II GSK 1059/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk (spr.) Protokolant asystent sędziego Jolanta Dominiak po rozpoznaniu w dniu 19 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lipca 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 2609/22 w sprawie ze skargi D. Sp. z o.o. w W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 sierpnia 2022 r. nr DNI.oze.690.13.2022 w przedmiocie kary pieniężnej za niezłożenie w terminie sprawozdania z wykonania działalności gospodarczej w zakresie importu i nabycia biokomponentów 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od D. Sp. z o.o. w W. na rzecz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi 900 (dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

I. Decyzją z [...] maja 2022 r. znak [...] Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, działając na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 8, ust. 2 oraz ust. 9 pkt 1 ustawy z 25 sierpnia 2006 r. o biokomponentach i biopaliwach ciekłych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 403), wymierzył D. [...] Sp. z o.o. w W. karę pieniężną w wysokości 5.000 zł z tytułu naruszenia polegającego na nieprzekazaniu w terminie sprawozdania kwartalnego podmiotu sprowadzającego za drugi kwartał 2021 r. II. Decyzją z [...] sierpnia 2022 r. znak [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy to rozstrzygnięcie. III. Wyrokiem z 28 lipca 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 2609/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki na ww. decyzję Ministra. Spółka jako podmiot sprowadzający, nie wywiązała się z ustawowego obowiązku złożenia w przewidzianym ustawą terminie, czyli do dnia 14 sierpnia 2021 r., sprawozdania podmiotu sprowadzającego lub oświadczenia. WSA nie podzielił argumentacji strony skarżącej uznając, że nie uzasadnia ona złożenia wymaganego sprawozdania ze znacznym, dziewięciomiesięcznym, uchybieniem terminu. Przekazanie sprawozdania przez spółkę, która dysponuje pełną informacją o swojej działalności, nie wymaga nadmiernych czynności, których wykonanie uzasadniałoby zwłokę w realizacji tego obowiązku, szczególnie, że zaprzestała już działalności gospodarczej, a wszelkie składane dokumenty stosownym organom, wskazywały wartości "zerowe". Skoro składane dokumenty wskazywały wartości "zerowe" z uwagi na zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, to ich sporządzenie nie wymagało szczególnego nakładu sił i środków, zwłaszcza, że spółka sporządzała takiego typu sprawozdania już wcześniej. Sposób organizacji pracy spółki jest jej wewnętrzną sprawą i niewątpliwie nie jest zdarzeniem losowym, czy też siłą wyższą, jego zmiana czy reorganizacja oraz redukcja zatrudnienia. W spółce cały czas funkcjonował zarząd, który mógł omawiane sprawozdanie sporządzić i przekazać w terminie, szczególnie, że zostało ono w taki właśnie sposób sporządzone i przekazane do organu, z tym, że z uchybieniem terminu. Zaniechanie złożenia sprawozdania kwartalnego wynikało z braku należytej staranności w prowadzeniu spraw spółki przez jej zarząd. Kontrola celno-skarbowa nie jest okolicznością, która nosi cechy zdarzenia o charakterze siły wyższej. Sąd pierwszej instancji nie znalazł również podstaw, aby zaakceptować tezę spółki o zaistnieniu przesłanek do odstąpienia od kary w rozumieniu Działu IVa kodeksu postępowania administracyjnego. Zwrócił także uwagę, że podnoszona przez spółkę argumentacja mogłaby być przedmiotem analizy i badania przesłanek do przywrócenia terminu do złożenia sprawozdania na podstawie przepisów szczególnych, dotyczących panującego wówczas stanu epidemii COVID-19. W związku z tym, że w ustawowo przewidzianym terminie do KOWR nie wpłynęło sprawozdanie kwartalne lub oświadczenie spółki, Dyrektor pismem z [...] stycznia 2022 r. zawiadomił spółkę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania decyzji o wymierzeniu kary pieniężnej za naruszenie polegające na niezłożeniu w terminie sprawozdania kwartalnego podmiotu sprowadzającego, o którym mowa w art. 30 ust. 1b ustawy o biokomponentach, albo oświadczenia, o którym mowa w art. 30 ust. 2e tej ustawy, za drugi kwartał 2021 r. Niezależnie od powyższego, zgodnie z art. 15 zzzzzn² ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095, z późn. zm.) Dyrektor wyznaczył spółce trzydziestodniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu w zakresie przekazania sprawozdania albo oświadczenia kwartalnego podmiotu sprowadzającego. Dyrektor pouczył spółkę, że wniosek o przywrócenie terminu wraz z uprawdopodobnieniem braku zawinienia w uchybieniu terminu albo stanowisko spółki w przedmiotowej sprawie należy przesłać w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia. Zbadanie w sprawie występowania przesłanek do przywrócenia terminu do złożenia sprawozdania wymagało jednak złożenia przez spółkę w tym celu wniosku w ściśle określonym terminie. Spółka nie skorzystała jednak z tej możliwości. IV. