uwadze, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, decyzji organu I instancji oraz o zwrot kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. III. Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że skarga S. w C. nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd I instancji podzielił stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku WSA w Krakowie z 27 września 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 534/22, zgodnie z którym, pomimo tego, że w wykazie chorób zawodowych (rozporządzeniu Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych) oraz w załączniku do ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2021 r., poz. 2069 ze zm.) nie został wymieniony COVID-19, to organy prawidłowo przyjęły, że rozpoznana choroba zakaźna COVID-19, w wyniku przebytego przez uczestniczkę (pielęgniarkę) zakażenia wirusem SARS-CoV-2, mieści się w katalogu chorób zakaźnych lub pasożytniczych albo ich następstw, wymienionych w poz. 26 wykazu chorób zawodowych. W okolicznościach przedmiotowej sprawy, zebrany materiał dowodowy pozwala zdaniem Sądu I instancji na stwierdzenie, że w przypadku uczestniczki postępowania zostały spełnione wszystkie przesłanki uprawniające do stwierdzenia ww. choroby zawodowej wymienionej w poz. 26 wykazu chorób zawodowych. WSA wskazał po pierwsze, że choroba została rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia. Po drugie, jednostka orzecznicza lekarska w orzeczeniu nr 103/2022 z dnia 28 stycznia 2022 r. (doprecyzowanym w opinii medycznej z dnia 20 maja 2022 r.) wskazała, że biorąc pod uwagę wyniki wykonanych badań, dostarczoną dokumentację medyczną i potencjalne narażenie zawodowe uznano związek przyczynowo-skutkowy między rozpoznaną chorobą, a warunkami pracy, co daje podstawę do rozpoznania choroby zawodowej. W świetle powyższego stanowisko orzekających organów nie budziło wątpliwości Sądu I instancji. Uczestniczka postępowania ze względu na rodzaj wykonywanej pracy (pielęgniarka) narażona była bezsprzecznie na duże ryzyko zakażenia wirusem SARS-CoV-2, zwłaszcza, że od dnia 7 grudnia 2020 r. została oddelegowana do pracy na tzw. Oddziale Covidowym. Uczestniczka postępowania w swoim środowisku pracy narażona była zatem na czynnik biologiczny, jakim jest wirus SARS-CoV-2. Nie można przy tym pominąć, że wykonując pracę ww. miała również kontakt z innymi pracownikami, którzy również mogli być chorzy lub pracowali na oddziałach, na których stwierdzono ogniska epidemiologiczne. Sąd I instancji wskazał, że zakażenie SARS-CoV-2 w przypadku osób wykonujących zawody medyczne z dużym prawdopodobieństwem może zostać wywołane czynnikami występującymi w środowisku pracy. Możliwość stwierdzenia, że dana osoba wykonująca zawód medyczny cierpi na chorobę zawodową, każdorazowo zależy od jej miejsca pracy i charakteru pracy, np. lekarz lub pielęgniarka pracująca w szpitalu ponosi bardzo duże ryzyko zakażenia się COVID-19 w miejscu pracy ze względu na wysokie prawdopodobieństwo występowanie tam wirusa SARS-CoV-2, który bezpośrednio powoduje chorobę zakaźną. W konsekwencji powyższego, mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy, w tym rodzaj pracy wykonywanej przez uczestniczkę, Sąd I instancji uznał, że zasadne było stwierdzenie u niej przedmiotowej choroby zawodowej. Wydane orzeczenie lekarskie i dodatkowe opinie medyczne Sąd ocenił za jasno i wyczerpująco uzasadnione, natomiast choroba zakaźna COVD-19 w wyniku przebytego przez uczestniczkę zakażenia wirusem SARS-CoV-2 mieści się w katalogu chorób zakaźnych lub pasożytniczych albo ich następstw, wymienionych w poz. 26 wykazu chorób zawodowych. IV. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł S. w C., zaskarżając go w całości oraz wnosząc o jego uchylenie wraz z decyzją organu II i I instancji oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 235(1) w zw. z art. 235(2) k.p. w zw. z wykazem chorób zawodowych (poz. 26) oraz "uznanie COVID-19 za chorobę zawodową, podczas gdy nie zachodzi ani jednoznaczny związek przyczynowo-skutkowy z wystąpieniem u uczestniczki COVID-19 a jej pracą na Oddziale Zakaźnym-Covidowym, ani też ustawodawca nie przesądził w żadnym akcie prawnym o takiej kwalifikacji wirusa SARS-Cov-2 wywołującego COVID-19, tym bardziej, że brak w wykazie chorób zawodowych zakwalifikowania COVID-19 