II GSK 1007/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Protokolant asystent sędziego Maciej Pleban po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Farmaceutycznego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 5050/21 w sprawie ze skargi G. Sp. z o.o. w L. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 7 września 2021 r. nr PORZI.503.232.2019.MSA.6 w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od G. Sp. z o.o. w L. na rzecz Głównego Inspektora Farmaceutycznego 980 (dziewięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 stycznia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 5050/21, po rozpoznaniu skargi G. Sp. z o.o. w L. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 7 września 2021 r. w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, w punkcie 1/ uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 24 czerwca 2019 r. oraz w punkcie 2/ zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Kontrola przeprowadzona w aptece ogólnodostępnej o nazwie "A.", położonej w Ł. przy ul. [...], wykazała, że w aptece tej: 1. miały miejsce zakupy od kontrahenta o nazwie V. Sp. z o.o., który nie jest uprawniony do sprzedaży produktów leczniczych – nie jest hurtownią farmaceutyczną; 2. stwierdzono zakup produktu leczniczego P. 15 mg x 20 tabl. w ilości 90 opakowań w cenie za opakowanie 40 gr., przy czym cena urzędowa zakupu tego leku to 5,[...] zł; 3. pomimo wezwania do dnia zakończenia kontroli nie zostały przedłożone kontrolującym dokumenty wskazane przez osoby ją prowadzące. Lubelski Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny wszczął z urzędu postępowanie w sprawie cofnięcia zezwolenia, co miało związek z wynikami przeprowadzonej kontroli. Decyzją z dnia 24 czerwca 2019 r. Lubelski Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny cofnął G. Sp. z o.o. w L. zezwolenie na prowadzenie ww. apteki ogólnodostępnej. Decyzją z dnia 7 września 2021 r. Główny Inspektor Farmaceutyczny utrzymał w mocy wydaną w pierwszej instancji decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego. W uzasadnieniu GIF wskazał, że obowiązujące w stosunku do aptek przepisy prawa, dotyczące obrotu oraz zasad dokumentowania obrotu produktami leczniczymi, mają m.in. na celu umożliwienie sprawowania nadzoru nad tym obrotem przez organy do tego umocowane oraz przeciwdziałanie niedozwolonym praktykom. Z tego względu wszelka nierzetelność w prowadzonej dokumentacji winna być oceniona surowo w kontekście rękojmi należytego prowadzenia apteki, gdyż może ona rzutować na dobro pacjenta. Organ odwoławczy uznał podniesione przez WIF zastrzeżenia dotyczące zaopatrywania się przez aptekę w podmiocie do tego nieuprawnionym za całkowicie zasadne. Spółka co prawda wyjaśniała, że działania takie nie miały miejsca, lecz w dniu kontroli ujawniono dokumenty PZ przyjęcia na stan magazynowy apteki produktów leczniczych P1 i P2, na podstawie wskazanych w systemie faktur, które miały być dokumentami na podstawie jakich zakupiono produkty lecznicze od tego podmiotu. GIF wskazał, że świadek - były kierownik apteki zeznał, iż pamięta zakupy w ww. spółce, miał je dokonywać przez dział zamówień i kojarzą się one jemu z produktem leczniczym P1. W piśmie z dnia 11 marca 2020 r. podniesiono, że zakupy z V. Sp. z o.o. nie stanowiły zakupu produktów leczniczych do odsprzedaży, lecz produktów koniecznych do dezynfekcji, służących w pracy apteki. GIF przyjął za wiarygodną dokumentację ujawnioną w dniu kontroli, bowiem koresponduje ona z zeznaniem świadka, uznając, że twierdzenia strony w tym zakresie są niekonsekwentne. Spółka stwierdziła i przedłożyła dokumenty o braku zakupów u tego podmiotu, a następnie podniosła, że jednak kupowała produkty dezynfekcyjne, służące do pracy apteki. Zdaniem organu, twierdzenie to jest niewiarygodne z uwagi na to, iż system komputerowy w aptece nie obejmuje zakupów towarów, które są wykorzystywane do działalności bieżącej apteki, jak m.in. papieru do drukarek, środków czystości, czy środków dezynfekcyjnych. W ocenie GIF, powyższe nieprawidłowości w obrocie i dokumentacji stanowiły naruszenie art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2301; powoływanej dalej jako: p.f.), ponieważ obrót produktami leczniczymi powinien następować z hurtowni farmaceutycznej do apteki. W niniejszym przypadku, jak wynika z dokumentów pozyskanych w czasie kontroli, tak się jednak nie działo i powyżej wskazane produkty lecznicze apteka nabywała od podmiotu nieuprawnionego, który nie posiada zezwolenia na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej. Podczas