II FZ 84/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Aleksandra Wrzesińska - Nowacka po rozpoznaniu w dniu 3 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 października 2020 r. sygn. akt I SA/Kr 790/20 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. T. na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. z dnia 1 lipca 2020 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Zaskarżonym postanowieniem z 30 października 2020 r., sygn. I SA/Kr 790/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę M. T. (dalej: "skarżący") na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. z dnia 1 lipca 2020 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r. W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że powodem odrzucenia skargi było nieuiszczenie wpisu sądowego w kwocie 1787 zł w terminie 7 dniu od daty doręczenia wezwania. Skarżący otrzymał powyższe wezwanie 23 września 2020 r., a termin upływał w 30 września 2020 r. W zażaleniu z 17 listopada 2020 r. pełnomocnik skarżącego zaskarżył powyższe postanowienie w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 220 § 3 w zw. z art. 243 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. dalej: p.p.s.a) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżący nie uzupełnił w terminie braków fiskalnych złożonej skargi, podczas gdy w istocie skarżący w zakreślonym terminie złożył wniosek o udzielenie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od ponoszenia kosztów wpisu sądowego w całości, który to wniosek do dnia wydania postanowienia w przedmiocie odrzucenia skargi nie został rozpoznany - skarżący 30 września 2020 r. wysłał za pośrednictwem operatora pocztowego wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 19 listopada 2021 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, oddalił powyższy wniosek. Postanowieniem z 25 stycznia 2022 r. sąd utrzymał je w mocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jedną z podstawowych funkcji sądownictwa administracyjnego jest ochrona praw jednostki przed niezgodnym z prawem działaniem albo zaniechaniem administracji publicznej. Ochrona tych praw stanowiła podstawowy cel powołania do życia sądowej kontroli legalności decyzji administracyjnych (J.P. Tarno w: J.P. Tarno, E. Frankiewicz, M. Sieniuć, M. Szewczyk, J. Wyporska, Sądowa kontrola administracji. Podręcznik akademicki, Warszawa 2006, s. 25). Dążenie do zapewnienia w maksymalnym stopniu tej ochrony powinno przyświecać sądowi administracyjnemu w każdej rozpatrywanej sprawie. Orzekając w powyższej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny miał na uwadze szczególne okoliczności zaistniałego w sprawie stanu faktycznego. Sporną kwestią w rozpoznawanej sprawie było czy sąd pierwszej instancji prawidłowo odrzucił skargę skarżącego. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W takim przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy strona może wnieść przed wszczęciem postępowania lub w jego toku - w dowolnym czasie, aż do zakończenia postępowania prawomocnym wyrokiem. W szczególności strona może złożyć taki wniosek po otrzymaniu wezwania do uiszczenia opłaty sądowej, w terminie do uiszczenia tejże opłaty. Złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy przed upływem terminu do uiszczenia opłaty przerywa bieg tego terminu aż do czasu rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie jest zatem dopuszczalne odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia wpisu przed rozpoznaniem wniesionego w skardze wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tytułem wpisu. Odrzucenie skargi w takiej sytuacji stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. (H. Knysiak-Sudyka [w:] Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Komentarz. Orzecznictwo, wyd. V, Warszawa 2021, art. 243, art. 252.) W niniejszej sprawie skarżący otrzymał wezwanie w dniu 23 września 2020 r., a więc ostatnim dniem terminu do uiszczenia wpisu był dzień 30 września 2020 r. Skarżący twierdził, że w tej dacie (ostatniego dnia) wniósł do sądu pierwszej instancji wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmujący zwolnienie skarżącego od ponoszenia kosztów sądowych w całości. fakt ten wskazywał załączonym do zażalenia wnioskiem na formularzu PPF opatrzonym datą 30 września 2020 r. i kserokopią koperty z datownikiem poczty z datą 30 września 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji naruszył przepis art. 243 § 1 p.p.s.a. gdyż stanowi on, iż prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wobec tego Sąd I instancji w pierwszej kolejności powinien wyjaśnić czy wniosek skarżonego rzeczywiście wpłynął do Sądu jako odrębne pismo nadane do 30 września 2020 r. Następnie po wyjaśnieniu tej kwestii powinien stwierdzić czy braki fiskalne zostały uzupełnione w terminie. Z powyższych względów, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.