do chorób zawodowych, a biorąc pod uwagę, że koronawirus miał charakter precedensowy, gdyż wystąpienie stanu pandemii ogólnoświatowej nie jest zjawiskiem powszechnym, sklasyfikowanie choroby pod ogólne hasło mieszczące się pod poz. 26 wykazu chorób zawodowych" jako "choroba zakaźna" w tym kontekście jest "nadinterpretacją definicji choroby zakaźnej, biorąc pod uwagę skalę i wielość zakażeń - nie tylko wśród grupy osób wykonujących zawody medyczne, a ustawodawca nie zmienił zapisów poprzez dodanie osobnej kategorii choroby zawodowej jako COVID-19 tym samym przesądzając, że nie stanowi choroby zawodowej", co uzasadnia fakt, że ustawą z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych "uregulował szereg innych przepisów, na które wystąpienie pandemii miało, lub mogło mieć wpływ, zatem, jeżeli ustawodawca dopatrywałby się przesłanek do uznania COVID-19 za chorobę zawodową nic nie stało na przeszkodzie aby tę kwestię jednoznacznie uregulować w ustawie"; 2. naruszenie przepisów proceduralnych poprzez "niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. choć z materiału dowodowego jednoznacznie wynikało, że pracodawca podjął wszystkie prawem dopuszczalne i wymagane działania celem zapobieżenia rozprzestrzenianiu się wirusa poprzez przestrzeganie przepisów BHP, zapewnienie środków ochrony osobistej, zakup i instalację sprzętu mającego na celu dezynfekcję pomieszczeń, przeszkolenie pracowników wraz z poinformowaniem ich o ryzykach związanych z epidemią oraz zaleceniami rządowymi oraz WHO, minimalizując ryzyko wystąpienia choroby (przy sumiennym przestrzeganiu przez pracowników zaleceń) do absolutnego minimum, przy założeniu, że do zakażenia mogło dojść poza obiektem S. w każdym miejscu i czasie, a pracodawca, jakim jest S. nie miał prawa ani możliwości kontroli, czy pracownicy przestrzegają zaleceń również w warunkach domowych, transporcie publicznym, oraz każdym innym miejscu, w którym pracownicy przebywali w czasie wolnym od pracy, jak również okoliczność, że nie zostało ustalone, kiedy mogło dojść do zakażenia w związku z faktem, że wirus mógł rozwijać się przez kilka dni bezobjawowo, co nie daje podstaw do jednoznacznego uznania, że do zakażenia doszło podczas wykonywania obowiązków pracowniczych, gdyż wirusem uczestniczka mogła zarazić się w każdym innym miejscu, co powinno doprowadzić do wniosków, że brak jest przesłanek do uznania COVID-19 za chorobę zawodową". V. Odpowiadając na skargę kasacyjną, organ II instancji wniósł o jej oddalenie w całości i orzeczenie o kosztach postępowania, w tym kosztach zastępstwa procesowego według norm przepisanych. VI. Uzasadnienie prawne wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. 1. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu – a więc niezależnie od powyższych granic – nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego konkretyzacji przez sformułowanie zarzutów kasacyjnych. Wobec niestwierdzenia określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstaw nieważności postępowania sądowego, jak również podstaw do zastosowania z urzędu art. 189 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy do weryfikacji zarzutów kasacyjnych, dochodząc do przekonania, że wniesiony środek zaskarżenia – jako oparty na wadliwe skonstruowanych i bezzasadnych podstawach – nie zasługuje na uwzględnienie, podlegając oddaleniu. 2. Formułując powyższą ocenę prawną, Naczelny Sąd Administracyjny odwołał się do swoich poprzednich orzeczeń oraz stanowiska w nich zajętego na tle tożsamych zarzutów kasacyjnych (zob. m.in. wyroki NSA z dnia 6 lutego 2024 r. wydane w sprawach o sygn. II GSK 1440/23, II GSK 1441/23 i II GSK 1442/23). 3. Po pierwsze, stwierdzono oczywistą bezzasadność zarzutu naruszenia art. 235(1) w zw. z art. 235(2) k.p. w zw. z poz. 26 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Niezależnie od kategorialnej konfuzji form naruszenia prawa materialnego (błędnej wykładni i wadliwego zastosowania), skutkującej powstaniem podstawy do formalnego oddalenia podniesionego zarzutu kasacyjnego, bez przeprowadzenia oceny jego zasadności, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że weryfikacyjna interpretacja pojęcia choroby zawodowej w rozumieniu art. 235(1) k.p. w zakresie, w jakim za chorobę zawodową uznano chorobę zakaźną wywołaną przez koronawirusa