II GSK 1002/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia del. WSA Jacek Czaja (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej C. S. C. P.S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 957/17 w sprawie ze skargi C. S. C. P.S.A. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia 23 lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu stosowania właściwego oznakowania produktu w sposób niewprowadzający w błąd 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od C. S. C. P.S.A. z siedzibą w W. na rzecz Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

I. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 listopada 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 957/17, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę [...] S.A. z siedzibą w [...] (dalej: spółka) na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (w skrócie: Główny Inspektor) z [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu stosowania właściwego oznakowania produktu w sposób niewprowadzający w błąd. II. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła spółka [...] S.A. i zaskarżając to orzeczenie w całości, wniosła o uchylenie wyroku w całości, rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie na rzecz spółki kosztów postępowania. Zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię: - art. 7 ust. 1 lit. a-c rozporządzenia nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (z dnia 25 października 2011 r. (Dz.Urz.UE.L Nr 304, str. 18, dalej "rozporządzenie nr 1169/2011"), poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że umieszczenie w oznakowaniu wprowadzanego do obrotu przez skarżącą Piwa [...], jasne niepasteryzowane, mikrofiltrowane puszka 500 ml, nr partii [...], najlepiej spożyć przed 24.10.2016, wielkość partii produkcyjnej, wielkość partii magazynowej - zabezpieczonej 7.512 szt (3.7651.) (dalej także jako: "Piwo [...]") informacji: "Gwarancja jakości Browar [...]" oraz "Jakość gwarantuje browar [...]" wprowadza konsumenta w błąd co do miejsca pochodzenia produktu; - art. 3 pkt. 10 i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1604) - poprzez ich błędną interpretację i uznanie, że Piwo [...] - ze względu na ww. oznakowanie - stanowi artykuł rolno-spożywczy zafałszowany, podczas gdy nie zachodzą przesłanki dla takiej kwalifikacji. W uzasadnieniu Spółka przedstawiła argumenty na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. III. Skarga kasacyjna została rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzyosobowym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842), wobec zarządzenia Przewodniczącej Wydziału II Izby Gospodarczej NSA o przeprowadzeniu posiedzenia niejawnego w tym trybie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, wobec niezasadności podniesionej w niej zarzutów. Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed NSA wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek nieważności postępowania sądowego określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak też nie zachodzą przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania – art. 189 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając niniejszą sprawę, związany był granicami skargi kasacyjnej, które wyznaczone zostały przez stronę w podstawie wniesionego środka odwoławczego. Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.); naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Autor rozpoznawanej skargi kasacyjnej sformułował zarzuty w ramach pierwszej z podstaw kasacyjnych (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), zarzucając sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego – "poprzez błędną wykładnię" (zob. petitum skargi kasacyjnej). Podniesienie wyłącznie zarzutu naruszenia prawa materialnego ma istotne znaczenie dla zakresu oceny kwestionowanego wyroku, gdyż zaakceptowane przez sąd pierwszej instancji ustalenia faktyczne są w takiej sytuacji wiążące i nie jest możliwe ich skuteczne kwestionowanie w ramach kontroli zastosowanego prawa materialnego. Podnieść należy, że zarzut błędnej wykładni wymaga wykazania, że sąd wadliwie zinterpretował stosowany przepis prawa i w konsekwencji zawartą w nim normę prawną, a zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wymaga wykazania, że sąd popełnił błąd w subsumcji stanu faktycznego sprawy w odniesieniu do hipotezy normy prawnej zawartej w konkretnym przepisie prawa. Autor skargi kasacyjnej winien więc w rozstrzyganej sprawie wskazać, na czym polegała dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie błędna wykładnia poszczególnych przepisów i ich niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa ich wykładnia i właściwe zastosowanie. Jak wynika wprost z podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu, stwierdzenie o domniemanym naruszeniu przez WSA "przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię" w żadnej mierze nie zostało uzasadnione, a rozwinięcie zarzutu zawiera jedynie odwołanie się do błędnego, zdaniem skarżącego, zastosowania przepisów prawa przez sąd. Biorąc pod uwagę przedstawioną w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argumentację i kierując się wskazaniami wyrażonymi w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. (I OPS 10/09) w zakresie dopuszczalności zrekonstruowania wadliwie postawionego zarzutu skargi kasacyjnej, stwierdzić należy, że zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 7 ust. 1 lit. a-c rozporządzenia nr 1169/2011 oraz art. 3 pkt. 10 i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych) obejmuje błędne zastosowanie wskazanych przepisów ("poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że umieszczenie w oznakowaniu wprowadzanego do obrotu przez skarżącą [produktu] wprowadza konsumenta w błąd co do miejsca pochodzenia produktu", a nadto co do naruszenia art. 3 pkt. 10 i art. 4 ust. 1 cyt. ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, że produkt "stanowi artykuł rolno-spożywczy zafałszowany, podczas gdy nie zachodzą przesłanki dla takiej kwalifikacji"). Przechodząc do oceny zarzutów skargi kasacyjnej – zrekonstruowanych w sposób wyżej przedstawiony – stwierdzić należy, że skarżący nie kwestionuje wykładni wskazanych przepisów prawa, lecz ich zastosowanie przez organ, jak i sąd pierwszej instancji. Zarzut skargi kasacyjnej odnosi się do rozbudowanej jednostki redakcyjnej, przy czym przepis kontrolowany został ogólnikowo wskazany jako art. 7 ust. 1 lit. a-c rozporządzenia nr 1169/2011. Pomijając tę wadę skargi kasacyjnej zauważyć należy, że treść tego fragmentu analizowanego przepisu obejmuje rozbudowaną regulację dotyczącą zakazu wprowadzania w błąd, w szczególności – poza innymi zakazami – "co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji" (art. 7 ust. 1 lit. a). Jest oczywiste, że w rozpoznawanej sprawie, spośród wymienionych wyżej zakazów, istotne są te, które dotyczą miejsca pochodzenia i tożsamości towaru. W tym zakresie sąd pierwszej instancji, zauważył, że kierując się ochroną interesów uznać trzeba, że "jedyne zapisy znajdujące się na opakowaniu a odnoszące się do Browaru w [...] mogą sugerować, że przedmiotowy produkt pochodzi z tego Browaru. Konsument widząc bowiem na opakowaniu informacje "Gwarancja jakości Browar [...]" oraz "Jakość gwarantuje Browar [...]" słusznie może się spodziewać że piwo zostało wyprodukowane właśnie w tej miejscowości, w Browarze [...]. Szczególnie, że jak podkreślono to wyżej, na opakowaniu brak jest innych informacji, które mogłyby sugerować odmienne miejsce pochodzenia (produkcji)". Autor skargi kasacyjnej kwestionując tę ocenę stwierdził, że przytoczone wyżej "hasła nie są wskazaniem miejsca pochodzenia produktu. Hasła te wyraźnie odnoszą się do jakości piwa, której gwarantem jest Browar w [...] i nie stwierdzają ani nie sugerują, że produkt pochodzi z tego browaru". Naczelny Sąd Administracyjny podziela jednak w całości pogląd zaprezentowany przez sąd pierwszej instancji w odniesieniu do spełnienia, w przypadku analizowanego produktu, przesłanki (możliwości) wprowadzenia konsumenta w błąd, co do miejsca produkcji. Zdaniem NSA, umieszczenie na opakowaniu produktu – co trzeba podkreślić – specyficznym z punktu widzenia łatwości kierowania do konsumenta komunikatu marketingowego, bowiem o kształcie zbliżonym do walca, w przypadku którego każdy fragment opakowania potencjalnie znajduje się w głównym polu widzenia, nazwy własnej Browaru w [...] (zawierającej ze swej istoty także określenie geograficzne miejsca pochodzenia produktu), jest działaniem kierującym uwagę przeciętnego, świadomego konsumenta na ten konkretny browar, a nie zaś na jakikolwiek inny. W konsekwencji, biorąc pod uwagę brak oznacza rzeczywistego miejsce wyprodukowania tego produktu (Browar [...] w [...]), a przede wszystkim uwzględniając dwukrotne zamieszczenie odwołania się do browaru w [...], określonego wprost poprzez wymienienie jego skróconej nazwy i siedziby zakładu produkcyjnego, za oczywiste należy uznać, że konsument zapewne ulegnie sugestii co do pochodzenia omawianego piwa z browaru w [...]. Ocena ta odnosi się także do konsumenta świadomego i ponadprzeciętnie uważnego, gdyż na opakowaniu produktu nie wskazano miejsca produkcji piwa, oznaczając jedynie adres spółki dystrybuującej produkt ([...]), a dodatkowo "pod adresem spółki umieszczony został adres strony internetowej" (www.browarkasztelan.pl"), na co trafnie wskazał sąd pierwszej instancji. W tym kontekście trzeba dodatkowo zauważyć, że z właściwego rejestru przedsiębiorców (KRS) wynika, że browar znajdujący się w [...], od wielu lat występował w obrocie handlowym pod firmą "[...] SPÓŁKA AKCYJNA" (zob.: dane urzędowe Centr. Info. Krajowego Rejestru Sądowego; nr KRS [...]; portal: ekrs.ms.gov.pl). W tym stanie rzeczy, mając na uwadze handlową nazwę produktu – "Piwo [...]", widoczną w głównym polu widzenia opakowania, łącznie z określeniami: "Gwarancja jakości Browar [...]" oraz "Jakość gwarantuje browar [...]", za wysoce prawdopodobne należy uznać wprowadzenie w błąd nawet świadomego konsumenta. Zarzut naruszenia art. 3 pkt. 10 i art. 4 ust. 1 cyt. ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych jest niezasadny. Art. 4 ust. 1 tej ustawy jest przepisem ogólnym, który określa, że wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Do naruszenia tego przepisu, mając na uwadze charakter zawartej w nim normy prawnej, nie mogło więc dojść. Przepis art. 3 pkt. 10 tej ustawy zawiera legalną definicję zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego, dodatkowo doprecyzowaną w jego podpunktach a-c. Sąd pierwszej instancji podzielił pogląd organu, że sporny produkt spełniał warunki zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego, gdyż w jego oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie pochodzenia (art. 3 pkt. 10 lit. c tej ustawy). Tego ustalenia autor skargi kasacyjnej skutecznie nie podważył, o czym była już mowa wyżej, zatem kwestionowanie w tym zakresie oceny wyrażonej w uzasadnieni zaskarżonego wyroku ma jedynie charakter polemiki z trafnym poglądem sądu pierwszej instancji, pozostając bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego uzasadnia art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804, ze zm.).