kontroli ujawniono 3 dokumenty przyjęcia z tego podmiotu, na których wskazane były P1 i P2, będące produktami leczniczymi, zawartymi w Urzędowym Wykazie Produktów Leczniczych Dopuszczonych do Obrotu na terytorium RP. Zakup z podmiotu nieuprawnionego stanowił naruszenie art. 88 ust. 5 pkt 5 p.f. (w brzmieniu obowiązującym w okresie objętym kontrolą). GIF stwierdził ponadto, że nawet jeśli uznałby, iż zakup z podmiotu niebędącego hurtownią farmaceutyczną nie został dokonany, to dokumenty i tak świadczą o nieprawidłowym i nierzetelnym prowadzeniu dokumentacji potwierdzającej obrót produktami leczniczymi, co nie może mieć miejsca, bowiem prowadzona przez stronę działalność gospodarcza podlega ścisłej reglamentacji, a podmiot ją wykonujący powinien działać profesjonalnie i fachowo. Organ odwoławczy podkreślił, że strona w trakcie postępowania zmieniała wyjaśnienia, odszukując kolejne dokumenty, np. w przypadku tłumaczenia zakupów P1 czy P2. Odnosząc się do stwierdzonych w trakcie kontroli zakupów w hurtowni R. Sp. z o.o., GIF wskazał, że apteka dokonała w niej zakupu produktu leczniczego po cenie znacznie niższej niż urzędowa, co skarżąca tłumaczyła błędem i w toku postępowania przedłożyła fakturę dotyczącą innego produktu leczniczego o tym samym numerze. Próbując zweryfikować te rozbieżności, organ I instancji zwrócił się do właściwego oddziału NFZ z wnioskiem o przesłanie zestawień zrealizowanych recept w aptece, wraz z datą realizacji i ilością opakowań z przepisanym produktem leczniczym w okresie od 1 czerwca 2016 r. do 24 listopada 2017 r. Wezwał również stronę do przedstawienia "Wydruku kart zakupu wybranego towaru (z uwzględnieniem wszystkich kart) z okresu od 1 stycznia 2016 r. do 24 listopada 2017 r." oraz wydruku zawierającego operacje przychodu i rozchodu dotyczących wybranego leku z okresu od 01.01.2016 do 24.11.2017. W odpowiedzi NFZ wskazał, że w żądanym okresie zrealizowano w aptece 130 recept na wskazany produkt leczniczy, natomiast strona dostarczyła wydruki wskazujące, że w aptece w tym okresie nie zrealizowano wskazanych przez NFZ recept lekarskich z określonych dni. Uznano, że rozbieżności te potwierdzają fakt nierzetelnego prowadzenia dokumentacji dotyczącej obrotu produktami leczniczymi w aptece, tj. naruszenie § 10 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 października 2002 r. w sprawie podstawowych warunków prowadzenia apteki (Dz. U. z 2002 r. nr 187 poz. 1565), wobec czego nie można twierdzić, że rozbieżności te powstały na skutek różnic w raportowaniu. Dane apteki, dotyczące sprzedaży produktu leczniczego, powinny być zgodne z danymi NFZ, a nieścisłość ta potwierdza, że sposób prowadzenia dokumentacji w aptece naruszał normy rozporządzenia. W rezultacie wskazanych naruszeń przyjęto, że strona utraciła rękojmię prawidłowego prowadzenia apteki. Ponadto GIF podniósł, że program apteczny został wprowadzony w kontrolowanej aptece na skutek decyzji przedsiębiorcy i z jego woli, zaś stwierdzone uchybienia nie znajdują wytłumaczenia w wadliwym działaniu systemu komputerowego, gdyż okoliczności ujawnione w systemie, dotyczące zakupów ze spółki V., zostały potwierdzone przez świadka, którym to zeznaniom organ dał wiarę. Skargę na powyższą decyzję do WSA w Warszawie złożyła spółka, wnosząc o uchylenie w całości decyzji administracyjnych obu instancji, zasądzenie kosztów postępowania oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów w postaci oświadczenia pracodawcy o rozwiązaniu stosunku pracy z kierownikiem apteki w trybie dyscyplinarnym oraz wyroku Sądu Okręgowego w L. [...] z [...] 2021 r., sygn. akt [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 stycznia 2023 r. uwzględnił skargę G. Sp. z o.o. w L., uchylając decyzje administracyjne obu instancji. Sąd I instancji stwierdził, że w toku postępowania przed organami obu instancji doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego, które skutkowało niewyjaśnieniem sprawy w sposób pozwalający na jej rozstrzygnięcie. WSA wskazał, że materialnoprawną podstawą cofnięcia stronie prawidłowego zezwolenia był art. 37ap ust. 1 pkt 2 p.f. w zw. z art. 101 pkt 1 i 4 p.f. z powodu naruszenia przez przedsiębiorcę fundamentalnych zasad działania apteki ogólnodostępnej, co świadczy o tym, że przedsiębiorca nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki. Ponieważ pojęcie "rękojmi należytego prowadzenia apteki" (art. 101 pkt 4 p.f.) nie ma definicji ustawowej, ocenie podlega przesłanka prawna, która to ocena nie może być dowolna, w każdym przypadku musi opierać się na ustalonych faktach i podlega