II FZ 805/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, , , po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt I SA/Bd 542/15 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi T. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 18 marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki postanawia oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. D. o na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 18 marca 2015 r. w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z pełnoletnim synem i osiąga miesięczne dochody z wynagrodzenia za pracę w wysokości 2.500 zł. Z przedłożonego na wezwanie referendarza sądowego PIT-37 za lata 2013-2014 wynika, że za powyższe okresy skarżący osiągnął dochód odpowiednio w kwotach 41.865 zł oraz 78.001,81 zł. Oświadczył ponadto, że samodzielne prowadzi gospodarstwo domowe, nie posiada tytułu prawnego do żadnego lokalu, nie korzysta z pomocy społecznej, nie posiada oszczędności, samochodu ani rachunku bankowego. Odmawiając przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych niniejszego postępowania. Sąd pierwszej instancji argumentował, że – jak wynika z przedłożonego PIT-37 za 2014 r. - dochód skarżącego za powyższy okres wyniósł 78.001,81 zł, a zatem miesięczny dochód skarżącego wynosił 6.500 zł. W tej sytuacji trudno uznać, że skarżący znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, zwłaszcza, że jedyne koszty do jakich poniesienia jest zobowiązany na obecnym etapie postępowania to wpis od skargi w wysokości 500 zł. Ponadto Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, iż na urzędowym formularzu PPF skarżący wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z pełnoletnim synem, jednakże w odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego nie przedłożył żadnych dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji finansowej. Bez odpowiedzi także pozostało wezwanie referendarza sądowego w zakresie zaświadczenia o zarobkach oraz udokumentowanego oświadczenia o wysokości ponoszonych miesięcznie przez skarżącego wydatków związanych z utrzymaniem. Jednocześnie WSA wskazał, że z przedłożonego do akt niniejszego postępowania wydruku z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, iż skarżący posiada 80 udziałów o wartości 40.000 zł w "M." Sp. z o.o. i sprawuje funkcję prezesa zarządu w tej spółce. Z postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 1 czerwca 2015 r., odmawiającego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wynika również, że skarżący pełni funkcję prezesa zarządu w Przedsiębiorstwie "E." Sp. z o.o., a także jest wspólnikiem w "A." Sp. z o.o. posiadającym 40 udziałów o wartości 20.000 zł. W zażaleniu na wskazane postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie. Zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, polegający na uznaniu, iż skarżący dysponuje środkami finansowymi wystarczającymi do uiszczenia opłaty od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do przepisu art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (por. art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Zgodnie z jednolitą linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. postanowienie z dnia 4 stycznia 2011 roku w sprawie o sygn. akt II FZ 681/10), z art. 246 P.p.s.a. wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Warunkiem przyznania omawianego uprawnienia procesowego jest przedstawienie przez wnioskodawcę w sposób niebudzący wątpliwości swej sytuacji majątkowej, na podstawie której Sąd będzie mógł dokonać oceny zaistnienia w konkretnej sprawie przesłanek przyznania prawa pomocy. Stosownie do treści art. 252 § 1 P.p.s.a., osoba wnioskująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana podać we wniosku "dokładne dane" obrazujące jej sytuację rodzinną i majątkową. Jeżeli zaś oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 P.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (por. art. 255 P.p.s.a.). Wskazane w powołanych powyżej przepisach informacje stanowią podstawę faktyczną sprawy wpadkowej w zakresie prawa pomocy. Dane te powinny być, jak stanowi wprost art. 252 § 1 P.p.s.a., dokładne, a zatem od wnioskodawcy wymagana jest w tym względzie należyta staranność. Przedstawione informacje powinny być konkretne i na tyle szczegółowe, by w sposób wyczerpujący obrazowały sytuację majątkową i rodzinną wnioskodawcy w jej całokształcie. Orzecznictwo sądowoadminstracyjne przyjmuje, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy ma obowiązek współdziałania z sądem w tym zakresie, gdyż jedynie wnioskodawca może mieć pełną wiedzę na temat swojej sytuacji majątkowej i życiowej. W rozpoznawanej sprawie postawa skarżącego jednoznacznie wskazuje, że uchylał się on w istocie od współpracy z Sądem, przedstawiając informacje na temat swojej sytuacji życiowej w sposób ogólnikowy i wybiórczy. Słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu, że skarżący w 2014 r. osiągnął dochód w wysokości 78.001,81 zł, a zatem trudno uznać, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Co prawda w piśmie z dnia 7 lipca 2015 r. skarżący wskazał, że obecnie jego wynagrodzenie za pracę wynosi 2.500 zł netto oraz nie otrzymuje świadczeń z tytułu umowy o dzieło i zlecenie, jednakże bez odpowiedzi pozostawił wezwanie referendarza sądowego o przedstawienie zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia. Ponadto zasadnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, że skarżący, pomimo iż na urzędowym formularzu PPF wskazywał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z pełnoletnim synem to w odpowiedzi wezwanie referendarza sądowego nie przedłożył żadnych dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji majątkowej. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca również uwagę, że skarżący - pomimo precyzyjnego wezwania referendarza sądowego w tym zakresie - nie przedstawił żadnych informacji ani dokumentów służących ustaleniu jakie są miesięcznie ponoszone przez niego wydatki związane z utrzymaniem, wynajęciem domu, mieszkania. Końcowo Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę na lakoniczność uzasadnienia zażalenia, a zwłaszcza zaś brak jakiegokolwiek odniesienia się do ustaleń WSA dokonanych na podstawie znajdującego się w aktach postępowania wydruku z KRS oraz postanowienia organu odmawiającego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, z których wynika, że skarżący posiada udziały i sprawuje funkcję prezesa zarządu w spółkach prawa handlowego. Tym samym niejasna pozostaje sytuacja skarżącego, na podstawie posiadanych danych nie sposób bowiem ustalić jakie osoby pozostają ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym, jakie są ich dochody i obciążenia, a wreszcie jakie rzeczywiście dochody i wydatki ponosi sam skarżący. W tym stanie rzeczy słusznie ocenił Wojewódzki Sąd Administracyjny, że sytuacja majątkowa skarżącego jawi się jako niedostatecznie wyjaśniona, a to na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, że zaistniały okoliczności faktyczne, uzasadniające uwzględnienie wniosku. Rozstrzygnięcie o udzieleniu wnioskodawcy uprawnienia procesowego w postaci przejęcia finansowania jego udziału w sprawie przez Skarb Państwa mogło zapaść jedynie na podstawie klarownie przedstawionego przez stronę stanu faktycznego. Ponieważ skarżący nie dopełnił ciążących na nim obowiązków w powyższym zakresie, WSA w Bydgoszczy zobligowany był oddalić wniosek, co też uczynił stosownie do przepisów obowiązującego prawa. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a.