II GSK 1038/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.) Sędzia del. WSA Urszula Wilk po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ł. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 lutego 2018 r.; sygn. akt III SA/Po 74/17 w sprawie ze skargi Ł. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnosty do wykonywania badań technicznych pojazdów oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 7 lutego 2018 r., sygn. akt III SA/Po 74/17, oddalił skargę Ł. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do wykonywania badań technicznych pojazdów. Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął on następujące ustalenia: Decyzją z [...] grudnia 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie, po rozpatrzeniu odwołania Ł. W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty L. z [...] października 2016 r. cofającą uprawnienia do wykonywania badań technicznych pojazdów. W uzasadnieniu SKO wskazało, że podstawą wydania decyzji organu I instancji był art. 84 ust. 3 pkt. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym i okoliczność, że wyrokiem z [...] października 2015 r. sąd karny ( Sąd Rejonowy w L. ) uznał skarżącego winnym popełnienia czynów stanowiących przestępstwa z art. 228 § 3 kk, art. 271 § 3 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Rozpatrując wniesione odwołanie Kolegium wyjaśniło, że sposób ujawnienia dopuszczania się przez diagnostę naruszenia określonego w art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy, nie ma znaczenia dla oceny możliwości zastosowania sankcji przewidzianej w tym przepisie. W tej sprawie podstawą wszczęcia postępowania stało się uzyskanie informacji o prawomocnym wyroku karnym. Wyrok ten był również głównym dowodem w sprawie, bowiem na jego podstawie orzeczono cofnięcie uprawnień. Organ odwoławczy powołał orzecznictwo sądów administracyjnych wskazując, że prawomocny wyrok skazujący za poświadczenie nieprawdy o wykonaniu badań technicznych i sprawności pojazdu należy oceniać tak, jak wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu, niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami, czego konsekwencją jest cofnięcie uprawnień. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zaskarżonym wyrokiem oddalił skargę na powyższe rozstrzygnięcie Wskazał, że wszczęcie z urzędu postępowania w przedmiocie cofnięcia diagnoście uprawnień może nastąpić zarówno wówczas, gdy wynik kontroli przeprowadzonej u prowadzącego stację kontroli wykaże niezgodne z prawem działanie diagnosty, jak i wówczas, gdy informacje o takim działaniu organ poweźmie z innych źródeł, do których niewątpliwie należy wyrok skazujący diagnostę za poświadczenie nieprawdy, co do przeprowadzonego badania technicznego pojazdu, jak w tej sprawie. Ponadto z konstrukcji art. 84 ust. 3 ustawy, a w szczególności ze zwrotu "starosta cofa" wynika, że organ ma taki obowiązek, gdy stwierdzi uchybienia wskazane w przywołanej regulacji. Ustawa nie dopuszcza żadnego wyjątku, który wyłączyłby wydanie takiej decyzji. W szczególności decyzja nie jest uzależniona od stopniowalnej winy, skoro jest to sankcja administracyjna oraz motywów, którymi się kierował diagnosta, naruszając art. 84 ust. 3 pkt 1 lub 2 ustawy. W kontrolowanej sprawie podstawę wszczęcia postępowania administracyjnego oraz ustaleń faktycznych stanowił wyrok z [...] października 2015 r. Sądu Rejonowego w L., który uznał skarżącego winnym popełnienia czynów stanowiących przestępstwa z art. 228 § 3 kk, art. 271 § 3 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Jak wynika z treści wskazanego wyroku, zarzucane czyny polegały, m. in., na wydaniu zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu, bez jego faktycznego badania. Ustalenia faktyczne poczynione przez organ, oparte na wyroku skazującym skarżącego mieszczą się zatem w hipotezie art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy, co skutkować musiało cofnięciem skarżącemu uprawnień diagnosty. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł skarżący, zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji organu I i II instancji, oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wniósł także o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego o następującej treści: Czy art. 84 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 84 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 2012 r. poz. 1137 ze zm.) w zakresie, w jakim nakłada na starostę obowiązek cofnięcia diagnoście uprawnienia do wykonywania badań technicznych bez uwzględnienia okoliczności podmiotowych i przedmiotowych, w szczególności faktu wcześniejszego wymierzenia diagnoście sankcji prawnokarnej tożsamej w skutkach do cofnięcia uprawnień w postaci środka karnego określonego w art. 41 ustawy - Kodeks karny z dnia 6 czerwca 1997 roku (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1137 ze zm.) oraz bez możliwości miarkowania okresu, w którym ponowne uprawnienie nie może zostać wydane - jest zgodny z art. 65 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego - art. 2 Konstytucji w zw. z art. 4 ust. 