II FZ 90/14

II FZ 90/14 POSTANOWIENIE Dnia 26 lutego 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jerzy Płusa po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Klubu Sportowego "[...]" z siedzibą w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 23 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Go 565/13 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Klubu Sportowego "[...]" z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 10 września 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2009 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 23 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/Go 565/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Klubu Sportowego "[...]" z siedzibą w G. - zwanego dalej "Klubem", na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 10 września 2013 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2009 r. Przedstawiając w uzasadnieniu stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że w związku ze złożeniem skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, Sąd wezwał Klub do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 1 512 zł. W odpowiedzi na to wezwanie Klub złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazał, że jest stowarzyszeniem kultury fizycznej, którego statutowym celem jest rozwój i popularyzacja sportów motorowych. W związku z wszczęciem postępowania egzekucyjnego zajęty został rachunek bankowy (kwota około 90 000 zł), w konsekwencji Klub został pozbawiony środków finansowych, nie tylko na opłacenie zarządzonego wpisu sądowego, lecz także na swoją działalność statutową. Na potwierdzenie tego przedłożono tytuł wykonawczy oraz zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego. Klub, wezwany został w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń. W odpowiedzi poinformował, że nie posiada majątku trwałego, nie ma podpisanych umów leasingowych. Nie ma środków na rachunku bankowym. Podał, że jest jedynym akcjonariuszem spółki "S. [...]" S.A. w G. i posiada 12.010 akcji imiennych o wartości nominalnej 100 zł każda. W okresie od 1 stycznia do 31 października 2013 r. przychody netto ze sprzedaży wyniosły 1.999.349,59 zł, zaś koszty uzyskania przychodów: 86.934,02 zł. Zysk Klub określił na 112.415,57 zł, z których 90.000 zł ma być zajęte na poczet zaległości podatkowej. Z kolei, z przedłożonego zeznania CIT-8 za 2012 r., wynika: przychód 721.820,21 zł, koszty 268.960,27 zł i dochód 452.859,94 zł. Klub przedstawił również deklaracje w podatku od towarów i usług za sierpień, wrzesień i październik 2013 r., w których zadeklarowano sprzedaż brutto towarów i usług w poszczególnych miesiącach odpowiednio: 20.325 zł, 90.000 zł i 0,00 zł oraz nabycie towarów i usług kolejno w poszczególnych miesiącach: 9.730 zł, 5.900 zł i 400 zł. Sąd pierwszej instancji po przytoczeniu treści przepisów regulujących instytucję zwolnienia od kosztów sądowych, tj. art. 244 § 1, art. 245 § 2, art. 246 § 1 i § 2 P.p.s.a. ocenił zebrany materiał dowodowy i nie znalazł podstaw do przyznania Klubowi prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. Z przedstawionych bowiem dokumentów wynika, iż Klub pomimo deklarowanych problemów finansowych, spowodowanych zajęciem rachunku bankowego, w dalszym ciągu funkcjonuje prowadząc działalność. Co więcej, Klub nie dowiódł, że zaprzestał finansowania swoich wydatków. Wręcz odwrotnie oświadczył, że terminowo realizuje układ ratalny zawarty z Urzędem Miasta. Stwierdzić zatem należało, że Klub nadal posiada źródła pozwalające na finansowanie swych wydatków. Jak sam bowiem przedstawił, dochody stanowią głównie składki członkowskie, darowizny i dotacje, zaś jedynie okazjonalnie - dochody z organizowanych zawodów. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, okoliczność zakończenia sezonu żużlowego podnoszona przez Klub, nie ma decydującego i znaczącego wpływu na wysokość uzyskiwanych przez Klub dochodów. Wprawdzie Klub dodatkowo zaakcentował, iż musi zgromadzić środki na spłatę ostatniej raty ze wspomnianego wyżej układu ratalnego w wysokości 118.500 zł płatnej do dnia 15 grudnia 2016 r., to jednak - w opinii Sądu - nie jest to okoliczność, która pozwala na przyznanie prawa pomocy. Sąd podkreślił, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy i formułując oceny opiera się na oświadczeniach co do aktualnej, a nie przyszłej, sytuacji majątkowej i finansowej. Dotychczas Klub osiągał dość wysokie dochody (dochód za 2012 r. - 452.859,94 zł, za 10 m-cy 