II FZ 95/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 października 2016 r. sygn. akt I SA/Po 173/16 w zakresie odrzucenia skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 16 grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. postanawia oddalić zażalenie.

Przedmiotem zażalenia M. K. (dalej: skarżąca, strona) jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 26 października 2016 r., sygn. akt I SA/Po 173/16, mocą którego odrzucono jej skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z 16 grudnia 2015 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. Referendarz sądowy postanowieniem z 29 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Po 173/16, oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Odpis orzeczenia został doręczony pełnomocnikowi skarżącej 12 marca 2016 r. Następnie zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 18 marca 2016 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 934 zł pod rygorem jej odrzucenia. Pismem z 21 marca 2016 r., pełnomocnik skarżącej wniósł sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 23 marca 2016 r., uchylono zarządzenie z 18 marca 2016 r. WSA w Poznaniu postanowieniem z 4 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SA/Po 173/16, odrzucił sprzeciw skarżącej z uwagi na niezachowanie terminu do jego wniesienia. Pismem z 9 kwietnia 2016 r. pełnomocnik skarżącej wniósł zażalenie na wskazane ostatnio postanowienie, które uznano za oczywiście uzasadnione, na skutek czego WSA w Poznaniu postanowieniem z 26 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SA/Po 173/16, uchylił swoje postanowienie z 4 kwietnia 2016 r., utrzymując zarazem w mocy wskazane powyżej postanowienie referendarza sądowego z 29 lutego 2016 r. Pismem z 5 maja 2016 r. strona skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie Sądu z 26 kwietnia 2016 r. WSA w Poznaniu postanowieniem z dnia 17 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Po 173/16, odrzucił zażalenie strony z 5 maja 2016 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 19 maja 2016 r., wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 934 zł pod rygorem jej odrzucenia. Pismem z 30 maja 2016 r., skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie Sądu z 17 maja 2016 r., które Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z 24 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FZ 426/16. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 8 września 2016 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do wykonania prawomocnego zarządzenia z 18 marca 2016 r., o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wezwanie wystosowane na podstawie wskazanego ostatnio zarządzenia doręczono pełnomocnikowi skarżącej 12 września 2016 r. (k. 115 akt sądowych). W odpowiedzi na omówione wezwanie pełnomocnik skarżącej 19 września 2016 r., przesłał kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 28 września 2016 r., uchylono wcześniejsze zarządzenie z 8 września 2016 r. Na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 28 września 2016 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do wykonania prawomocnego zarządzenia z 19 maja 2016 r., o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. Wezwanie wystosowane na podstawie omówionego ostatnio zarządzenia doręczono pełnomocnikowi skarżącej 6 października 2016 r. Pismem z 13 października 2016 r. pełnomocnik skarżącej poinformował, że pismem z 19 września 2016 r. złożył nowy wniosek o przyznanie prawa pomocy. Strona skarżąca nie uiściła wymaganego wpisu od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że warunkiem skutecznego wniesienia skargi jest uiszczenie wpisu sądowego. Zdaniem Sądu ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia na toczące się postępowanie. Z uwagi na powyższe strona skarżąca mimo złożenia powtórnego wniosku o przyznanie prawa pomocy zobowiązana była do uiszczenia należnego wpisu od skargi. Tymczasem w sprawie mimo wezwania nie uiszczono należnego wpisu od skargi. W takiej sytuacji zastosowanie musi znaleźć art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ‒ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718; dalej: p.p.s.a.). W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 220 § 3 w zw. z art. 58 § 3 i art. 16 § 2 p.p.s.a. odrzucił skargę. W zażaleniu od tego postanowienia pełnomocnik w imieniu skarżącej stwierdził, że Sąd bezpodstawnie odrzucił skargę bez uprzedniego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, mimo że z żadnego przepisu nie wynika, by taki wniosek był niedopuszczalny. W ocenie pełnomocnika nie ma znaczenia dla sprawy to, czy wniosek o prawo pomocy jest pierwszym, czy kolejnym wnioskiem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że w następstwie prawomocnego zakończenia postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy należało - stosownie do art. 220 § 1 p.p.s.a. - wezwać stronę do uiszczenia wpisu od skargi, wyznaczając ustawowy termin do dokonania tej czynności oraz wskazując rygor jej niewykonania. Ponadto, mimo tego, że skarżąca po doręczeniu jej wezwania, a przed upływem 7-dniowego terminu do uiszczenia wpisu, wystąpiła do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, bieg terminu do opłacenia skargi nie został przerwany, a jego bezskuteczny upływ skutkować musiał odrzuceniem skargi. Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza, że strona ma obowiązek uiszczenia wymaganego wpisu (por. postanowienie NSA z dnia 10 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 667/14, postanowienie NSA z dnia 10 czerwca 2016 r., sygn. akt I GZ 379/16). Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, choć strona ma prawo do złożenia takiego wniosku w wypadku zmiany okoliczności sprawy na podstawie art. 165 p.p.s.a. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA z dnia 10 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 115/10, postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 761/13). Nie przerywa też biegu terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie. Dopiero bowiem wydanie przez Sąd prawomocnego postanowienia odmiennej treści w przedmiocie udzielania stronie prawa pomocy skutkuje utratą mocy pierwszego postanowienia. Odmienne postępowanie sądu może prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do meritum. Mając na uwadze powyższe rację ma pełnomocnik skarżącej, że ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest niedopuszczalny. Nie wywołuje on jednak takich skutków procesowych, jak pierwszy wniosek dotyczący tej kwestii. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji zasadnie odrzucił skargę skarżącej, która mimo prawidłowego wezwania nie uiściła wpisu od skargi. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.