II GSK 1094/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz (spr.) Sędzia del. WSA Magdalena Maliszewska Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 22 września 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. K. – firma "A." od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Gl 1089/14 w sprawie ze skargi J. K. – firma "A." na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od J. K. – firma "A." na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 900 (dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 23 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Gl 1089/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę J. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu [...] listopada 2013 r. w miejscowości G. został zatrzymany do kontroli autobus marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], którym kierował S. M. Kierowca wykonywał krajowy przewóz regularny specjalny osób w imieniu przedsiębiorcy A. na trasie [...] do G. - pI. [...] i z powrotem a potem do Z. - ul. [...] w odstępach półgodzinnych według rozkładu zamieszczonego na tablicy przystanku. W ramach przewozów kierowca zabierał klientów [...] i rozwoził ich na pl. [...] oraz zabierał następnych klientów do tego [...]. Analogiczna sytuacja miała miejsce w Z. Przewóz odbywał się bez zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych specjalnych. Następnie [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w K. decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...], działając na podstawie art. 92a ust. 1 i 2 oraz art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. 2013 r., poz. 1414 ze zm. – powoływanej dalej jako u.t.d.) nałożył na przedsiębiorcę J. K. prowadzącą działalność pod nazwą A. karę pieniężną w kwocie 8.000 zł za naruszenie opisane w lp. 2.1 załącznika do u.t.d.: "Wykonywanie przewozu regularnego bez wymaganego zezwolenia, bez wymaganego zaświadczenia na wykonywanie publicznego transportu zbiorowego albo potwierdzenia zgłoszenia przewozu w publicznym transporcie zbiorowym". W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca stwierdziła, że w jej ocenie w sprawie występują przesłanki egzoneracyjne wyłączające odpowiedzialność przewoźnika za stwierdzone naruszenie. Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ stwierdził, że to strona jako podmiot wykonujący przewozy osób była zobowiązana do uzyskania zezwolenia na przewozy regularne specjalne. Zdaniem organu, brak jest podstaw do zastosowania w sprawie art. art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. w związku z opieszałością organu wydającego zezwolenie. Wniosek o wydanie takiego zezwolenia strona złożyła już bowiem po rozpoczęciu wykonywania przewozów regularnych specjalnych. Strona podjęła zatem autonomiczną decyzję o wykonywaniu w dniu kontroli przewozu regularnego specjalnego, mimo że była świadoma, iż nie posiada ku temu uprawnień. Z tego powodu niezasadne jest twierdzenie, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia. W ocenie organu, okoliczności istotne dla sprawy zostały udowodnione na podstawie dowodów przeprowadzonych w toku kontroli drogowej, uzupełnionych o dowody zebrane w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Bezsporne jest, że w dacie kontroli strona wykonywała przewóz regularny specjalny bez posiadania stosownego zezwolenia. Treść umowy zawartej między stroną a [...] w G. nie jest okolicznością istotną dla postępowania, gdyż stosunek prawny strony mogły uregulować w sposób swobodny, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Obowiązków wynikających z przepisów ustawy o transporcie drogowym nie mogą wyłączać postanowienia umowy. J. K. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, podnosząc m.in., że jej zachowanie było staranne, a stwierdzony brak zezwolenia był usprawiedliwiony okolicznościami, które nie dotyczą zachowania skarżącej, a wynikają z zachowania zlecającego przewóz oraz są następstwem sposobu załatwienia sprawy przez organ administracji w zakresie dotyczącym rozpoznania wniosku o wydanie zezwolenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 23 stycznia 2015 r., wydanym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podniósł, że w trakcie postępowania skarżąca nie wykazała, by w sprawie zaszły okoliczności wskazane w art. 92c u.t.d. wyłączające odpowiedzialność przedsiębiorcy, a więc takie, których nie mogła przewidzieć oraz na które nie miała wpływu. Żadne argumenty nie usprawiedliwiają podjęcia przewozu specjalnego osób zanim przedsiębiorca uzyskał stosowne zezwolenie. W konsekwencji, zdaniem Sądu I instancji, bezcelowe było przesłuchanie świadków na okoliczność umowy, która w niniejszej sprawie pozbawiona jest znaczenia prawnego. Żadne bowiem postanowienia umowne nie uprawniały strony do podjęcia wykonywania transportu bez uprzedniego uzyskania zezwolenia. J. K. zaskarżyła wyrok WSA w Gliwicach z dnia 23 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Gl 1089/14 w całości skargą kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego, tj. art. 92c ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 92a ust. 1 i 2 w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nie znajdują one zastosowania w przedmiotowej sprawie, co z kolei skutkowało utrzymaniem w mocy nałożonej na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 8000 zł, podczas gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie uzasadnia zastosowanie powołanej normy prawnej, ponieważ w okolicznościach faktycznych sprawy zachowanie skarżącej było staranne a stwierdzony brak zezwolenia był usprawiedliwiony okolicznościami, które nie dotyczą zachowania skarżącej, a wynikają z zachowania zlecającego przewóz – [...] w G. i są następstwem sposobu załatwienia sprawy przez organ administracji w zakresie dotyczącym rozpoznania wniosku skarżącej o wydanie zezwolenia na wykonanie przewozu. Opóźnienie w pozyskaniu zezwolenia na wykonywanie przewozów było spowodowane okolicznościami, za istnienie których skarżąca nie ponosi odpowiedzialności. Skarżąca postawiła również zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść wyroku, tj.: 1. art. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. polegające na oddaleniu zamiast uwzględnienia skargi, pomimo iż doszło do naruszenia przepisów art. 78 § 2 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 in principio k.p.a. poprzez oddalenie wniosków dowodowych skarżącej złożonych w postępowaniu administracyjnym o dopuszczenie oraz przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka M. G. oraz przesłuchania stron, które to dowody miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a ich oddalenie skutkowało uniemożliwieniem skarżącej czynnego udziału w sprawie w szczególności poprzez oddalenie wniosku z przesłuchania stron, 2. art. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. polegające na oddaleniu zamiast uwzględnienia skargi, pomimo iż doszło do naruszenia przepisów art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia skarżącej oraz jej pełnomocnika przed wydaniem zarówno decyzji w pierwszej, jak i w drugiej instancji o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, co uniemożliwiło skarżącej zgłoszenie wniosków dowodowych na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji, a w konsekwencji ograniczyło czynny udział skarżącej w postępowaniu, 3. art. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i nieumorzenie postępowania, w sytuacji gdy dalsze prowadzenie postępowania było bezprzedmiotowe na skutek przytoczenia przez skarżącą okoliczności wyłączających jej odpowiedzialność, które zostały wymienione w przepisie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podkreśliła, że brak zezwolenia w dacie kontroli wynikał w pierwszej kolejności z okoliczności wprowadzenia skarżącej w błąd podczas negocjacji z przedstawicielami [...], co do posiadania przez kontrahenta zezwolenia na taki przewóz, a w dalszej kolejności z opieszałości urzędników Urzędu Miasta w G. a następnie Urzędu Miasta w K., którzy rozpoznawali wniosek o wydanie zezwolenia. Skarżąca dowiedziała się o braku zezwolenia na przewóz regularny specjalny już po zawarciu umowy na przewóz osób i nie miała technicznej możliwości uzyskania zezwolenia w dacie rozpoczęcia wykonywania umowy. Organ nie skorzystał z uprawnienia do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ jej zarzuty są oczywiście bezzasadne. Z niebudzących wątpliwości okoliczności faktycznych, przytoczonych również w skardze kasacyjnej wynika, że skarżąca podjęła się wykonywania przewozów regularnych specjalnych osób na podstawie umowy zawartej w dniu [...] listopada 2013 r. z [...] w G., nie posiadając odpowiedniego, wymaganego zezwolenia na wykonywanie takich przewozów. W skardze kasacyjnej podała, że formalnie złożyła wniosek o zezwolenie w dniu [...] grudnia 2013 r. i to zezwolenie otrzymała [...] lutego 2014 r. W dniu [...] listopada 2013 r. stwierdzono natomiast, podczas kontroli, że wykonuje takie przewozy bez wymaganego zezwolenia. Wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła niezastosowanie przez organy art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, według którego nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 tej ustawy, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. W świetle tego przepisu wyjaśnienia strony wnoszącej skargę kasacyjną, świadczące według niej o braku jej wpływu na powstanie naruszenia są całkowicie nieprzekonywające. Podjęcie się wykonywania przewozów w przeświadczeniu, że odpowiednie zezwolenie powinien posiadać kontrahent, na rzecz którego przewozy są wykonywane, po pierwsze dowodzi braku elementarnej znajomości prawa w zakresie działalności, której wnosząca skargę kasacyjną się podjęła, a więc braku elementarnego przygotowania do wykonywania tej działalności, po drugie – ten brak przygotowania nie jest oczywiście okolicznością "łagodzącą", świadczącą o tym, że nie miała ona wpływu na powstanie naruszenia, spowodowanego wykonywaniem przewozów bez wymaganego zezwolenia. Sam bowiem fakt, że rozpoczęła wykonywanie przewozów na podstawie zawartej umowy dowodzi, że czynności te wykonywała z własnej woli. Nie ma też żadnych podstaw aby przyjąć, że naruszenie przez nią prawa - wykonywanie przewozów bez wymaganego zezwolenia, w przeświadczeniu, że zezwolenie posiada druga strona umowy, wywołanym, rzekomym zachowaniem kontrahenta, nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć. Każdy bowiem, kto podejmuje się takiej działalności, powinien znać prawo obowiązujące w tym zakresie i powinien liczyć się z konsekwencjami jego naruszenia. Mając na uwadze te niebudzące wątpliwości okoliczności faktyczne sprawy, należy uznać również za nieuzasadnione zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania przez nieuwzględnienie wniosków dowodowych strony. Zarówno organy, jak i Sąd I instancji całkowicie zasadnie przyjął, że dowody wnioskowane przez J. K. nie wniosłyby niczego istotnego do sprawy wobec oczywistych faktów, których wnosząca skargę kasacyjną nie kwestionowała i które bezdyskusyjnie świadczą o braku podstaw do zastosowania w tej sprawie art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.).