II FZ 755/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stefan Babiarz po rozpoznaniu w dniu 14 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia L. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 sierpnia 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 1418/15 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi L. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 27 marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2015 r., III SA/Wa 1418/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił L. P. (dalej: skarżący) przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący wraz z osobami pozostającymi we wspólnym gospodarstwie osiągają dochód rzędu 16.000 zł, ponoszą zaś koszty utrzymania w wysokości 10.000 zł, zatem nie spełniają przesłanek przyznania prawa pomocy. 2. W zażaleniu skarżący wskazał, że znajduje się w trudnej sytuacji, a odmawiając przyznania mu prawa pomocy – pozbawiono go prawa do sądu. Zaznaczył, że "w wyniku kontroli skarbowej nałożono na niego niezgodnie z prawem szereg zobowiązań na kwotę kilkuset tysięcy złotych". Podkreślił, że z faktu prowadzenia działalności gospodarczej wynikają wysokie koszty. Zwrócił również uwagę na kryzys w branży. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. 3. Sąd jest zobowiązany przyznać prawo pomocy stronie, gdy wykaże ona, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. To na stronie ciąży obowiązek "wykazania", czyli przedstawienia dokumentów popierających podnoszone twierdzenia. Subiektywne odczucia strony o jej sytuacji materialnej nie są brane pod uwagę. Obiektywnie oceniając, należy podzielić stanowisko sądu pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, iż spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. Pod uwagę brana jest tylko sytuacja materialna skarżącego. Nie jest istotne zatem, że wydane wobec skarżącego decyzje są "bezprawne". Analizując orzecznictwo, dochodzi się do wniosku, że prawo pomocy przyznawane jest w większości przypadków ludziom ubogim, żyjącym na granicy minimum socjalnego. Tymczasem skarżący uzyskuje około 10.000 zł brutto miesięcznie. Jego małżonka, prowadząca działalność gospodarczą, wnosi do wspólnego gospodarstwa kolejne 6.000 zł brutto. W niniejszej sprawie nie mamy zatem do czynienia z sytuacją, gdy na 4 osobową rodzinę przypada dochód w wysokości 2. 000 zł netto. Poza tym badaniu podlega nie tylko dochód składającego wniosek, ale również jego majątek. W wielu postanowieniach wskazywano, że posiadanie majątku dyskwalifikuje w zakresie pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Oczywiście nie należy przez to rozumieć konieczności sprzedaży jedynego mieszkania, gdzie mieszka rodzina składającego wniosek. Ustawodawca nie nakazuje sprzedaży jedynego dachu nad głową w celu pozyskania środków na opłacenie pism sądowych. Niewątpliwie posiadanie mieszkania oraz samochodu, umożliwiającego dojazd do pracy stanowi pewną przeciętną majętności – mieszkanie stanowi centrum prowadzenia gospodarstwa domowego, a pojazd jest narzędziem pracy, umożliwiającym uzyskanie wynagrodzenia. Odnosząc to do niniejszej sprawy należy wskazać, że skarżący do swojego majątku zalicza nie tylko jeden samochód, ale kilka pojazdów i nie tylko mieszkanie mogące pomieścić 4 członków rodziny, ale dom o powierzchni 250 metrów. Tym samym majątek skarżący posiada, a - jak wspomniano wyżej - posiadanie majątku co do zasady wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy. Skarżący nie podniósł, że nieruchomość, jak i pojazdy są już zabezpieczone hipoteką, czy zajęte przez komornika. Jeżeli wnoszący o przyznanie prawa pomocy dysponuje wolnym od obciążeń majątkiem – nie spełnia przesłanek przyznania prawa pomocy. Tak jest w niniejszej sprawie. Skarżący za pomocą przesłanych dokumentów nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy, co trafnie ocenił sąd pierwszej instancji. Podnoszone w zażaleniu argumenty bezprawności decyzji w tym postępowaniu w ogóle nie mogą być brane pod uwagę. To, czy decyzje organów były bezprawne rozstrzygałby sąd w postępowaniu głównym. W postępowaniu o przyznanie prawa pomocy można rozpatrywać tylko kwestie sytuacji finansowej w zestawieniu z wysokością wpisu (w 4 sprawach po 400 zł). Należy jeszcze raz podkreślić, że to na stronie ciąży obowiązek przedstawienia okoliczności, które uzasadniają przyznanie prawa pomocy. Pogorszenie sytuacji finansowej nie świadczy automatycznie o spełnieniu przesłanek. Sąd oceniając wniosek nie porównuje sytuacji skarżącego do jego sytuacji sprzed wystąpienia okoliczności, które spowodowały pogorszenie się sytuacji finansowej. Odnosi to do minimum socjalnego, najuboższych wnioskujących. Na podstawie przedstawionych przez skarżącego dokumentów nie można stwierdzić, by skarżący - posiadający 4 osobową rodzinę i mieszkający w 250 metrowym domu oraz mający taki dochód i kilka samochodów osobowych - spełniał przesłanki przyznania prawa pomocy. Trafnie wyjaśnił to sąd pierwszej instancji. Jego argumentację w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny podziela. 4. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) postanowił jak w sentencji.