II FZ 772/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący : sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 23 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 186/15 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 4 listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. postanawia : oddalić zażalenie

Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 186/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 4 listopada 2014 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 23 maja 2014 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Skarżący, tj. J. P. wywiódł skargę do WSA w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W., następnie w piśmie z dnia 21 stycznia 2015 r. zatytułowanym "uzupełnienie skargi" zawarł również wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z 23 maja 2014 r., podnosząc, że wykonanie decyzji w zakresie wymagalnej zaległości podatkowej w wysokości 1.056.521 zł wraz z odsetkami, w sytuacji gdy nie ma on środków na zaspokojenie dochodzonych należności, może doprowadzić do wszczęcia egzekucji. Powyższe może spowodować utratę nieodtwarzalnego mienia ruchomego znacznej wartości (księgozbiór, obrazy i meble) oraz uniemożliwi obsługę ciążącego na nim zadłużenia wobec osób prywatnych. Skarżący podkreślił, że jeżeli dojdzie do sprzedaży egzekucyjnej cennych składników majątku, to nawet w przypadku uwzględnienia skargi, nie odzyska cennych składników swojego mienia. Ponadto w przypadku wszczęcia egzekucji stanie się osobą niewypłacalną i mało wiarygodną w pojęciu osób trzecich, w szczególności wierzycieli instytucjonalnych tj. banków, co może doprowadzić do wypowiedzenia umów kredytowych i w konsekwencji zrujnowania Skarżącego. Z uwagi na sprawowany mandat poselski może to doprowadzić do drastycznego naruszenia dóbr osobistych, którego ewentualny sukces w sporze sadowo-administracyjnym nie będzie w stanie odwrócić. W tej sytuacji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenie znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wobec Skarżącego. Sąd I instancji uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania decyzji odwołał się do przychodów osiąganych przez Skarżącego oraz posiadanego majątku i stwierdził, że ani uregulowanie dobrowolne przez Skarżącego zobowiązania podatkowego, ani wyegzekwowanie go w drodze przymusu nie zagrozi egzystencji podatnika przez niebezpieczeństwo wyrządzenie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Brak więc było podstaw do udzielenia Skarżącemu ochrony tymczasowej i wydania orzeczenia zgodnego z jego oczekiwaniami. Od powyższego rozstrzygnięcia wywiedzione zostało zażalenie, w którym pełnomocnik wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymania wykonania decyzji, ewentualnie o uchylenie orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Pełnomocnik zarzucił naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwana dalej : "p.p.s.a.") poprzez niewstrzymanie wykonania decyzji pomimo tego, że strona skarżąca we wniosku oraz jego uzasadnieniu wykazała, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz powstania nieodwracalnych skutków dla skarżącego. Co oznacza, że zostały spełnione przesłanki do wstrzymania zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej. W uzasadnieniu podniesiono, że konieczność zapłaty zobowiązania podatkowego w kwocie 1.056.521,00 zł spowoduje szkodę w wielkich rozmiarach w mieniu Skarżącego. Pełnomocnik podkreślił, że Skarżący zmuszony zostanie do wyzbycia się cennych i niepowtarzalnych składników jego majątku, jak np. unikatowy księgozbiór, czy obrazy co niewątpliwie spowoduje nieodwracalne skutki dla podatnika. Ponadto, pełnomocnik zauważył, że oszczędności i środki pieniężne podatnika wynoszą aktualnie ok. 100.000,00 zł. W związku z czym konieczność zapłaty podatku w kwocie 1.056.521,00 zł w postaci niegotówkowej, w tym jako zostało wskazane cennych księgozbiorów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zauważyć należy, że art. 61 § 3 p.p.s.a. przewiduje możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności na wniosek strony, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy przy tym mieć na uwadze, że skoro ustawa przyznaje stronie prawo do wystąpienia do sądu z takim wnioskiem, uzależniając możliwość udzielenia tej stronie ochrony tymczasowej od wystąpienia choć jednej z dwóch wskazanych w powołanym przepisie przesłanek, to obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Nie wystarczy więc samo powtórzenie treści przepisu. Uzasadnienie takiego wniosku powinno się odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Jego twierdzenia powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej (por. J. P. Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 188). W sytuacji gdy chodzi o orzeczenie rodzące obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem podatnika, koniecznym jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia w konkretnej rozpatrywanej sprawie. Przez niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków należy rozumieć taki stan, w wyniku którego może zostać wyrządzona szkoda, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy jej pierwotnych cech. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpatrywanej sprawie wbrew twierdzeniom pełnomocnika, taki przypadek nie występuje. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji wartość majątku Skarżącego kilkukrotnie przewyższa wartość zobowiązania majątkowego. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy jednoznacznie wynika, iż majątek Skarżącego obejmuje : mieszkanie położone w W. o powierzchni 85 m2, obrazy i meble o wartości 3 mln zł, 3 samochody o łącznej wartość 247.000 złotych, zegarek o wartości ok. 14.000 złotych. Skarżący posiada oszczędności w walucie polskiej w wysokości 64.500 złotych, w walucie zagranicznej 12.300 Euro; z wynajmu z samochodu otrzymał 17.000 zł. Z oświadczenia majątkowego wynika ponadto, że zwiększyła się wartość księgozbioru do 450.000 zł. Jednocześnie Skarżący uzyskuje dochód miesięczny w kwocie 12.000 zł brutto. Ponadto we wniosku o przyznanie prawa pomocy podano, że stan majątkowy osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie obejmuje działkę w K. o wartości 1,2 mln zł, a także udziały i akcje w spółkach kapitałowych o wartości 20 mln zł. Biorąc pod uwagę powyższe, trudno zgodzić się z stanowiskiem wyrażonym przez pełnomocnika, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia Skarżącemu znacznej szkody oraz możliwość spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przede wszystkim z zestawienia obejmującego elementy majątku Skarżącego jednoznacznie wynika kilkukrotna nadwyżka w wartości posiadanego majątku nad wartością zobowiązania podatkowego. Już tylko ta okoliczność świadczy o zdolności majątkowej, a także kredytowej określonej osoby fizycznej. Należy zwrócić uwagę, że pełnomocnik Skarżącego uzasadniając zażalenie wskazuje na oszczędności i środki pieniężne podatnika (w sumie ok. 100.000,00 zł), pomija jednak pozostałą część majątku Skarżącego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie może budzić wątpliwości, że przy ocenie zasadności wstrzymania wykonania decyzji należy brać pod uwagę nie tylko posiadane oszczędności ale wartość całego istniejącego majątku, z posiadania którego jak wskazano powyżej wynika także zdolność kredytowa. W rezultacie wbrew twierdzeniom pełnomocnika Skarżącemu nie grozi niewypłacalność. Duża wartość zgromadzonego majątku pozwala na jego upłynnienie i uiszczenie zobowiązania podatkowego, co nie spowoduje bankructwa Skarżącego oraz nie stwarza zagrożenia dla posiadanego księgozbioru, wiarygodności Skarżącego, a także dla jego dóbr osobistych. Ponadto przy tak dużym majątku, strona może uzyskać skutek równoważny wstrzymaniu wykonania decyzji na skutek zaciągnięcia pożyczki lub kredytu, gdyż w przypadku uznania jej racji otrzymana ona zwrot nienależnie uiszczonego zobowiązania podatkowego wraz ze stosownym oprocentowaniem. Uiszczenie zaś i zwrot środków pieniężnych nie powoduje powstania jakiegokolwiek niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których stanowi art. 61 § 3 p.p.s.a. Na marginesie należy wskazać, że niezastosowanie instytucji o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. nie może prowadzić do naruszenia art. 45 Konstytucji RP. Sporna sprawa będzie przecież przedmiotem analizy i merytorycznej oceny Sądu i w przypadku wygranej Skarżącego, kwota zobowiązania wraz z odsetkami zostanie mu zwrócona. W świetle powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zaistniały przesłanki o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. i na podstawie tego przepisu w zw. z art. 193 i art. 61 § 5 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.