kontroli sądowoadministracyjnej co do jej zgodności z prawem. Zdaniem Sądu I instancji, dokonana przez organ ocena omawianej przesłanki nie jest wystarczająca. Konieczność posiadania przez przedsiębiorcę rękojmi należytego prowadzenia apteki ogólnodostępnej musi obejmować cały okres korzystania z zezwolenia, a obowiązki nałożone na niego ustawą – Prawo farmaceutyczne wyznaczają granice, w jakich może poruszać się prowadząc reglamentowaną działalność. W ocenie WSA, nie ustalono w szczególności okoliczności, które legły u podstaw rozwiązania umowy o pracę z kierownikiem apteki A.O., czy miały one związek ze stwierdzonymi przez kontrolę nieprawidłowościami, oraz czy osoba ta kwestionowała na drodze postępowania sądowego przyczyny rozwiązania z nią umowy o pracę bez wypowiedzenia. Zbadania wymagała także kwestia podnoszonej przez skarżącą ingerencji ,,z zewnątrz’’ w system komputerowy spółki. To, że skarżąca zakupiła określony program nie oznacza, że powinna być obciążona wszelkimi nieprawidłowościami związanymi z jego funkcjonowaniem, o ile takie rzeczywiście miały miejsce. W związku z tym za konieczną WSA uznał analizę i ocenę przedłożonych przez stronę opinii dotyczących funkcjonowania tegoż systemu. Konkludując, Sąd I instancji stwierdził, że organy nie rozpoznały sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący, a tym samym naruszyły art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691; powoływanej dalej jako: k.p.a.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Biorąc pod uwagę konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego, WSA nie odniósł się do większości zarzutów skargi, uznając, iż byłoby to przedwczesne. Wskazał organowi, że rozpoznając ponownie sprawę, należy rozważyć podniesione okoliczności, przeprowadzić postępowanie dowodowe stosownie do zasad ogólnych k.p.a. oraz ustalić raz jeszcze czy skarżąca daje rękojmię należytego prowadzenia apteki. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Główny Inspektor Farmaceutyczny, zaskarżając go w całości oraz wnosząc o jego uchylenie, rozpoznanie skargi i jej oddalenie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: I. prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne uznanie przez Sąd I instancji, że organ nie podjął wszelkich czynność niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a przez to nie sprostał obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i w konsekwencji nie dokonał oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona podczas, gdy organy inspekcji farmaceutycznej podjęły wszelkie niezbędne czynności dowodowe w sprawie i dokonały swobodnej, a nie dowolnej oceny całokształtu zebranego materiału dowodowego, przy czym wskazane przez Sąd I instancji dowody i czynności, które uznał on za konieczne w postępowaniu, nie mają wpływu na wynik sprawy, z uwagi na pozostały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a., co miało wpływ na wynik sprawy, polegające na błędnym uznaniu przez WSA w Warszawie, że organ administracji nie rozpoznał wszystkich dowodów, które mogły przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, podczas gdy organy inspekcji farmaceutycznej zebrały i rozpatrzyły wystarczający materiał dowodowy, który pozwolił na dokonanie prawidłowych ustaleń w sprawie, dając wiarę określonym w decyzji dowodom; oceniły zatem przedłożony materiał dowodowy w jego całokształcie, a przeprowadzenie wskazanych przez Sąd dodatkowych dowodów, z uwagi na powyższe, nie ma znaczenia w sprawie, która została wyjaśniona w sposób wyczerpujący; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., polegające na uznaniu, że organ administracji w sposób nieprawidłowy sporządził uzasadnienie decyzji, podczas gdy zawierało ono w szczególności fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz wskazywało przyczyny, z powodu których pewnym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a jednocześnie zawierało uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa, a to miało wpływ na wynik sprawy; - art. 141 § 4 p.p.s.a. – polegające na braku szczegółowego i wyczerpującego uzasadnienia stanowiska WSA w zakresie dotyczącym wad przeprowadzonego przez organy inspekcji postępowania dowodowego, jak też nieprecyzyjnego wskazania co do toku dalszego postępowania przed organem; a w konsekwencji naruszenie prawa materialnego, tj.: - art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 37ap ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 101 pkt 4 p.f., poprzez ich niezastosowanie, uchylenie decyzji I i II instancji w sytuacji, gdy z materiału