II GSK 1002/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 grudnia 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 348/22 w sprawie ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 6 grudnia 2021 r. nr SKO.UP/4121/181/2021 w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 8 grudnia 2022r., sygn. akt III SA/Kr 348/22 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022r., poz. 1855, obecnie Dz.U. z 2023r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę E. M. (dalej też: "strona", "skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie (dalej też: "SKO", "Kolegium") z 6 grudnia 2021r., nr SKO.UP/4121/181/2021 w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, orzekając o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. W skardze kasacyjnej skarżąca zaskarżyła powyższy wyrok w zakresie pkt 1 sentencji wyroku wnosząc o jego zmianę w pkt 1 i uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 6 grudnia 2021r. (SKO.UP/4121/181/ 2021), ewentualnie w razie stwierdzenia braku podstaw do zmiany wyroku, na podstawie art. 188 uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 6 grudnia 2021r. (SKO.UP/4121/181/2021) oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów zastępstwa procesowego za działanie przed Sądem II instancji według właściwych przepisów. Oświadczyła również, iż zrzeka się przeprowadzenia rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie prawa materialnego: § 3, § 4 i § 5 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z 29 sierpnia 2019r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz.U. z 2019r., poz. 1659, dalej też: "rozporządzenie w sprawie badań lekarskich", "rozporządzenie") oraz art. 75, art. 79 ust 4, 5, 6, 7 oraz art. 103 ust.1 pkt 1 lit a ustawy z 5 stycznia 2011r., o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2021r., poz. 1212 z późn. zm., dalej też: "ustawa o kierujących pojazdami", "u.k.p") przez błędną ich wykładnię. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca kasacyjnie przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na wstępie należy wskazać, że jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną powinno zawierać ocenę przedstawionych w tej skardze zarzutów. Przepis ten określa tym samym zakres, w jakim NSA realizuje obowiązek uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną - modyfikując treść normy prawnej zawartej w art. 141 § 4 p.p.s.a. Norma zawarta w art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie) umożliwia zatem ograniczenie uzasadnienia wyroku NSA wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny, mając powyższe na uwadze, ograniczył rozważania w niniejszej sprawie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej i wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. Podkreślenia także wymaga, że skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym skierowanym przeciwko wyrokowi Sądu I instancji (art. 173 § 1 p.p.s.a.). Podniesione w niej zarzuty powinny zostać skierowane pod adresem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i wykazywać uchybienia w jego argumentacji odnoszącej się do mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego, bądź błędnego przeprowadzenia kontroli postępowania przez organy, których działanie lub zaniechania było przedmiotem zaskarżenia. W przypadku skargi kasacyjnej będącej kwalifikowanym środkiem zaskarżenia czytelność sformułowanego w niej komunikatu jest istotna z tego powodu, że ustawa wiąże powstanie określonych skutków procesowych nie tylko z samym wniesieniem tego pisma (jak w przypadku skargi czy też zażalenia), ale także z jego treścią (por. wyrok NSA z 13 października 2017r.,sygn. akt II FSK 1445/17). W rozpoznawanej sprawie sposób zredagowania zarzutów naruszenia prawa materialnego prowadzi do wniosku, że odnoszą się one wprost do działań organu. Skarżąca kasacyjnie zarzuca bowiem naruszenie § 3, § 4 i § 5 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców oraz art. 75, art. 79, ust 4, 5, 6, 7 oraz art. 103 ust.1 pkt 1 lit a ustawy o kierujących pojazdami przez błędną ich wykładnię. Zauważyć w tym miejscu wypada, że w toku rozpoznawania sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stosuje przepisów prawa materialnego, toteż nie może ich naruszyć. Sądowa kontrola postępowania administracyjnego prowadzona jest w oparciu o przepisy p.p.s.a. Wobec tego to właśnie przepisy tej ustawy mogą zostać naruszone przez Sąd administracyjny I instancji. Takie przepisy nie zostały jednak wskazane w rozpoznawanym środku prawnym. Mając jednak na uwadze treść uchwały NSA z 26 października 2009r. I OPS 10/09 (ONSAiWSA 2010/1/1, s. 38/39), w której Sąd stwierdził, że przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych, zasadnym było odniesienie się również do tak wadliwie skonstruowanych zarzutów kasacyjnych. W skardze kasacyjnej podniesiono jedynie zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, co oznacza, że skarżąca nie podważyła przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego sprawy. Wynika z niego, że orzeczeniem lekarskim z: 8 października 2020r. wydanym przez Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy w Krakowie oraz z 16 czerwca 2021r. wydanym przez jednostkę odwoławczą Uniwersyteckie Centrum Medycyny Morskiej i Tropikalnej w Gdyni stwierdzono u skarżącej przeciwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami w zakresie nabytych uprawnień kat. B. W konsekwencji