2013 r. - 112.415,57 zł), natomiast ani Sąd, ani nawet Klub nie są w stanie przewidzieć, jaka będzie sytuacja finansowa i majątkowa Klubu do 2016 r. Wywodzenie zatem okoliczności, co do przyszłej kondycji finansowej przekracza zakres rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Za zwolnieniem Klubu z kosztów sądowych nie przemawia również fakt prowadzenia egzekucji z jego majątku i zajęcie rachunku bankowego, bowiem badaniu podlega całokształt sytuacji majątkowej, a nie tylko posiadane przez Klub kwoty pieniężne. Ponadto podkreślono, że Klub posiada akcje, w ostateczności których "spieniężenie" pozwoliłyby na pokrycie wydatków. W takiej sytuacji trudno podzielić argumentację Klubu, że nie posiada on możliwości uzyskania jakiegokolwiek dochodu z posiadanego majątku. Powyższej oceny nie zmienia również fakt prowadzenia równolegle dwóch postępowań zainicjowanych przez Klub (sygn. akt I SA/Go 573/13), tym bardziej, że należny wpis sądowy w obu sprawach, w zestawieniu z obrotem Klubu w obecnym roku, jak i poprzedzającym roku podatkowym, stanowi wartość niewspółmiernie niską. W zażaleniu Klub zarzucił naruszenie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., poprzez odmowę zwolnienia Klubu z kosztów wpisu sądowego od skargi pomimo, że Klub wskazał iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów wpisu sądowego. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Uzasadniając zażalenie, Klub jeszcze raz opisał swoją sytuację finansową oraz skrótowo przedstawił główne tezy z zaskarżonego postanowienia. Natomiast odpowiadając na zarzuty Sądu wyjaśnił, że podany w postanowieniu zysk z działalności Klubu w wysokości 112.415 zł został w przeważającej części (90 000 zł) zajęty poprzez zajęcie rachunku bankowego. Dalej wskazał na fakt spłaty w układzie ratalnym nierozliczonej dotacji w tym konieczność zapłaty ostatniej raty w wysokości 118.500 zł do dnia 15 grudnia 2016 r. Tak więc, w 2013 r. Klub z zysków spłacił zobowiązania z 2007 r. w łącznej kwocie 45.000 zł. Natomiast dochód Klubu w przeważającej części stanowią składki członkowskie, darowizny, dotacje oraz okazjonalne dochody z organizowanych zawodów, a w związku z zakończeniem sezonu Klub w najbliższym czasie nie spodziewa się znacznych wpływów na konto. Natomiast odpowiadając na zarzut posiadania imiennych akcji Klub podniósł, że akcje te nie dają mu bezpośredniej możliwości spłaty bieżących zobowiązań, w tym możliwości zapłaty wpisu, gdyż zbycie akcji imiennych jest procesem skomplikowanym i długotrwałym uzależnionym dodatkowo od zgody Rady Nadzorczej Klubu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu odwoławczego, nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., bowiem Sąd pierwszej instancji nie wydał zaskarżonego postanowienia na jego podstawie. Co prawda w uzasadnieniu znajduje się odwołanie do tego przepisu, ale Sąd pierwszej instancji uczynił to tylko celem wprowadzenia i szczegółowego wyjaśnienia regulacji wynikających z P.p.s.a., a dotyczących zakresu i przesłanek zwolnienia od kosztów sądowych. Mimo błędnie sformułowanego zarzutu, Sąd odwoławczy rozpoznał zażalenie na postanowienie i w jego ocenie prawidłowo Sąd pierwszej instancji przyjął, że Klub nie spełniła warunków przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W istocie dokonanie porównania wymaganych obecnie kosztów sądowych (wpis od skargi 1 512 zł) ze skalą wskazanej przez Klub działalności (dochód za 2012 r. - 452.859,94 zł, za 10 m-cy 2013 r. - 112.415,57 zł) nie implikuje konieczności udzielenia Klubowi pomocy z budżetu państwa. Klub nie zgadzając się z oceną sytuacji finansowej dokonaną przez Sąd pierwszej instancji, wskazał w zażaleniu na zajęcie rachunku bankowego oraz konieczność ratalnego spłacania zwrotu nierozliczonej dotacji. Wskazać jednak trzeba, że nie ma podstaw, aby przyjąć, że inne wierzytelności związane z działalnością Klubu korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym. Obowiązek ten wynika zaś z art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy przyznać rację Sądowi pierwszej instancji, że skoro Klub prowadzi działalność, a więc ma stałą możliwość pozyskiwania środków finansowych, a ponadto posiada akcje, to w tym stanie rzeczy nie można ponad wszelką wątpliwość uznać, że Klub wykazał, że spełnia warunki wskazane w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., co pociągałoby za sobą konieczność udzielenia mu pomocy ze środków budżetowych. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.