II FZ 835/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stefan Babiarz po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia F. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 października 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 70/14 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi F. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 18 listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. w kwestii zażalenia pełnomocnika skarżącego z dnia 6 lipca 2015 r. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 czerwca 2015 r. postanawia: oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z dnia 3 października 2016 r., I SA/Gl 70/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił zażalenie F.K.(zwanego dalej skarżącym) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 18 listopada 2013 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. w zakresie zażalenia skarżącego z dnia 6 lipca 2015 r. na postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 22 czerwca 2015 r. 2. Sąd wskazał, że w dniu 22 czerwca 2015 r. WSA w Gliwicach odrzucił skargę kasacyjną skarżącego jako niedopuszczalną. Skarżący napisał ją bowiem samodzielnie. Jednocześnie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy. WSA odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na to postanowienie. W dniu 6 lipca 2015 r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. 3. W związku z zakończeniem postępowania w zakresie przyznania prawa pomocy - wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od zażalenia z dnia 6 lipca 2015 r. w terminie 7 dni pod rygorem jego odrzucenia. Wezwanie doręczono w dniu 7 stycznia 2016. W dniu 14 stycznia 2016 r. skarżący ponownie zwrócił się z prośbą o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 9 maja 2016 r. WSA odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W dniu 11 lipca 2016 r. sąd odrzucił zażalenie, jakie skarżący wniósł. 4. Postanowienie z dnia 11 lipca 2016 r. nie zostało zaskarżone - w dniu 17 sierpnia 2016 r. Przewodniczący Wydziału I w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach wydał zarządzenie o wezwaniu skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 29 grudnia 2015 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od zażalenia z dnia 6 lipca 2015 r. W wezwaniu tym zaznaczono, że należy je wykonać w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia wskazanego zażalenia. Doręczono je skarżącemu w dniu 23 sierpnia 2016 r. i jak dotąd nie zostało wykonane. W dniu 30 sierpnia 2016 r. skarżący złożył natomiast kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. 5. W postanowieniu z dnia 3 października 2016 r. WSA w Gliwicach odrzucając zażalenie wskazał, że skoro w dniu 23 sierpnia 2016 r. pełnomocnik skarżącego otrzymał wezwanie do wykonania w terminie siedmiu dni prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od zażalenia, to kwota należna tym tytułem powinna zostać zapłacona najpóźniej we wtorek w dniu 30 sierpnia 2016 r., co nie nastąpiło. W ostatnim dniu skarżący złożył kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. To jednak nie mogło uchronić go przed negatywnymi następstwami niewykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od zażalenia. Wniosek taki wywołuje bowiem skutek od chwili jego wniesienia, a zatem nie obejmuje zwolnienia od kosztów, które strona miała obowiązek uiścić przed jego złożeniem. Stąd też wystąpienie z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych przez wezwanego do uiszczenia opłaty sądowej po uprawomocnieniu się zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia tej opłaty nie chroni wezwanego przed ujemnymi konsekwencjami niewykonania takiego wezwania. 6. Powyższe postanowienie skarżący zaskarżył zażaleniem, podnosząc, że ponowne wnioski o przyznanie prawa pomocy składa w terminie do uiszczenia wpisu, zatem powinny one zostać rozpoznane. Wniósł o uchylenie postanowienia WSA z dnia 3 października 2016 r., merytoryczne rozpoznanie zażalenia z dnia 6 lipca 2015 r. po wcześniejszym przyznaniu mu prawa pomocy. Wniósł również o przyznanie prawa pomocy w zakresie tego zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. 7. Prawidłowo WSA odrzucił pismo z dnia 6 lipca 2015 r. jako nieopłacone. Przed wniesieniem tego pisma skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wniosek ten został rozpatrzony odmownie ostatecznie przez NSA w dniu 17 grudnia 2015 r. Skoro skarżącemu nie przyznano prawa pomocy – został on ponownie wezwany o uiszczenie wpisu. 