1 Protokołu nr 7 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U. z 2003 r. Nr 42, poz. 364) w zw. z art. 14 ust. 7 Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych (Dz.U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167) poprzez ich niezastosowanie i nieuchylenie decyzji, w której organ cofnął skarżącemu uprawnienia do wykonywania badań technicznych pojazdów na podstawie art. 84 ust. 3 punkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997 r. (Dz.U. Nr 98, poz. 602 ze zm.), który to przepis jest niezgodny z art. 65 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., w zw. z art. 4 ust. 1 Protokołu nr 7 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności w zw. z art. 14 ust. 7 Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że ten skarżący za ten sam czyn został wcześniej ukarany środkiem karnym w postaci zakazu wykonywania zawodu na mocy prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] października 2015 roku, co oznacza, że organ cofając uprawnienia do wykonywania badań technicznych pojazdów skarżącemu wymierzył mu sankcję administracyjną tożsamą w skutkach zastosowanej wobec niego przez sąd powszechny sankcji karnoprawnej, co spowodowało, że skarżący został ukarany dwa razy za ten sam czyn, co jest sprzeczne z zasadą ne bis in idem i zasadą proporcjonalności reakcji państwa na naruszenie prawa. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów. Zarządzeniem z dnia 20 kwietnia 2021 r. Przewodnicząca Wydziału II Izby Gospodarczej NSA skierowała sprawę na posiedzenie niejawne, w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. poz. 1842). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna zawiera jedynie zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji w zw. z art. 4 ust. 1 Protokołu nr 7 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U. z 2003 r. Nr 42, poz. 364) w zw. z art. 14 ust. 7 Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych (Dz.U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167) poprzez ich niezastosowanie i nieuchylenie decyzji, w której organ cofnął skarżącemu uprawnienia do wykonywania badań technicznych pojazdów na podstawie art. 84 ust. 3 punkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, a to – zdaniem skarżącego – oznaczało, że organ cofając uprawnienia do wykonywania badań technicznych pojazdów skarżącemu wymierzył mu sankcję administracyjną tożsamą w skutkach zastosowanej wobec niego przez sąd powszechny. Skarżący został więc ukarany dwa razy za ten sam czyn. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że odpowiedzialność administracyjna w postaci cofnięcia uprawnień jest niezależna od odpowiedzialności karnoprawnej. Zatem, nawet w przypadku odpowiedzialności karnoprawnej diagnosta ponosi odpowiedzialność administracyjną w postaci cofnięcia uprawnień, gdyż są to dwa niezależne rodzaje odpowiedzialności, stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. uchwała NSA z dnia 2 marca 2012 r., sygn.. II GPS 2/11; wyroki NSA: z 28 sierpnia 2014 r., sygn. II GSK 928/13; z 24 stycznia 2013 r., sygn. II GSK 2040/11; z 14 listopada 2012 r., sygn. II GSK 928/11; z 17 grudnia 2013 r., sygn. II GSK 1460/12; z 12 sierpnia 2015 r., sygn. II GSK 1571/14). Skazanie diagnosty przez sąd prawomocnym wyrokiem nie stoi więc na przeszkodzie wszczęciu, czy kontynuowaniu postępowania administracyjnego, którego wynik skutkuje inną aniżeli karną odpowiedzialnością, odbywa się bowiem na odmiennej, niezależnej płaszczyźnie. Ich podmiotowe i przedmiotowe podobieństwo nie oznacza bowiem tożsamości (por. wyrok NSA z 26 maja 2015 r., sygn. akt II GSK 1213/14). Takie stanowisko znalazło potwierdzenie w powoływanej także przez Sąd I instancji uchwale NSA z 12 marca 2012 r., sygn. II GPS 2/11, w której stwierdzono m.in., że celem art. 84 ust. 3 pkt 2 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym jest odsunięcie od czynności diagnostycznych nierzetelnych diagnostów. Zatem - niezależnie od odpowiedzialności karnoprawnej - diagnosta, co do zasady ponosi odpowiedzialność administracyjną w postaci cofnięcia uprawnień. Cofnięcie uprawnień nie jest sankcją karną. Sąd karny nie zastępuje organu administracji w realizacji obowiązku wynikającego z prawa administracyjnego. Należało więc uznać, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia zasady praworządności, czy też nieuprawnionego ograniczenia konstytucyjnych wolności i praw, ani zakazu podwójnego karania tej samej osoby fizycznej za popełnienie tego samego czynu zabronionego. Wobec powyższego brak było też podstaw do przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zadał pytanie prawne do TK postanowieniem z dnia 19 maja 2016 r. – sygn. III SA/Po 1167/15 dotyczące oceny konstytucyjności art. 84 ust. 3 pkt. 1 i 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, a Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn.. P 16/16 umorzył postępowanie w tej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny uznał wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione i na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.