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła spółka zaskarżając go w całości i zarzucając: 1. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przez WSA przepisów postępowania, tj.: ▪ art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) poprzez oddalenie skargi spółki, w sytuacji w której Sąd powinien uchylić decyzję Organu II oraz I instancji z uwagi na zaistnienie przesłanki siły wyższej w sprawie; ▪ art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 189e k.p.a. poprzez uznanie, iż w ustalonym stanie faktycznym nie zostały spełnione przesłanki instytucji siły wyższej i całkowite pominięcie problemów finansowych oraz kadrowych spółki, a także faktu, iż spółka napotykała liczne trudności w skompletowaniu informacji niezbędnych do złożenia sprawozdania kwartalnego, z uwagi na trwające kontrole. Strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez WSA w Warszawie oraz o orzeczenie o kosztach postępowania. V. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister wniósł o jej oddalenie i orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: VI. Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego przeprowadzonego przez WSA, które ustawodawca enumeratywnie wylicza w art. 183 § 2 p.p.s.a. VII. Niezasadne są oba zarzuty procesowe. Przede wszystkim należy wskazać, że art. 151 jak i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. to tzw. przepisy wynikowe, które regulują sposób rozstrzygnięcia sprawy i które tym samym nie mogą stanowić samoistnej podstawy skargi kasacyjnej (zob. np. wyroki NSA z 19 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 2077/10; z 26 lutego 2014 r. sygn. akt II GSK 1925/12; z 17 września 2014 r. sygn. akt II FSK 2458/12). W związku z tym, zarzutowi naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 151 p.p.s.a. powinno towarzyszyć konieczne i niezbędne, w sytuacji jego postawienia, powiązanie z konkretnymi przepisami prawa materialnego lub procesowego, w odniesieniu do których zarzucane i wykazane ich naruszenie przez wojewódzki sąd administracyjny polegałoby na wadliwym przeprowadzeniu kontroli ich zastosowania lub kontroli ich wykładni przez organ, który wydał zaskarżony akt. Nie zachodzi również naruszenie art. 189e k.p.a., poprzez uznanie, iż w ustalonym stanie faktycznym nie zostały spełnione przesłanki siły wyższej i całkowite pominięcie problemów finansowych oraz kadrowych spółki, a także faktu, iż spółka napotykała liczne trudności w skompletowaniu informacji niezbędnych do złożenia sprawozdania kwartalnego, z uwagi na trwające kontrole. Jak stwierdzono w wyroku Sądu Najwyższego z 31 maja 2019 r. sygn. akt IV CSK 129/18, w nauce i orzecznictwie dominuje koncepcja obiektywna siły wyższej rozumianej jako zdarzenie zewnętrzne w stosunku do ruchu przedsiębiorstwa, o charakterze nadzwyczajnym, przejawiającym się w nieznacznym stopniu prawdopodobieństwa jego wystąpienia oraz o charakterze przemożnym, polegającym na niemożności jego "opanowania" i zapobieżenia jego skutkom na istniejącym w danej chwili poziomie rozwoju wiedzy i techniki (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2004 r., II UK 83/04, OSNP 2005, Nr 14, poz. 215 i z dnia 18 grudnia 2002 r., I PKN 12/02, OSNP 2004, Nr 12, poz. 206). Zwykle przejawem tak rozumianej vis maior są katastrofy żywiołowe - trzęsienia ziemi, powodzie lub huragany. Za siłę wyższą mogą być także uznane zdarzenia wywołane przez człowieka, jak działania wojenne lub gwałtowne rozruchy, a także akty władzy publicznej, którym należy się podporządkować pod groźbą sankcji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zła sytuacja spółki, jej problemy kadrowe i prowadzone kontrole nie są przejawem działania siły wyższej, w wyniku której doszło do uchybienia terminu do złożenia odpowiedniego raportu organowi. Rzecz w tym, że zarówno redukcja zatrudnienia i powodowane tym braki kadrowe, chęć przedłożenia raportu w oparciu o stosowne dokumenty, celem uniknięcia wprowadzenia organów w błąd, czy wreszcie zaangażowanie pozostałych pracowników spółki w obsługę trwających kontroli, nie świadczą o zaistnieniu siły wyższej, uniemożliwiającej wywiązanie się z prostych w swej istocie obowiązków. Poza deficytami stanowiska spółki w tym zakresie (na uwagę zasługuje fakt wielokrotnego i wręcz systemowego niewywiązywania się skarżącej z obowiązku raportowego za poszczególne kwartały), strona nie przedstawiła żadnych uzasadnionych okoliczności, które mogłyby świadczyć o zaistnieniu siły wyższej. Na uwagę zasługuje fakt, że spółka systemowo, przez wiele miesięcy, nie wykonywała ciążącego na niej obowiązku, a także to, że chodziło o sprawozdanie z wartościami zerowymi. Nawet więc w sytuacji redukowania personelu spółka ma zapewnić jej nieprzerwane i niezakłócone działanie, w tym zagwarantować należytą obsługę procesów raportowych. W tej sytuacji skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a), § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).