II FZ 772/16

Dnia 5 grudnia 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Antoni Hanusz po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 12 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Rz 215/16 w przedmiocie wyłączenie sędziów w sprawie ze skargi W. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego Rzeszowie z dnia 27 stycznia 2016 r., [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2011 r. postanawia oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z dnia 12 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Rz 215/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił wniosek W. D. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie tj. Małgorzaty Niedobylskiej, Tomasza Smolenia i Grzegorza Panka od udziału w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 27 stycznia 2016 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2011 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że stosownymi oświadczeniami z dnia 12 maja 2016 r. sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie tj. Małgorzata Niedobylska, Tomasz Smoleń i Grzegorz Panek, podnieśli, że nie istnieją okoliczności tego rodzaju, o których mowa w art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."), które uzasadniałyby wyłączenie ich od udziału w sprawie. W ocenie Sądu pierwszej instancji, prawdziwość powyższych oświadczeń nie budzi wątpliwości. Zdaniem Sądu, przywołane we wniosku stwierdzenie, że sędziowie posiadają utrwalone poglądy co do prowadzenia działalności Zakładu Górniczego Kopalni Zalesie w Rzeszowie, nie zasługuje na uwzględnienie. Jest to pogląd skarżącej nie poparty żądnymi obiektywnymi okolicznościami. Bezzasadne i gołosłowne są również twierdzenia skarżącej o braku wiarygodności sędziów z uwagi na działalność samorządową, czy istnienie powiązań naukowych oraz koleżeńskich między Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Rzeszowie, a Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie oraz pomiędzy sędziami, a spółką P. S.A. W opinii Sądu pierwszej instancji, niezasadne są również zastrzeżenia skarżącej dotyczące wyznaczenia składu sędziowskiego w niniejszej sprawie, gdyż miało ono miejsce zgodnie z obowiązującymi przepisami. Kolejno Sąd pierwszej instancji argumentował, że subiektywne przeświadczenie skarżącej, iż sędziowie nie są bezstronni jest niewystarczające do uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziów. Fakt, że strona nie akceptuje rozstrzygnięć procesowych sądu, czy też pozostaje w subiektywnym przeświadczeniu o stronniczości, bądź złej woli sędziego rozpoznającego jej sprawę, nie może stanowić podstawy do wyłączenia sędziego. Przyczyny wyłączenia muszą mieć charakter obiektywny i znajdować potwierdzenie w podnoszonych przez stronę okolicznościach faktycznych. Sąd podkreślił, że w niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia. Dalej Sąd dodał, że jeżeli strona żąda wyłączenia sędziego, pomimo złożenia tego oświadczenia, zobowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, na które się powołuje. Końcowo Sąd pierwszej instancji podał, że skarżąca takich okoliczności nie wskazała, dlatego jej żądanie nie może zostać uwzględnione. 2. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 18 § 1 pkt 6a w związku z art. 19 p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie. Strona wniosła o uchylenie postanowienia i wyłączenie sędziów wskazanych we wniosku ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. 3. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie nie jest zasadne. Stosownie do art. 194 § 1 pkt 6 p.p.s.a. na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane w przedmiocie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziego służy zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Instytucja wyłączenia sędziego ma charakter gwarancyjny i stanowi konkretyzację zasady prawa do sądu, wyrażonej w art. 45 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. W postępowaniu sądowoadministracyjnym podstawę do wyłączenia sędziego stanowi zaistnienie bezwzględnych przesłanek określonych w art. 18 § 1 p.p.s.a. lub przesłanek względnych określonych w art. 19 p.p.s.a. Ostatni z wymienionych przepisów stanowi, iż niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. W piśmiennictwie wskazuje się, że przesłanką wyłączenia sędziego mogą być wszelkie obiektywne okoliczności, dające podstawę do podniesienia uzasadnionych zastrzeżeń co do bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu danej sprawy. Wyłączeniu na podstawie art. 19 p.p.s.a. podlegać może sędzia, który z określonej przyczyny mógłby być zainteresowany wynikiem sprawy lub uprzedzony do strony. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania pozaprawnych przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Podkreślić należy, że wniosek o wyłączenie sędziego odpowiadać musi określonym w ustawie rygorom formalnym. Stosowanie do art. 20 p.p.s.a. musi zawierać uzasadnienie uprawdopodobniające przyczyny wyłączenia. W związku z powyższym, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar uprawdopodobnienia zaistnienia względnych przesłanek wyłączenia sędziego. Zgodnie natomiast z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a. wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. W niniejszej sprawie sędziowie, których wniosek dotyczy złożyli wymagane oświadczenia. We wniosku tym wskazali, że nie istnieją okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość do ich bezstronności (k. 47, 48, 49 akta sądowych). Dodać należy, że Sąd Najwyższy na tle analogicznej do art. 19 p.p.s.a. regulacji art. 49 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) zauważył, że autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego przez niego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, zobowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 212/71, publ.: OSNC 1972, nr 3, poz. 55). W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zasadnie oddalił wniosek skarżącej. Prawidłowo Sąd pierwszej instancji wskazał, że wniosek skarżącej o wyłączenie sędziów nie jest poparty konkretnymi faktami. Trafnie Sąd podał, że skarżąca nie przedstawiła racjonalnych argumentów wskazujących konieczność wyłączenia całego składu sędziowskiego. Nie wykazała istnienia okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów w tej sprawie. Ponadto nie podważyła wiarygodności złożonych przez sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie oświadczeń o braku podstaw do wyłączenia od orzekania w sprawie skarżącej. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.