II FZ 925/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stefan Babiarz po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. O. i A. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Sz 127/19 odrzucającego skargę kasacyjną A.O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 września 2019 r., I SA/Sz 127/19 w sprawie ze skargi A. O., J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 28 listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2018 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Wyrokiem z dnia 5 września 2019 r., I SA/Sz 127/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę małżeństwa A. O. i J. O. (zwanych dalej skarżącymi) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 28 listopada 2018 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2018 r. W dniu 11 września 2019 r. (karta 33) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wpłynęło pismo podpisane jedynie przez skarżącego, stanowiące wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Zarządzeniem z dnia 11 września 2019 r. uznano, że wniosek skarżącego został złożony w terminie i w związku z tym skarżący został wezwany o podanie numeru PESEL. Opłata od wniosku o uzasadnienie w wysokości 100 zł została uiszczona. W odpowiedzi na wezwanie (karta 36) skarżący zaznaczył, że wezwanie traktuje jako próbę zabrania mu konstytucyjnego prawa do dwuinstancyjnego postępowania i podał wymagany w wezwaniu swój numer PESEL. Uzasadnienie wyroku zostało sporządzone i doręczone stronie, która o to wnosiła – skarżącemu (karta 54). Od wyroku została wniesiona skarga kasacyjna, podpisana przez skarżącego będącego notariuszem, występującego w imieniu swoim i swojej żony. Skarga kasacyjna została sporządzona w dniu 7 listopada 2019 r., pełnomocnictwo opatrzone jest datą 4 listopada 2019 r. Skarga kasacyjna została opłacona w wysokości 100 zł (karta 60). Postanowieniem z dnia 19 listopada 2019 r., I SA/Sz 127/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę kasacyjną skarżącej, wskazując, że nie wnosiła ona o sporządzenie uzasadnienia. Skarżący (występujący również jako pełnomocnik skarżącej- swojej żony) w zażaleniu wskazał, że sąd pierwszej instancji niezasadnie odrzucił skargę kasacyjną jego żony. Zarzucił naruszenie: - art. 178 w związku z art. 177a) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że skargę kasacyjną skarżącej, reprezentowanej przez skarżącego działającego na podstawie pełnomocnictwa należało odrzucić z uwagi na jej niedopuszczalność ze względu na fakt, iż złożenie skargi kasacyjnej nie zostało poprzedzone wystąpieniem przez skarżącą z wnioskiem o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Wskazał, że skarżąca udzieliła skarżącemu pełnomocnictwa, zaś sąd nie wezwał skarżących o to pełnomocnictwo, czyli o uzupełnienia braku formalnego wniosku w wyznaczonym terminie, - art. 36 ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - poprzez błędne przyjęcie przez sąd, że skarżący w przedmiotowej sprawie potrzebuje w ogóle dokumentu pełnomocnictwa, gdyż przedmiot skargi dotyczy majątku skarżących objętego ustawową wspólnością majątkową małżeńską, - art. 176 ust. 1 Konstytucji RP - poprzez wydanie przez sąd orzeczenia skutkującego nieuzasadnionym zamknięciem drogi do dalszego postępowania w sprawie, a co za tym idzie pozbawienie skarżącej i pośrednio również skarżącego konstytucyjnego prawa do dwuinstancyjnego postępowania w sytuacji, gdy przyjęte przez sąd rozważania były błędne i nie powinny skutkować uznaniem skargi kasacyjnej jako niedopuszczalnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. Należy wskazać, że ustawodawca wprowadził precyzyjną regułę w art. 141 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którą w sprawach, w których oddalono skargę, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku lub doręczenia odpisu sentencji. Zgodnie z art. 34 p.p.s.a. strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Natomiast w myśl art. 35 § 1 p.p.s.a. pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia (...). Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazuje w art. 37, że pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy. Między małżonkami nie ma dorozumianego pełnomocnictwa. Można ustanowić pełnomocnikiem współmałżonka. Pełnomocnictwo powinno zostać sporządzone na piśmie, zostać przedłożone przy pierwszej czynności i znajdować się w aktach. Jednocześnie, skargę kasacyjną może wnieść strona po doręczeniu jej odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Stanowi o tym art. 177 p.p.s.a.: Art. 177. [Wniesienie skargi kasacyjnej] § 1. Skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Skarga kasacyjna nie może być skutecznie wniesiona bez uprzedniego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Oznacza to, że strona, która nie wystąpiła z przedmiotowym wnioskiem, nie może skutecznie wnieść skargi kasacyjnej nawet w sytuacji, gdy orzeczenie to zostało uzasadnione na wniosek innej strony i jej skutecznie doręczone (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2005 r., II GZ 9/05). Sąd nie bada, czy strona mogła zapoznać się z uzasadnieniem sporządzonym dla innego podmiotu, a może usłyszała od osoby otrzymującej pisemne uzasadnienie wyroku streszczenie motywów i na tej podstawie postanowiła wnieść skargę kasacyjną. Ustawa stanowi wprost, że tylko strona, która wniosła o uzasadnienie i otrzymała je – może wnieść skargę kasacyjną, miała bowiem możliwość zapoznania się z pisemnym uzasadnieniem. Prawidłowo sąd podkreślił, że zgodnie z art. 173 § 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną może wnieść strona po doręczeniu jej odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Jeżeli uzasadnienie wyroku zostało sporządzone na wniosek strony (art. 142 § 2 p.p.s.a.) odpis wyroku z uzasadnieniem doręcza się tylko tej stronie, która złożyła wniosek. Ma to zapewnić porządek procesowy. Skoro strona wniosła o sporządzenie uzasadnienia, doręczono jej uzasadnienie, przyjmuje się, że strona mogła się zapoznać z pisemnym uzasadnieniem wyroku i może – dostrzegając nieprawidłowości – wnieść środek odwoławczy. Skoro ustawa stanowi, że skargę kasacyjną może wnieść strona po doręczeniu jej odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, a w niniejszej sprawie skarżąca o sporządzenie uzasadnienia nie wystąpiła, zatem nie doręczono jej sporządzonego na jej wniosek uzasadnienia – jej skarga kasacyjna jest niedopuszczalna. Brak uzasadnienia wyroku stanowi zatem "inną przyczynę", o której mowa w art. 178 p.p.s.a., stanowiącą o niedopuszczalności skargi kasacyjnej, uzasadniającą jej odrzucenie (v. postanowienia NSA z dnia: 30 października 2012 r., sygn. akt II GZ 373/12, 7 czerwca 2013 r., sygn. akt II FZ 71/13, 7 lipca 2004 r., GZ 25/04). Trafnie również wskazał sąd pierwszej instancji, że skarżąca na żadnym etapie nie wystąpiła z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Z powyższego nie wynika, że małżonek może być dorozumianym pełnomocnikiem, jeżeli sprawa dotyczy majątku wspólnego. Oznacza to, że do akt sprawy powinien zostać dołączony dokument potwierdzający udzielenie pełnomocnictwa uprawniającego do reprezentowania strony w wymienionym postępowaniu. Skarżący zarzucił, że nie został wezwany o przedłożenie pełnomocnictwa, a powinien był bowiem sąd powinien był się domyślić, iż skarżący będzie reprezentował w sprawie swoją żonę. Należy wskazać, że sąd nie miał obowiązku domyślać się, czy skarżący zamierza reprezentować współmałżonka. Po drugie, skarżący we wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku napisał wprost "wnoszę (nie: wnosimy) o doręczenie mi (nie:nam) odpisu przedmiotowego wyroku wraz z uzasadnieniem". Na dole stronie widnieje imię, nazwisko i podpis skarżącego. Wreszcie, wymaganie, aby strona dopełniła wymogów formalnych przewidzianych w ustawie nie jest ograniczaniem jej prawa do sądu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a.