II FZ 753/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 1 września 2016 r. sygn. akt I SA/Ol 712/15 w zakresie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi W. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie z dnia 21 września 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia spod egzekucji zajętego świadczenia emerytalnego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 1 września 2016 r., sygn. akt I SA/Ol 712/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił zażalenie W. Z. na postanowienie tego Sądu z dnia 5 lipca 2016 r. w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi w na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie z dnia 21 września 2015 r. w przedmiocie zwolnienia spod egzekucji zajętego świadczenia emerytalnego. Sąd wskazał, że referendarz sądowy postanowieniem z dnia 20 czerwca 2016 r. oddalił kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W wyniku rozpoznania sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 5 lipca 2016 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie referendarza. Odpis tego postanowienia wraz z informacją, że od orzeczenia nie przysługuje żaden środek odwoławczy, został doręczony skarżącemu w dniu 11 lipca 2016 r. Pismem z dnia 14 lipca skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, że zażalenie podlega odrzuceniu. Wskazał, że w związku z nowelizacją ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), która weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r., przepisy nie przewidują środków odwoławczych od orzeczeń sądów administracyjnych, które zapadły po rozpoznaniu sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego, a zatem, zażalenie nie jest dopuszczalne. Na powyżej powołane postanowienie, skarżący wniósł zażalenie, zarzucając "błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, dotyczący faktycznej sytuacji materialnej wnioskodawcy". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest oczywiście bezzasadne. Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa nowelizująca, modyfikująca – w sprawach wszczętych po tym dniu,– m.in. zasady rozpoznawania w postępowaniu sądowoadministracyjnym wniosków o przyznanie prawa pomocy. Znacznej zmianie uległ, na co zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, m.in. art. 260 p.p.s.a. Przepis ten przed dniem 15 sierpnia 2015 r. stanowił, że wniesienie sprzeciwu (jeśli nie jest on odrzucony) skutkuje utratą mocy przez zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został ten sprzeciw wniesiony, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie sądu wydane w tym trybie przysługiwało zażalenie (por. art. 260 p.p.s.a. in fine, w brzmieniu sprzed dnia 15 sierpnia 2015 r.). Obecnie w świetle art. 260 p.p.s.a. sąd rozpoznając sprzeciw od zarządzeń lub postanowień referendarza, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza zmienia albo utrzymuje w mocy, orzekając jako sąd drugiej instancji i stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przepis art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu obecnie obowiązującym – w przeciwieństwie np. do art. 258 § 4 p.p.s.a. (przewidującego w szczególnie uzasadnionych przypadkach możliwość wydawania zarządzeń lub postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., przez sąd) – nie wskazuje na zaskarżalność postanowienia wydanego na jego podstawie. Wymaga przypomnienia, że zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie oraz na postanowienia, których przedmiotem są kwestie określone bezpośrednio w art. 194 § 1 pkt 1-10 p.p.s.a. Postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane na skutek rozpoznania sprzeciwu nie zostały ujęte w tym katalogu, brak jest też innego przepisu ustawy wskazującego na możliwość wniesienia zażalenia na takie postanowienie. W konsekwencji należy stwierdzić, że ustawodawca nie przewidział możliwości zaskarżenia wydanego na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego o zmianie lub utrzymaniu w mocy postanowienia/zarządzenia referendarza sądowego z zakresu prawa pomocy. Mając na uwadze, że w niniejszej sprawie skarga od postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie z dnia 21 września 2015 r. została wniesiona w dniu 5 października 2015 r., a więc już po wspomnianej nowelizacji przepisów, słusznie uznał Sąd pierwszej instancji, że zażalenie na postanowienie o utrzymaniu w mocy postanowienia referendarza sądowego o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, jako niedopuszczalne podlegało odrzuceniu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak sentencji.