decyzją z 6 września 2021r., Starosta Suski orzekł o cofnięciu skarżącej uprawnień do kierowania pojazdami kat. B, nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z 6 grudnia 2021r., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Wskazać należy, że w myśl art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.k.p., starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia. Sposób rozumienia pojęcia "uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń" był już wielokrotnie wyjaśniany w orzecznictwie Sądów administracyjnych. Wskazywano w szczególności, że "uzasadnione" to tyle, co oparte na konkretnych, wiarygodnych podstawach, zaś "poważne" to dotyczące takich aspektów zdrowia, które mogą mieć bezpośredni wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdu. Uzasadnione i poważne zastrzeżenia winny zatem mieć swoje źródło w tego rodzaju informacjach o stanie zdrowia, z których z dużym prawdopodobieństwem wynika, że u posiadacza prawa jazdy mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do możliwości jego dalszego bezpiecznego udziału w ruchu drogowym. Takie informacje mogą wynikać z orzeczeń lekarskich, z karty informacyjnej leczenia szpitalnego, czy chociażby z opinii o stanie zdrowia sporządzonej przez lekarzy specjalistów. Podkreśla się przy tym, iż przesłanką zastosowania art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. nie jest uzyskana w toku tego postępowania pewność co do istnienia takich przeciwwskazań, ta bowiem kwestia będzie dopiero weryfikowana w toku specjalistycznego badania, na które kierowca ma być skierowany (por.: wyroki NSA z 3 grudnia 2015r., sygn. akt I OSK 605/14, 2 lutego 2018r., sygn. akt I OSK 1938/17, 12 września 2018r., sygn. akt I OSK 2501/16, 18 maja 2020r., sygn. akt I OSK 514/19, 26 maja 2020r., sygn. akt I OSK 1739/19, 22 lutego 2021r., sygn. akt I OSK 2528/20). W przypadku skierowania kierowcy na badania na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, takie badania przeprowadzone są w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej (§ 10 ust. 1 pkt rozporządzenia), zaś organem odwoławczym od orzeczenia wydanego w takim ośrodku jest jeden z podmiotów enumeratywnie wymienionych w § 11 ust. 2. W niniejszej sprawie zgodnie z § 11 ust. 2 lit. d rozporządzenia organem odwoławczym było Uniwersyteckie Centrum Medycyny Morskiej i Tropikalnej w Gdyni. Jak wynika z akt sprawy, badania lekarskie skarżącej zostały przeprowadzone przez właściwe placówki medyczne, wskazane zgodnie § 10 ust. 1 i § 11 ust. 2 rozporządzenia tj. Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy w Krakowie - orzeczenie lekarskie z 8 października 2020r., nr 556/2020, a w wyniku ponownego badania lekarskiego, na skutek odwołania skarżącej - jednostkę orzeczniczą drugiego stopnia - Uniwersyteckie Centrum Medycyny Morskiej i Tropikalnej w Gdyni - orzeczenie lekarskie z 6 czerwca 2021r., nr 43/2021, w których stwierdzono u skarżącej istnienie przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii AM, A1, A, A2, B1, B, B+E, T. Obydwa orzeczenia zostały wydane według określonego wzoru, stanowiącego załącznik do rozporządzenia, w którym nie przewidziano uzasadnienia, a ich treść była zgodna. Jak już wyżej wskazano, jedyną przesłanką do zastosowania przez organ art. 103 ust.1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami jest stwierdzenie u strony, na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Orzeczenie lekarskie wydane po przeprowadzeniu ponownego badania lekarskiego jest ostateczne (art. 79 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami). Tym samym postępowanie wyjaśniające sprowadzało się wyłącznie do uzyskania przez organ orzeczenia lekarskiego, gdyż ustawodawca nie przyznał organowi uprawnień do jego weryfikowania. W związku z powyższym za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 75 ust. 4-7 oraz art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami. Niezasadny okazał się również, zarzut naruszenia § 3, § 4 i § 5 rozporządzenia, polegający na wydaniu orzeczenia przez jednostkę orzeczniczą II stopnia jedynie w oparciu o dokumentację medyczną, a zatem bez przeprowadzenia badania strony. Skarżąca co zaznaczył WSA w przysłanym do Sądu oświadczeniu z 3 czerwca 2022r. jednoznacznie przyznała, że 16 czerwca 2021r. była badana w Gdyni, w związku z odwołaniem jakie złożyła od orzeczenia lekarskiego wydanego przez Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy w Krakowie. Trafnie również wskazał Sąd I instancji odnosząc się do argumentów samej skarżącej jak i jej pełnomocnika wskazujących na wpływ na wynik badań zmęczenia po długiej podróży do Gdyni, że tego typu tłumaczenia nie wzbudzają uzasadnionych wątpliwości co do prawidłowości orzeczenia lekarskiego jednostki orzeczniczej II stopnia, bowiem kierowcy pojazdów powinni zachować odporność na skutki zmęczenia, działania w stresie itp. właśnie z uwagi na bezpieczeństwo własne i pozostałych uczestników ruchu drogowego. Mając na względzie powyższe, uznając skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, należy wskazać, że wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne jest od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) i przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie przepisów art. 258-261 p.p.s.a. Z tego też względu wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za czynności w postępowaniu kasacyjnym Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.