II FZ 883/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz (sprawozdawca) Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka Sędzia WSA (del.) Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku o wyłączenie sędziów: sędziego WSA Joanny Grzegorczyk-Drozda, sędziego NSA Jerzego Płusy, sędziego NSA Sylwestra Marciniaka, sędziego NSA Bogusława Dautera, sędziego NSA Grażyny Nasierowskiej, sędziego WSA Bogusława Woźniaka w sprawie z zażalenia B. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 października 2019 r., sygn. akt I SA/Łd 804/18 w przedmiocie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi B. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 19 września 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2018 r. postanawia: odrzucić wniosek

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 25 czerwca 2019 r. w sprawie I SA/Łd 804/18 oddalił skargę B. N. (dalej: Skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 19 września 2018 r. w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości za 2018 r. W skardze kasacyjnej sporządzonej i podpisanej przez Skarżącą i jej pełnomocnika S. N. zawarto wniosek o wyłączenie sędziego NSA Anny Świderskiej, sędziego WSA Joanny Grzegorczyk-Drozdy i sędziego WSA Bożeny Kasprzak od orzekania w sprawie. Postanowieniem z dnia 9 października 2019 r. WSA w Łodzi oddalił ten wniosek. Zażalenie od tego postanowienia, w którym zawarto kolejny wniosek o wyłączenie innych sędziów WSA, zostało oddalone prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt II FZ 883/19 z dnia 23 stycznia 2020 r. Postanowieniem WSA w Łodzi z dnia 20 maja 2020 r. odrzucono skargę kasacyjną. W zażaleniu na to postanowienie zawarto kolejny wniosek o wyłączenie sędziego WSA Joanny Grzegorczyk-Drozdy. Postanowieniem z dnia 7 lipca 2020 r. WSA w Łodzi odrzucił jako ponowny wniosek o wyłączenie sędziego WSA Joanny Grzegorczyk-Drozdy na podstawie art. 22 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."). Innym postanowieniem z tego samego dnia WSA w Łodzi odrzucił zażalenie Skarżącej na postanowienie tego Sądu z dnia 20 maja 2020 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej. W zażaleniu na te postanowienia z dnia 24 lipca 2020 r. zawarto kolejny wniosek o wyłączenie m.in. sędziego WSA Joanny Grzegorczyk-Drozdy. Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2020 r. WSA w Łodzi odrzucił zażalenie na postanowienie tego Sądu o odrzuceniu wniosku o wyłączenie od udziału w sprawie sędziego WSA Joanny Grzegorczyk-Drozdy. Pismem z dnia 18 sierpnia 2020 r., skierowanym i przesłanym bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II FZ 883/19, wniesiono o wyłączenie sędziego Jerzego Płusy, który "wykonywał czynności w sprawie II FZ 883/19". Postanowieniem z dnia 29 września 2020 r., wydanym w sprawie II FZ 883/19, Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił wniosek o wyłączenie sędziego Jerzego Płusy. Pismem z dnia 15 marca 2021 r., skierowanym i przesłanym bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II FZ 883/19, podpisanym przez Skarżącą i jej pełnomocnika, wniesiono o wyłączenie sędziów: WSA Joanny Grzegorczyk-Drozdy, NSA Jerzego Płusy, NSA Sylwestra Marciniaka, NSA Bogusława Dautera, NSA Grażyny Nasierowskiej, WSA Bogusława Woźniaka, "ze sprawy I SA/Łd 804/18 i II FZ 883/19". W uzasadnieniu wskazano, że stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu postanowienia NSA z dnia 29 września 2020 r. o tym, że "wniosek o wyłączenie sędziego wnosi się w toku postępowania" nie ma nic wspólnego z rzeczywistością, gdyż art. 20 § 1 p.p.s.a. nie określa ram czasowych do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego i wskazuje jedynie miejsce, gdzie można ustnie złożyć wniosek o wyłączenie sędziego. Z kolei pisemne złożenie wniosku jest opisane w art. 20 § 1 p.p.s.a. do spójnika "lub". Podano także, że z treści orzeczenia sądowego można się dowiedzieć nie tylko o stronniczości sędziego ale również o nastawieniu sędziego do sprawy czy do strony, o stanie emocjonalnym sędziego wydającego orzeczenie itd. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziów jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu. Należy na wstępie zauważyć, że wniosek o wyłączenie sędziego uruchamia incydentalny, uboczny tok postępowania w stosunku do głównego przedmiotu sprawy, którym w sprawie jest obciążenie Skarżącej podatkiem od nieruchomości za 2018 r. Po wydaniu postanowienia co do oddalenia wniosku o wyłączenie sędziego przez sąd, przed którym toczy się dane postępowanie, stronie przysługuje z mocy art. 194 § 1 pkt 6 p.p.s.a. prawo do wniesienia na nie zażalenia. Na skutego skutecznie wniesionego zażalenia uruchamiane jest nowe postępowanie zażaleniowe, które ma również charakter uboczny i incydentalny w stosunku do głównego przedmiotu sprawy. Kończy się ono definitywnie wydaniem prawomocnego postanowienia przez sąd odwoławczy rozpatrujący zażalenie, gdyż z mocy art. 168 § 1 p.p.s.a. nie przysługuje od niego środek odwoławczy. Skoro wobec tego po wydaniu postanowienia przez WSA w Łodzi z dnia 9 października 2019 r. w przedmiocie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziów uruchomiono postępowanie zażaleniowe, to zakończyło się ono wydaniem prawomocnego postanowienia przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 23 stycznia 2020 r., w sprawie II FZ 883/19. Wobec tego sprawa Skarżącej o wyłączenie sędziów nie może toczyć się nadal w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Jak trafnie zauważono w postanowieniu wydanym w niniejszej sprawie w dniu 29 września 2020 r. wniosek o wyłączenie sędziego wnosi się w toku postępowania, gdyż służy on zagwarantowaniu rozpoznania sprawy przez bezstronny sąd, tj. sąd w składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. W tym zakresie sformułowanie "w toku postępowania", którym posługuje się art. 20 § 1 p.p.s.a. zakreśla ramy czasowe uprawnienia do wystąpienia z takim wnioskiem co do obydwu członów alternatywy nierozłącznej użytej w tym przepisie, czyli także co do wniosku zgłoszonego na piśmie. Skoro przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie jest już procedowana sprawa zainicjowana zażaleniem złożonym na postanowienie z dnia 9 października 2019 r., to tym samym nie ma już możliwości składania skutecznego wniosku o wyłączenie sędziów od orzekania w sprawie o sygn. akt II FZ 883/19. Nie można także uznawać, że wniosek taki dotyczy ewentualnych przyszłych spraw, gdyż nie jest możliwe składanie wniosku o wyłączenie sędziego w sprawie, która w ogóle jeszcze nie zawisła przed danym sądem, gdyż nie jest to sprawa w toku. Wobec tego na gruncie przedmiotowej sprawy niedopuszczalne jest żądanie zawarte we wniosku z dnia 15 października 2021 r. dotyczące wyłączenia na przyszłość wskazanych sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz sędziego delegowanego, którzy wcześniej rozpoznawali sprawy skarżącej lub udzielali jej jakichkolwiek informacji. Niedopuszczalny jest także w tym postępowaniu wniosek o wyłączenie przez Naczelny Sąd Administracyjny sędziego WSA w Łodzi, która orzekała w sprawie w pierwszej instancji i w ogóle nie zasiadała w składach orzekających Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zagadnienia związane z procesem stosowania prawa, w tym dokonywanej przez sędziów zasiadających w składach orzekających oceny ustalonego stanu faktycznego pod kątem obowiązujących przepisów o charakterze procesowym i zastosowanego prawa materialnego należą do procesu wykładni prawa dokonywanej przez sędziów w każdej indywidualnej sprawie z osobna. Wyrażana zatem w indywidualnych sprawach ocena stanowiska stron, czy przedstawianych wniosków nie może stanowić o podstawie do wyłączenia sędziego w innej, bliżej nieokreślone sprawie w przyszłości. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.