II FZ 765/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Bogdan Lubiński po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 2009/14 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi P. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 26 października 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 2009/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił P. C. (zwanemu dalej "skarżącym") zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący nie wykazał, iż spełnia przesłanki uprawniające do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ocena taka była konsekwencją działania skarżącego, który nie dopełnił w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Skarżący bowiem będąc na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej "p.p.s.a.") wezwany do przedstawienia dodatkowych informacji oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów nie wykonał tego wezwania w sposób prawidłowy. Nie przedłożył wyciągów z lokat bankowych, zaświadczenia z odpowiedniego urzędu skarbowego o wysokości uzyskanego dochodu w 2013 r. (skarżący podał jedynie, że na chwilę obecną nie dysponuje zeznaniem podatkowym za ten rok), odpisu z księgi wieczystej dotyczącej nieruchomości w R., jak również zaświadczenia na okoliczności zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej pod firmą "F.". W ocenie WSA, analiza przedstawionych przez skarżącego danych nie pozwala na wolną od wątpliwości ocenę jego sytuacji materialnej. Z przedłożonej "historii konta" wynika bowiem, że na rachunek wnioskodawcy przelane zostały z G. sp. z o.o. spółka komandytowa w R. kwoty: 2 200 zł (transakcja z dnia 22 października 2013 r.) i 1850 zł (transakcja z dnia 26 sierpnia 2013 r.). Mając na uwadze także dokonane ustalenia w zakresie dochodów rodziców (akta sprawy o sygn. akt I SA/Kr 1652/13, w której H. C. wystąpiła w wnioskiem o przyznanie prawa pomocy), za niewiarygodne należy uznać twierdzenie skarżącego, że otrzymuje od nich na wyżywienie miesięcznie kwotę 2250 zł (75 zł × 30 dni). Również kwota pomocy finansowej otrzymywanej od dziadków skarżącego (około 1000 zł miesięcznie) nie jest wystarczająca na pokrycie ponoszonych przez stronę wydatków (studia, czynsz, media, wynagrodzenie pełnomocnika). Trudno w związku z tym za wiarygodne uznać twierdzenie skarżącego, że nie uzyskuje on żadnych dochodów. Mając również na uwadze fakt, że skarżący jest udziałowcem spółki, której przychód w 2012 r. wyniósł 1 783 512,20 zł (na rzecz skarżącego przypadło 873 920,98 zł – są to więc kwoty znaczne), nie można, zdaniem Sądu, przyjąć, by skarżący był osobą pozostającą w ubóstwie. W zażaleniu, sporządzonym przez pełnomocnika strony, zaskarżono powyższe postanowienie w całości, zarzucając naruszenie: art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., poprzez błędne przyjęcie, że skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe w całości. Autor zażalenia nie zgodził się, że skarżący nie udzielił stosownych informacji i nie przedłożył stosownych dokumentów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu, w związku z tym zażalenie podlega oddaleniu. Wbrew twierdzeniom skarżącego, które przedstawił w zażaleniu, należy ocenić jako prawidłową konstatację Sądu pierwszej instancji, że nie wykazał on, iż jego sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Stosownie do art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 5 grudnia 2013 r., II FZ 1102/13 – dotyczące tożsamej sprawy Spółki; z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 185/10; z dnia 19 maja 2010 r., II FZ 156/10; publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Oceniając zasadność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, Sąd pierwszej instancji analizował sytuację majątkową skarżącego, zobrazowaną jego oświadczeniami oraz przedłożonymi do akt sprawy dokumentami źródłowymi. Z użytego przez ustawodawcę w art. 246 § 1 p.p.s.a. wyrażenia "...gdy wykaże..." wynika, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jeżeli postawa strony, która wybiórczo prezentuje dokumentację mającą potwierdzać jej sytuację majątkową, uniemożliwia uzyskanie pewności, co do jej rzeczywistej sytuacji finansowej, to zachodzą uzasadnione podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy, wobec braku realizacji przez stronę obowiązku wynikającego z art. 246 § 1 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 27 maja 2010 r., II FZ 255/10; publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wywiązał się należycie z nałożonego na niego na mocy art. 255 p.p.s.a. obowiązku przedłożenia dokumentów źródłowych. Nie przestawił szeregu dokumentów, o które był wzywany ani nie wyjaśnił wątpliwości co do jego sytuacji majątkowej. W zażaleniu skarżący nie przedstawił popartych dowodami faktów, które wskazywałyby na konieczność wsparcia ze strony budżetu Państwa. Do zażalenia nie dołączył żadnych załączników. Wobec uchylania się skarżącego od przedstawienia żądanych dokumentów, należało stwierdzić, że skarżący nie zrealizował ciążącego na nim na mocy art. 246 § 1 p.p.s.a. obowiązku i nie wykazał zasadności przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 243 p.p.s.a., sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony, w jej interesie leży zatem przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających wniosek w tym zakresie. To strona powinna (czego w rozpoznawanej sprawie Skarżący nie uczynił) przekonać sąd o tym, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie jako niezasadne oddalił na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.