SARS-CoV-2, jest w pełni prawidłowa. Formalne zaliczenie tego rodzaju choroby zakaźnej (zwanej "COVID-19") do katalogu chorób zawodowych odbyło się na podstawie poz. 26 załącznika do ww. rozporządzenia (uznaje on ogólnie za choroby zawodowe "choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa") w związku z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 lutego 2020 r. w sprawie zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2 (Dz.U. poz. 325 ze zm.), z uwzględnieniem art. 2 pkt. 2-3 i 32 ww. ustawy. Treść powyższych przepisów nie pozostawia wątpliwości co do prawidłowości uznania choroby wywoływanej przez szczególny rodzaj biologicznego czynnika chorobotwórczego (wirusa SARS-CoV-2) za chorobę zakaźną, co z kolei przesądza o spełnieniu pierwszego (formalnego) warunku możliwości stwierdzenia u danej osoby, u której wystąpiła tego rodzaju choroba zakaźna albo jej następstwa, choroby zawodowej. Dodatkowo należy sięgnąć do przepisów wydanego na podstawie art. 222(1) § 3 k.p. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz.U. Nr 81, poz. 716 ze zm.), które w cz. II załącznika nr 1, określającego klasyfikację i wykaz szkodliwych czynników biologicznych (§ 2 ust. 2), uznaje koronawirusa zespołu ostrej niewydolności oddechowej (wirus SARS) oraz koronawirusa zespołu ostrej niewydolności oddechowej 2 (wirus SARS-CoV-2) za szkodliwe czynniki biologiczne dla zdrowia w środowisku pracy, zaliczając je do grupy 3. zagrożenia (jako mogące wywoływać u ludzi ciężkie choroby, niebezpieczne dla pracowników i których rozprzestrzenienie ich w populacji ludzkiej jest bardzo prawdopodobne). Odrębną kwestią jest natomiast wykazanie spełnienia kolejnego warunku, o którym mowa w art. 235(1) k.p., to jest stwierdzenia (bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem), że wystąpienie powyższej choroby (albo jej następstw) pozostaje w związku przyczynowo-skutkowym z narażeniem zawodowym (działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy). W tym zakresie skarga kasacyjna nie zawiera jednak prawidłowo skonstruowanych i skonkretyzowanych zarzutów (treść opisowa zarzutu nr 2, bez wskazania odpowiednich przepisów z zakresu normy dopełnienia, nie jest wystarczająca), podważających ocenę legalnościową ustalenia stanu faktycznego sprawy (m.in. w zakresie prawidłowości uznania, że kontrolowane organy zgodnie z prawem stwierdziły, że w świetle całokształtu zebranego materiału dowodowego stwierdzona u uczestniczki postępowania choroba zawodowa albo jej następstwa pozostają w związku przyczynowym z działaniem szkodliwego dla zdrowia czynnika biologicznego w postaci wirusa SARS-CoV-2 występującego w środowisku pracy). W związku z powyższym, zgodnie z zasadą związania zarzutami kasacyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny nie może dokonać weryfikacji zaskarżonego wyroku w tym zakresie. Nieporozumieniem jest z kolei przywołanie w analizowanej podstawie kasacyjnej przepisu art. 235(2) k.p. Przepis ten stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Autor skargi kasacyjnej nie zauważył jednak, że pod poz. 26 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych nie wyznaczono okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, gdyż takiego okresu "nie można określić". Ponadto z ustalonego stanu faktycznego sprawy nie wynika, że rozpoznanie u uczestniczki postępowania udokumentowanych objawów spornej choroby zakaźnej nastąpiło już po zakończeniu pracy w narażeniu zawodowym. 4. Po drugie, formalnemu oddaleniu podlega zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Przywołanie jako samodzielnego przedmiotu zarzutu kasacyjnego tzw. przepisów konsekwencyjnych, wchodzących w skład sądowoadministracyjnej normy odniesienia i regulujących podstawy orzekania sądu administracyjnego, bez powiązania ich z odpowiednimi fragmentami normy dopełnienia, jest oczywiście wadliwe, skutkując brakiem kompletnego substratu kontrolnego i zaniechaniem oceny merytorycznej twierdzeń zawartych w części opisowej tego rodzaju zarzutu. 5. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 184, art. 204 pkt 1 oraz art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej oraz zasądzeniu od strony skarżącej kasacyjnie na rzecz skarżonego organu kwoty 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. ----------------------- 2