II FZ 945/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jolanta Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Po 238/16 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 8 grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy odroczenia zapłaty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za czerwiec 2015 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 22 listopada 2016 r., sygn. akt. I SA/Po 238/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę P. B. (dalej jako: "skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 8 grudnia 2015 r. w przedmiocie odmowy odroczenia zapłaty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za czerwiec 2015 r. Stan sprawy przedstawia się następująco: Pismem z dnia 7 stycznia 2016 r. skarżący wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 8 grudnia 2015 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 16 lutego 2016 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. W otwartym terminie do uiszczenia wpisu skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2016 r. starszy referendarz sądowy WSA w Poznaniu oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W wyniku rozpoznania sprzeciwu skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 10 maja 2016 r. utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego. W związku z prawomocnym rozstrzygnięciem postępowania o przyznanie prawa pomocy, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z dnia 12 października 2016 r. skutecznie doręczono skarżącemu, za pośrednictwem osoby uprawnionej do odbioru przesyłek, w dniu 17 października 2016 r. odpis prawomocnego zarządzenia z dnia 16 lutego 2016 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W dniu 20 października 2016 r., tj. w terminie otwartym do uiszczenia wpisu sądowego skarżący złożył pismo, w którym ponownie wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. We wskazywanym na wstępie postanowieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę skarżącego z uwagi na bezskuteczny upływ terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Sąd podkreślił, że warunkiem skutecznego wniesienia skargi jest uiszczenie wpisu sądowego, czego skarżący nie uczynił (7-dniowy termin do uiszczenia wpisu upływał z dniem 24 października 2016 r.). W zakreślonym terminie skarżący wystąpił natomiast z ponownym wnioskiem o zwolnienie go od kosztów sądowych. Sąd podkreślił, że ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, nawet dokonane w terminie wskazanym w kolejnym wezwaniu do uiszczenia wpisu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy i pozostaje bez wpływu na bieg terminu przewidzianego w ustawie. Ze skutku prawnego, jakim jest prawomocność postanowienia sądu z dnia 14 kwietnia 2016 r., o sygn. akt I SA/Po 238/16, odmawiającego prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, wynika obowiązek zapłaty wymaganego wpisu od skargi oraz obowiązek sądu do ponownego wezwania do jego uiszczenia (por. postanowienie NSA z dnia 4 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 58/05, dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z uwagi na powyższe Sąd stwierdził, że na skarżącym ciążył - wynikający z prawomocnego postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy - obowiązek uiszczenia wpisu od skargi. Po upływie wyznaczonego terminu do uiszczenia wpisu od skargi podlegała ona odrzuceniu. Pismem z dnia 29 listopada 2016 r. skarżący złożył zażalenie, w którym wniósł o uchylenie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 listopada 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 230 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a") od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (art. 230 § 2 p.p.s.a.). Z kolei jak stanowi art. 220 § 1 p.p.s.a. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Z kolei zgodnie z § 3 wskazanego powyżej przepisu, skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. W rozpoznawanej sprawie zaktualizował się skutek procesowy, o którym mowa w art. 220 § 3 p.p.s.a. Skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi, przy czym w wezwaniu do wykonania prawomocnego zarządzenia z 16 lutego 2016 r. wyraźnie zaznaczono, że nieuiszczenie należnej opłaty skutkować będzie odrzuceniem skargi. Termin do uiszczenia wpisu bezskutecznie upłynął z dniem 24 października 2016 r. W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji zobowiązany był skargę odrzucić, co też uczynił, stosownie do treści art. 220 § 3 p.p.s.a. Odnosząc się natomiast do ponownego złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazać należy, że Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 1999 r., sygn. I CKN 1064/97 (publ. OSNC 1999, nr 9, poz. 153) oraz w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2007 r. sygn. akt II FSK 649/06 (LEX nr 927112) oraz z dnia 7 lutego 2011 r. sygn. akt II FSK 2274/10 (LEX nr 742349), zgodnie z którym ponowne złożenie wniosku, nawet w terminie przewidzianym dla uiszczenia wpisu, nie może uchylić skutków prawomocności pierwotnego rozstrzygnięcia w kwestii prawa pomocy. Sąd podziela też pogląd wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 1999 r., sygn. I CKN 1461/98 (publ. OSNC 1999, nr 11, poz. 196), iż postanowienie w sprawie prawa pomocy, jako orzeczenie nie rozstrzygające o istocie sprawy nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej, ale ma pełny przymiot prawomocności, czyli wiążącą moc skonkretyzowanej i zindywidualizowanej przez sąd normy prawnej. Z mocy tej wypływa obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu i faktu tego nie zmienia obowiązek ponownego wezwania jej do uiszczenia opłaty - ze wskazaniem kwoty oraz skutków jej nieuiszczenia. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie mogło uchronić skarżącego przed ujemnymi następstwami niewykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. Obowiązkiem skarżącego domagającego się zmiany postanowienia w tym przedmiocie było bowiem wykazanie, że nastąpiła zmiana jego sytuacji majątkowej w porównaniu do tej ocenianej poprzednio. Natomiast skarżący składając ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie przedstawił żadnych nowych okoliczności, które potwierdzałyby pogorszenie jego sytuacji majątkowej w okresie od wydania prawomocnego postanowienia z dnia 10 maja 2016 r. Skarżący ponownie występując o przyznanie prawa pomocy powielił pierwotny wniosek. Tym samym w sprawie nie wystąpiła okoliczność uzasadniająca uchylenie prawomocnego postanowienia w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy oraz ponowne merytoryczne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. zażalenie oddalił.