7 stycznia wezwanie mu doręczono, miał od tego dnia 7 dni na dokonanie wpłaty. Zamiast uiścić wpis, skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie mogło uchronić skarżącego przed ujemnymi następstwami niewykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Obowiązkiem skarżącego domagającego się zmiany postanowienia w tym przedmiocie jest wykazanie, że nastąpiła zmiana sytuacji majątkowej w porównaniu do tej ocenianej poprzednio. Złożenie ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy wywołuje skutek od chwili jego wniesienia, a więc nie obejmuje zwolnienia od kosztów sądowych, które strona miała obowiązek uiścić przed jego złożeniem. Złożenie kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, dokonane nawet w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu, nie może zatem uchylić skutków prawomocności wydanego bezpośrednio wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu. Skarżący przed wniesieniem zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej wniósł o przyznanie prawa pomocy. Ten wniosek został rozpatrzony najpierw przez WSA, potem przez NSA. Ponieważ odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy - zarządzeniem z dnia 29 grudnia 2015 r. wezwano go do uiszczenia wpisu od zażalenia z dnia 6 lipca 2015 r. Wpis nie został uiszczony. Sąd zatem prawidłowo odrzucił nieopłacone pismo postanowieniem z dnia 3 października 2016 r. Nadmienić należy, że WSA w Gliwicach w dniu 3 października 2016 r. rozpatrywał zażalenie z dnia 6 lipca 2015 r. W uzasadnieniu zażalenia na to postanowienie skarżący zaś odniósł się do swojego późniejszego wniosku – z dnia 29 sierpnia 2016 r. Wniosek ten jednak nie został rozpoznany w tym postępowaniu wpadkowym. Obecnie rozpoznawane jest zażalenie na postanowienie w zakresie zażalenia z dnia 6 lipca 2015 r. WSA w części historycznej odniósł się do kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 30 sierpnia 2016 r., ale tylko po to, by wskazać, że wezwanie o uiszczenie wpisu od zażalenia z dnia 6 lipca 2015 r. zostało doręczone skarżącemu w dniu 23 sierpnia 2016 r. 7 dniowy termin upłynął bezskutecznie w dniu 30 sierpnia 2016 r. Skarżący miał w tym terminie możliwość podjęcia czynności (uiszczenia wpisu) bowiem w dniu 30 sierpnia złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wniosek ten jednak nie został rozpatrzony w dniu 3 października 2016 r., gdyż jest późniejszy, niż pismo, do którego WSA się odnosił. Skarżący podnosił w zażaleniu, że jeżeli w wyznaczonym czasie do dokonania wpisu nie uiścił należnej opłaty, ale wniósł ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, to czas na dokonanie tej czynności ulega wydłużeniu. Nie jest to stanowisko prawidłowe. Przyjęcie go pozwalałoby na blokowanie wszelkich postępowań w nieskończoność- strona musiałaby tylko co pewien czas składać stosowne wnioski o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko takie prezentowane jest w orzecznictwie już od 2008 r. – por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2008 r., II FZ 617/07, gdzie Sąd wskazał: "Bieg terminu do opłacenia skargi nie zostaje jednak przerwany jeżeli strona po doręczeniu jej takiego wezwania, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpi do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu. Od obowiązku tego nie zwalnia ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 p.p.s.a. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest również pogląd, wyrażany tak w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia z dnia 8 maja 2007 r., II FSK 649/06, z dnia 3 lutego 2009 r., I OZ 53/09; z dnia 28 lipca 2009 r., I FZ 252/09; z dnia 7 lutego 2011 r., II FSK 2274/10), jak i wcześniej Sądu Najwyższego (por. postanowienie z dnia 23 lutego 1999 r., I CKN 1064/97, OSNC 1999 nr 9, poz. 153; postanowienie z dnia 21 kwietnia 1999 r., I CKN 1461/98, OSNC 1999 nr 11, poz. 196), który Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie podziela, zgodnie z którym z przymiotu prawomocności postanowienia odmawiającego zwolnienia z kosztów sądowych wypływa obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia.". 8. Mając na uwadze wyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł jak w sentencji.