II GPP 20/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędzia NSA Irena Wiszniewska-Białecka (spr.) Sędzia del. WSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi J. D. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie w sprawie o sygn. akt II SAB/Lu 84/16 ze skargi J. D. na bezczynność Wojewody Lubelskiego w przedmiocie stypendium sportowego postanawia oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

W dniu 8 marca 2017 r. J. D. wniósł skargę na przewlekłość postępowania toczącego się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie w sprawie o sygn. akt III SAB/Lu 84/16 z jego skargi na bezczynność Wojewody Lubelskiego w przedmiocie stypendium sportowego. Skarżący wniósł: o stwierdzenie przewlekłości postępowania przed WSA, o wydanie odpowiednich zaleceń WSA i o zasądzenie na rzecz syna skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 10 000 zł "za bezprawne odrzucenie skargi przez WSA (...), niewykonywanie swoich obligatoryjnych, nakazowo wyznaczonych działań". W uzasadnieniu skargi na przewlekłość postępowania skarżący przedstawił argumenty mające wskazywać na wadliwość odrzucenia przez WSA skargi na bezczynność Wojewody Lubelskiego. Kilkukrotnie stwierdził, że przewlekłość polegała na odrzuceniu skargi. Zdaniem skarżącego, wskutek przewlekłości postępowania WSA, brak działania Wojewody pozostał bez żadnej kontroli i nadzoru prawnego. Skarżący wskazał, że przewlekłość polegała także na niepowiadomieniu Okręgowej Rady Adwokackiej, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy był wskazany konkretny adwokat, którego skarżący chciał widzieć w roli swojego pełnomocnika w tej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga na przewlekłość postępowania nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1259 ze zm.; ustawa o skardze na przewlekłość postępowania), strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). Z art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania wynika, że dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie, przy czym dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Dla uwzględnienia skargi konieczne jest zatem ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka ta jest nieuzasadniona. O przewlekłości postępowania decyduje ocena całego okresu podejmowania czynności przez dany sąd. Przewlekłość zachodzi wtedy, gdy okres ten przekracza rozsądne granice. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sprawie, której dotyczy skarga na przewlekłość postępowania WSA w Lublinie granic tych nie przekroczył. Z akt sprawy wynika, że skarga na bezczynność Wojewody Lubelskiego została złożona przez skarżącego osobiście w siedzibie tego organu 26 kwietnia 2016 r. Podczas oceny, czy doszło do naruszenia prawa skarżącego do rozpoznania jego skargi bez nieuzasadnionej zwłoki uwzględnić trzeba okres jaki minął od tej daty. Z akt sprawy wynika, że po wniesieniu skargi doszło do następujących zdarzeń: - 17 maja 2016 r. (czyli w terminie określonym w art. 54 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn.; p.p.s.a.) Wojewoda przekazał skargę wraz z odpowiedzią na nią do WSA w Lublinie, - 18 maja 2016 r. Przewodniczący Wydziału II WSA w Lublinie zarządził doręczenie skarżącemu odpisu odpowiedzi na skargę; zarządzenie to wykonano 24 maja 2016 r., - 3 czerwca 2016 r. skarżący złożył w biurze podawczym WSA w Lublinie pismo zatytułowane "Ustosunkowanie się do odpowiedzi Wojewody", - 10 czerwca 2016 r. Przewodniczący zarządził doręczenie tego pisma Wojewodzie; zarządzenie to wykonano 13 czerwca 2016 r., - 27 czerwca 2016 r. zostało wydane zarządzenie o wezwaniu skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego; zarządzenie to zostało wykonane tego samego dnia, - 7 lipca 2016 r. skarżący uiścił należny wpis od skargi, - 17 sierpnia 2016 r. sędzia sprawozdawca wydał zarządzenie, że sprawa jest gotowa do skierowania na rozprawę, - 30 sierpnia 2016 r. zostało wydane zarządzenie o wyznaczeniu rozprawy na 29 września 2016 r. i zawiadomieniu o tym stron; zawiadomienia zostały wysłane stronom 30 sierpnia 2016 r., - 29 września 2016 r. odbyła się rozprawa przed WSA w Lublinie, - 29 września 2016 r. WSA wydał postanowienie o odrzuceniu skargi i zwrocie skarżącemu wpisu sądowego, - 6 października 2016 r. sędzia sprawozdawca sporządził uzasadnienie tego postanowienia; pozostali sędziowie ze składu orzekającego podpisali uzasadnienie 19 i 20 października 2016 r., - 21 października 2016 r. odpis postanowienia o odrzuceniu skargi wysłano skarżącemu i Wojewodzie, - 23 listopada 2016 r. skarżący złożył osobiście w biurze podawczym WSA w Lublinie pismo zatytułowane "Wniosek o uchylenie