II FZ 763/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 września 2016 r. sygn. akt I SA/Po 779/16 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi P. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 24 lutego 2016 r. nr (...) w przedmiocie zwolnienia spod egzekucji zajętej wierzytelności postanawia oddalić zażalenie.

Przedmiotem zażalenia P. B. jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 13 września 2016 r., sygn. akt I SA/Po 779/16, mocą którego odrzucono skargę P. B. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z 24 lutego 2016 r. w przedmiocie niewyrażenia zgody na zwolnienie zajętej wierzytelności w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. W motywach orzeczenia Sąd podał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 27 kwietnia 2016 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. W otwartym terminie do uiszczenia wpisu skarżący złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Starszy referendarz sądowy WSA w Poznaniu, postanowieniem z 11 lipca 2016 r., oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W wyniku rozpoznania sprzeciwu skarżącego Sąd postanowieniem z 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SA/Po 779/16, utrzymał w mocy powyższe postanowienie. W związku z prawomocnym rozstrzygnięciem postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 17 sierpnia 2016 r. doręczono skarżącemu odpis prawomocnego zarządzenia z 27 kwietnia 2016 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W terminie otwartym do uiszczenia wpisu skarżący złożył pismo z 25 sierpnia 2016 r., w którym ponownie wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, powoławszy się na treść art. 220 § 1, 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), uznał, że skarga podlega odrzuceniu. Sąd uznał, że ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, nawet dokonane w terminie wskazanym w kolejnym wezwaniu do uiszczenia wpisu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy i pozostaje bez wpływu na bieg terminu przewidzianego w ustawie. Ze skutku prawnego, jakim jest prawomocność postanowienia Sądu z 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SA/Po 779/16, odmawiającego stronie prawa pomocy, wynika obowiązek zapłaty przez stronę wymaganego wpisu od skargi oraz obowiązek sądu do ponownego wezwania do jego uiszczenia. Sąd uznał, że na skarżącym ciążył wynikający z prawomocnego postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy obowiązek uiszczenia wpisu od skargi. Po upływie wyznaczonego terminu do uiszczenia wpisu od skargi podlegała ona odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Takiej konsekwencji nieuiszczenia wpisu w niniejszej sprawie nie niweczą następcze czynności skarżącego w postaci kolejnego lub dalszych wniosków o przyznanie prawa pomocy. W zażaleniu od tego postanowienia skarżący stwierdził, że jego dochody drastycznie spadły z powodu zamknięcia jego firmy przez prokuratora i nie stać go na opłacenie kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że w następstwie prawomocnego zakończenia postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy należało - stosownie do art. 220 § 1 p.p.s.a. - wezwać stronę do uiszczenia wpisu od skargi, wyznaczając ustawowy termin do dokonania tej czynności oraz wskazując rygor jej niewykonania. Ponadto, mimo tego, że skarżący po doręczeniu mu wezwania a przed upływem 7-dniowego terminu do uiszczenia wpisu, wystąpił do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, bieg terminu do opłacenia skargi nie został przerwany, a jego bezskuteczny upływ skutkować musiał odrzuceniem skargi. Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza, że strona ma obowiązek uiszczenia wymaganego wpisu (por. postanowienie NSA z dnia 10 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 667/14, postanowienie NSA z dnia 10 czerwca 2016 r., sygn. akt I GZ 379/16). Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, choć strona ma prawo do złożenia takiego wniosku w wypadku zmiany okoliczności sprawy na podstawie art. 165 p.p.s.a. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA z dnia 10 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 115/10, postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 761/13). Nie przerywa też biegu terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie. Dopiero bowiem wydanie przez Sąd prawomocnego postanowienia odmiennej treści w przedmiocie udzielania stronie prawa pomocy skutkuje utratą mocy pierwszego postanowienia. Odmienne postępowanie sądu może prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do meritum. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji zasadnie odrzucił skargę skarżącego, który mimo prawidłowego wezwania nie uiścił wpisu od skargi. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.