dowodowego sprawy, prawidłowo ustalonego i ocenionego przez organy inspekcji wynikało, iż strona utraciła rękojmię należytego prowadzenia apteki, gdyż nabywała produkty lecznicze od podmiotu nieuprawnionego V. Sp. z o.o. oraz nie prowadziła w sposób prawidłowy dokumentacji sprzedażowej apteki, do czego była zobowiązana przepisami prawa powołanymi w zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie zasadności zarzutów sformułowanych w jej petitum. W odpowiedzi na skargę kasacyjną spółka wniosła o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest zasadna, choć nie wszystkie zarzuty zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna ma uzasadnione podstawy. Natomiast istota sporu prawnego rozpatrywanej sprawy, a także sposób sformułowania zarzutów oraz ich wzajemne powiązanie powodują konieczność łącznego ich rozpatrzenia. Najdalej idący zarzut dotyczy naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten wyznacza wymogi prawidłowo skonstruowanego uzasadnienia wyroku. W tym kontekście należy wskazać, iż w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1485/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i - w razie kontroli instancyjnej - Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności bądź niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. Uzasadnienie powinno być zatem sporządzone w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1751/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji realizuje powyższe wymagania. Wynika z niego, jaki stan faktyczny został w tej sprawie przyjęty przez Sąd, dokonano też jego oceny, jak również zawarto rozważania dotyczące wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego i procesowego. To, że strona skarżąca kasacyjnie nie zgadza się z dokonaną przez Sąd oceną prawną, nie oznacza, że został naruszony przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. i nie uprawnia do czynienia takiego zarzutu. Za pomocą tego zarzutu nie można bowiem zwalczać przyjętej przez Sąd podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, czy też stanowiska co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 lipca 2012 r., sygn. akt I FSK 1467/11 oraz z dnia 13 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 358/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), a taką próbę podejmuje organ skarżący kasacyjnie, polemizując ze stwierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Skarżący kasacyjnie organ zarzucił także naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem NSA, zarzut ten jest zasadny. WSA nietrafnie bowiem zarzucił organowi, iż nie zbadał jakie okoliczności legły u podstaw rozwiązania umowy o pracę z kierownikiem apteki A.O., czy miały one związek ze stwierdzonymi przez kontrolę nieprawidłowościami oraz czy A.O. kwestionowała na drodze postępowania sądowego przyczyny rozwiązania z nią umowy o pracę przez skarżącą spółkę bez wypowiedzenia. W tym kontekście należy podkreślić, iż nieprawidłowości wskazywane przez organ jako podstawa wydania zaskarżonych decyzji w zdecydowanej większości miały miejsce już po zakończeniu pracy przez tego świadka. W pozostałym zakresie należy pamiętać, iż obowiązki nadzorcze podmiotu zezwolenia aptecznego są względnie szerokie i obejmują także bieżący nadzór nad personelem farmaceutycznym, w tym przede wszystkim nad kierownikiem apteki (zob. wyrok NSA z 12 września 2023 r., sygn. akt II GSK 668/20). Zgodnie z art. 99 ust. 4a p.f., podmiot prowadzący aptekę jest obowiązany zatrudnić osobę odpowiedzialną za prowadzenie apteki, o której mowa w art. 88 ust. 2 p.f., dającą rękojmię należytego prowadzenia apteki. Ponadto zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1419 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania decyzji przez organy, prawo wykonywania zawodu farmaceuty miała osoba, która wykazuje nienaganną postawę etyczną i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu farmaceuty, w szczególności nie była prawomocnie skazana za umyślne przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu. Należy jednak stwierdzić, iż skoro podmiot posiadający zezwolenie ma obowiązek sprawować nadzór nad prowadzoną apteką, to skarżąca ponosi odpowiedzialność za działania i zaniechania swoich pracowników, a szczególnie kierowników apteki (zob. wyrok NSA z 28 marca 2025 r., sygn. akt II GSK 1940/21, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Odpowiedzialność za powstanie lub umożliwienie powstania określonych oraz istotnych nieprawidłowości lub uchybień w jej działalności jest przy tym niezależna od indywidualnej