II FZ 77/23

Dnia 23 sierpnia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 maja 2023 r. sygn. akt I SA/Łd 310/22 w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 9 marca 2022 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 12 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 310/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił wniosek A. B. (dalej jako "skarżący") o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 9 marca 2022 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 r. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że 29 kwietnia 2022 r. wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni poprzez wskazanie numeru PESEL oraz podanie wartości przedmiotu zaskarżenia pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało odebrane przez skarżącego 10 maja 2022 r. W dniu 2 czerwca 2022 r. skarżący nadał do sądu pierwszej instancji pismo, w którym wskazał swój numer PESEL oraz wartość przedmiotu zaskarżenia i oświadczył, że w korespondencji, którą otrzymał 10 maja 2022 r. nie było wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, a tylko odpis odpowiedzi na skargę. W treści pisma skarżący wskazał, że o konieczności uzupełnienia skargi dowiedział się telefonicznie i w związku z tym wniósł o uznanie, że uzupełnienie braków nastąpiło w terminie. Następnie wezwano skarżącego do wskazania daty rozmowy telefonicznej, wspomnianej we wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi, a także osoby lub instytucji, z którą przeprowadził tę rozmowę – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia wniosku. Skarżący w odpowiedzi poinformował, że nie jest w stanie podać daty rozmowy telefonicznej z pracownicą WSA w Łodzi i podał, że dzwonił z aparatu telefonicznego znajdującego się w zakładzie karnym i nie ma możliwości sprawdzenia daty i godziny tej rozmowy. Dodał, że jako prawnik z zawodu na pewno nie uchybiłby terminowi zawitemu. Postanowieniem z 20 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 310/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 30 listopada 2022 r., sygn. akt II FZ 96/22, oddalił zażalenie na rozstrzygnięcie WSA w Łodzi, wskazując w uzasadnieniu m.in., że odpowiedź skarżącego na wezwanie sądu nie zawierała informacji odnośnie wskazania daty rozmowy telefonicznej, a także osoby lub instytucji, z którą rozmowę tę skarżący przeprowadził. NSA uznał, że sąd pierwszej instancji słusznie przyjął, że w realiach sprawy nie można ustalić czy wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia skargi został złożony zgodnie z dyspozycją art. 87 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a."). W konsekwencji tego Naczelny Sąd Administracyjny zajął stanowisko, że sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi podlegał odrzuceniu na podstawie art. 88 p.p.s.a. Postanowieniem z 19 stycznia 2023 r. WSA w Łodzi odrzucił skargę skarżącego z uwagi na nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie jej braków formalnych, które to postanowienie jest prawomocne od 11 lutego 2023 r. Pismem z 8 maja 2023 r. skarżący ponownie wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 9 marca 2022 r. W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że w analogicznej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r. termin do uzupełnienia braków formalnych skargi został mu przywrócony, a skarga uwzględniona. Zaskarżonym postanowieniem z 12 maja 2023 r., o którym mowa na wstępie, WSA w Łodzi odrzucił wniosek skarżącego stwierdzając, że kwestia przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi została już rozstrzygnięta przez sąd pierwszej instancji w postanowieniu z 20 lipca 2022 r. Orzeczenie to zostało poddane kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny, który oddalił zażalenie skarżącego. Sąd meriti, mając na względzie treść art. 170 p.p.s.a. stwierdził, że sąd rozpatrując ponownie zagadnienie, które było już przedmiotem oceny (a stanowisko to ma charakter orzeczenia prawomocnego), jest związany dokonaną wówczas oceną i nie może formułować nowej, a w warunkach związania sądu prawomocnym orzeczeniem, wydanie przez sąd innego rozstrzygnięcia w tej sprawie jest niedopuszczalne. Pismem z 22 maja 2023 r. skarżący wniósł zażalenie, w którym zaskarżył w całości postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 12 maja 2023 r., wnosząc jednocześnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji celem przywrócenia terminu i merytorycznego rozpoznania skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 86 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei z treści art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., wynika, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Powołane przepisy wskazują, że warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i 87 p.p.s.a., tj.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1) oraz dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Brak spełnienia jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Natomiast zgodnie z art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje również na treść art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych, także inne osoby. W tym kontekście należy zauważyć, że ustanowiona w art. 170 p.p.s.a. zasada związania powoduje, że skutki prawomocnego orzeczenia dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak również wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego, będącego przedmiotem sprawy. W sytuacji, gdy sąd administracyjny w prawomocnym orzeczeniu orzekł już w zakresie, który stał się przedmiotem złożenia kolejnego środka zaskarżenia, kwestia ta co do zasady nie może być przedmiotem ponownego rozważania w postępowaniu. Moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 p.p.s.a. w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może ona już być ponownie badana (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 czerwca 2016 r., sygn. akt II FSK 1480/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skoro w prawomocnym postanowieniu NSA z 30 listopada 2022 r., sygn. II FZ 96/22, sąd kasacyjny uznał za zasadne odrzucenie wniosku skarżącego na podstawie art. 88 p.p.s.a. ze względu na brak możliwości ustalenia czy wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia skargi został złożony zgodnie z dyspozycją art. 87 § 1 p.p.s.a., to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, rozpoznając kolejny wniosek skarżącego w zakresie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, jest związany tym orzeczeniem. Ponowne orzekanie na temat rozstrzygnięć zbadanych już uprzednio przez NSA, stanowiłoby naruszenie art. 170 p.p.s.a. Ponadto nie można nie zauważyć, że skoro już pierwszy wniosek o przywrócenie terminu został złożony 2 czerwca 2022 r., to już w tej dacie skarżący miał świadomość o uchybieniu terminu. Wniosek rozpoznawany obecnie, skarżący złożył 8 maja 2023 r., a zatem prawie rok później i 3 miesiące po uprawomocnieniu się postanowienia o odrzuceniu skargi z uwagi na nieuzupełnienie jej braków formalnych, podając jako przyczynę złożenia wniosku okoliczność przywrócenia mu terminu w innej sprawie, a zatem przyczynę niedotyczącą powodów zaniechania uzupełnienia skargi przez skarżącego i niewskazującą na brak jego winy. Tym samym obecnie rozpoznawany wniosek był niewątpliwie złożony po terminie, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., a tym samym podlegał odrzuceniu na podstawie art. 88 p.p.s.a. także z tego powodu. Konkludując Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zaskarżonym postanowieniem z 12 maja 2023 r. zasadnie odrzucił wniosek skarżącego z 8 maja 2023 r. Bez znaczenia jest argumentacja zawarta w rozpoznawanym zażaleniu, odnosząca się do rozstrzygnięć zapadłych w innej sprawie skarżącego, dotyczącej zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. Przed negatywnymi skutkami upływu terminu mogło uchronić skarżącego wyłącznie skuteczne złożenie pierwotnego wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Ze względu na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.