postanowienia z dnia 29 września 2016 roku" (2 grudnia 2016 r. skarżący złożył pismo nazwane załącznikiem do tego wniosku), - 25 listopada 2016 r. do akt sprawy wpłynął wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym podpisany przez O. D., - 7 grudnia 2016 r. WSA w Lublinie wezwał skarżącego do sprecyzowania, czy pismo zatytułowane "Wniosek o uchylenie postanowienia z dnia 29 września 2016 roku" jest skargą kasacyjną; zarządzenie to wykonano 15 grudnia 2016 r., - 21 grudnia 2016 r. skarżący został wezwany do wyjaśnienia, czy wniosek o przyznanie prawa pomocy składa on, czy O. D. (niebędący stroną niniejszego postępowania); zarządzenie to wykonano 22 grudnia 2016 r. - 27 grudnia 2016 r. skarżący złożył osobiście pismo procesowe, w którym wyjaśnił, że "Wniosek o uchylenie postanowienia z dnia 29 września 2016 roku" nie jest skargą kasacyjną, - 28 grudnia 2016 r. WSA w Lublinie wydał postanowienie o odrzuceniu (jako niedopuszczalnego) wniosku skarżącego o uchylenie postanowienia z 29 września 2016 r.; odpis tego postanowienia został 4 stycznia 2017 r. wysłany stronom postępowania, - 30 grudnia 2016 r. skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, - 5 stycznia 2017 r. referendarz sądowy wydał postanowienie o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata; odpis postanowienia został doręczony skarżącemu 10 stycznia 2017 r., - 30 stycznia 2017 r. (po uprawomocnieniu się postanowienia o przyznaniu prawa pomocy) WSA zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej w Lublinie (ORA) o wyznaczenie adwokata dla skarżącego, - 8 lutego 2017 r. do akt wpłynęło pismo ORA informujące, że pełnomocnikiem skarżącego został wyznaczony adwokat M. G., - 13 lutego 2017 r. wyznaczony pełnomocnik skarżącego wykonał fotokopie całości akt sprawy, - 17 lutego 2017 r. WSA w Lublinie poinformował ORA, że we wniosku z 25 listopada 2016 r. skarżący domagał się, aby jego pełnomocnikiem ustanowić adwokata S. K.; WSA wyjaśnił następnie (pismo do ORA z 27 lutego 2017 r.), że nie ma kompetencji do zwolnienia z obowiązków pełnomocnika wyznaczonego przez ORA, - 27 lutego 2017 r. pełnomocnik skarżącego złożył w WSA opinię prawną w przedmiocie niestwierdzenia podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, - 28 lutego 2017 r. Przewodniczący Wydziału wydał zarządzenie o doręczeniu skarżącemu odpisu wspomnianej opinii; zarządzenie to wykonano 2 marca 2017 r. - 8 marca 2017 r. skarżący złożył skargę na przewlekłość postępowania toczącego się przed WSA w Lublinie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawiony ciąg czynności podejmowanych w toku postępowania przed WSA w Lublinie nie wskazuje, aby doszło do przewlekłości tego postępowania. Każda czynność procesowa była podejmowana bez nieuzasadnionej zwłoki. Od złożenia skargi do wydania postanowienia o jej odrzuceniu minęło 5 miesięcy. Okres ten nie może być uznany za zbyt długi, tym bardziej, że w tym czasie zarówno Wojewoda, jak i WSA podejmowali niezbędne, przewidziane prawem czynności (m.in. sporządzenie i przekazanie odpowiedzi na skargę, wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego, wcześniejsze zawiadomienie stron o terminie rozprawy). Wszelkie późniejsze czynności WSA były podejmowane w odpowiedzi na pisma procesowe składane przez skarżącego. Również w tym zakresie działania WSA następowały niezwłocznie i stanowiły realizację obowiązków nałożonych na sąd w przepisach p.p.s.a. Wbrew twierdzeniom skarżącego o przewlekłości postępowania nie świadczy okoliczność, że ORA wyznaczyła pełnomocnikiem skarżącego innego adwokata niż wskazany w piśmie z 25 listopada 2016 r. Fakt ten nie ma żadnego znaczenia z punktu widzenia rozpoznania sprawy skarżącego w rozsądnym terminie. Podkreślić należy, że adwokat wyznaczony do reprezentowania skarżącego podjął czynności niezwłocznie i żadna z nich nie zmierzała do nadmiernego przedłużenia postępowania sądowego. Bezzasadne jest również upatrywanie przez skarżącego przewlekłości postępowania w tym, że WSA odrzucił skargę. W skardze na przewlekłość postępowania skarżący przedstawił obszerną argumentację, że WSA nie miał podstaw do odrzucenia jego skargi na bezczynność Wojewody. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, tego rodzaju argumenty mogły być skutecznie ponoszone wyłącznie w skardze kasacyjnej od postanowienia o odrzuceniu skargi, której - jak wynika z akt sprawy - skarżący nie złożył. Kwestia zgodności z prawem orzeczenia WSA o odrzuceniu skargi nie może natomiast być badana w postępowaniu inicjowanym skargą na przewlekłość postępowania. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania orzekł jak w sentencji postanowienia. PG