odpowiedzialności członków personelu aptecznego (por. wyrok NSA z 12 września 2020 r., sygn. akt II GSK 668/20 oraz wyrok NSA z 4 listopada 2025 r., sygn. akt II GSK 824/22, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem NSA, nie miała również znaczenia na gruncie tej sprawy kwestia ewentualnych nieprawidłowości w funkcjonowaniu programu K. Przedsiębiorcę obciąża bowiem również ewentualna wina w wyborze programu, co skutkuje tym, że przedsiębiorca, który nie będąc do tego zobowiązany prawnie, używa danego narzędzia informatycznego, jest obciążany jego wadami, a tym bardziej następuje to, jeśli wie i twierdzi, że narzędzie to nie zapewnia bezpiecznego dokumentowania obrotu, bowiem powinien podjąć stosowne działania w tym zakresie. Nie można nie zauważyć, iż w toku postępowania administracyjnego przed organami pełnomocnik Spółki akcentował możliwość nieuprawnionej ingerencji w system. Jednak w tym kontekście NSA zauważa, iż przedłożone przez stronę ekspertyzy i opinie (traktowane przez NSA jako część twierdzeń strony) nie odnoszą się do kwestii nieautoryzowanych ingerencji w system komputerowy i program K. na gruncie niniejszej sprawy. W zawiązku z powyższym należy podkreślić, że przy zgłaszaniu wniosków dowodowych w postępowaniu administracyjnym trzeba pamiętać, iż zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Zatem strona występująca z wnioskiem dowodowym powinna wykazać, że dotyczy on okoliczności mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, czyli musi zostać wskazana konkretna okoliczność(ci), aby mogła być oceniona przez organ nie tylko według reguł z art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., ale też w świetle przesłanek z art. 78 § 2 k.p.a. (organ może nie uwzględnić żądania, gdy zostanie zgłoszone poza postępowaniem dowodowym i dotyczy okoliczności stwierdzonej innymi dowodami, chyba że mającej znaczenie dla sprawy). Na zakończenie należy zauważyć, iż nieusprawiedliwiony, bo przedwczesny jest zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 37ap ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 101 pkt 4 p.f. Sąd I instancji nie wypowiadał się w wyroku w zakresie stosowania tych przepisów na tle ustalonego przez organy stanu faktycznego sprawy, a więc nie dokonywał oceny ich wykładni lub zastosowania. Sąd I instancji wskazał tylko, że organy powinny dokonać oceny sytuacji skarżącej spółki w świetle przepisów prawa - z tej perspektywy, by postępowanie przed nimi spełniało standardy poprawnej procedury, natomiast nie twierdził, że organy dokonały błędnego stosowania tych przepisów. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny winien – z uwagi na to, iż cofnięcie zezwolenia na prowadzenie apteki jest środkiem najsurowszym, skutkującym w praktyce wyłączeniem przedsiębiorcy z rynku regulowanego, bowiem jest to sankcja, która przekracza wymiar korygujący i ma wymiar definitywny w sensie gospodarczym – dokonać ponownej oceny, czy kwestia ta została w sposób wystarczający uzasadniona przez organy administracji publicznej, a zastosowanie sankcji w postaci cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej było w okolicznościach niniejszej sprawy niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa obrotu produktami leczniczymi i wynikało z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy oraz wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. WSA powinien zatem dokonać pogłębionej kontroli działań podjętych przez organy w toku postępowania administracyjnego, z uwzględnieniem przedstawionego powyżej, krytycznego stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w odniesieniu do wskazanych w zaskarżonym wyroku mankamentów postępowania dowodowego w zakresie okoliczności rozwiązania umowy o pracę z kierownikiem apteki oraz ewentualnych wadliwości działania systemu informatycznego obsługującego aptekę. W tej sprawie zatem – biorąc pod uwagę skalę i rodzaj naruszeń prawa przez przedsiębiorcę – należy zbadać czy sankcja administracyjna w postaci cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej została prawidłowo wymierzona przez organy i czy przemawiały za tym okoliczności stanu faktycznego, które nie budziły wątpliwości. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na mocy art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). Zasądzona kwota stanowi zwrot kosztów pełnomocnika organu z tytułu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej oraz udziału w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, a także zwrot wpisu sądowego uiszczonego od skargi kasacyjnej (pkt 2 sentencji).